به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران، پژوهشهای دانشگاهی عموماً در قالب پایاننامهها و رسالهها اجرا میشوند و تعدادی از مقالات علمی نیز حاصل این تحقیقات هستند. دسترسی آسان به این منابع اصلی و استفاده از نتایج آنها در تحقیقات، برای پژوهشگران و همچنین در چرخه تولید برای جامعه و صنعت اهمیت زیادی دارد. پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) به عنوان مرجع ثبت، ساماندهی و انتشار اطلاعات علمی کشور، از سالها پیش به دریافت و اطلاعرسانی نسخههای پایاننامهها، رسالهها و پیشنهادهها به جامعه علمی مشغول است. این نهاد با ارائه بیش از یک میلیون و صد هزار پایاننامه، سامانه پیشینه پژوهش را در وبسایت PISHINEH.IRANDOC.AC.IR راهاندازی کرده است.
این سامانه به دانشجویان تحصیلات تکمیلی و پژوهشگران این امکان را میدهد که از پیشینه کار خود در تحقیقات علمی موجود در پایگاه اطلاعات علمی ایران (گنج) در GANJ.IRANDOC.AC.IR مطلع شوند و از تکرار کارهای قبلی جلوگیری کنند. یکی از اهداف این سامانه، جلوگیری از تخلفات علمی در مراحل اولیه پژوهش با ارائه اطلاعات مشابه به استادان و تصمیمگیران دانشگاههاست. کاربران میتوانند با ثبتنام در سامانه، درخواستهای خود را ثبت کرده و نتایج بررسی کارشناسان را در کوتاهترین زمان دریافت کنند.
این گزارش نشان میدهد که عملکرد سامانه پیشینه پژوهش در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ به تفکیک مقطع تحصیلی، گروه آموزشی و وابستگی سازمانی کاربران مورد بررسی قرار گرفته است. طبق آمار، ایرانداک در این مدت به ۱۵۸.۹۴۰ درخواست پیشینه پژوهش از ۹۰۰ مؤسسه پاسخ داده و بهطور میانگین روزانه ۷۰۶ درخواست را در روزهای کاری بررسی کرده است.در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴، ارزیابی عملکرد دانشگاهها، پژوهشگاهها و مؤسسههای آموزشی اعم از دولتی و غیردولتی در خصوص درخواست پیشینه پژوهش، بر اساس وابستگی سازمانی آنها انجام شد. بر اساس این ارزیابی، دانشگاه آزاد اسلامی به عنوان پیشتاز در تعداد درخواستهای پیشینه پژوهش شناخته شده است.
**عملکرد مؤسسهها در درخواست پیشینه پژوهش در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴**
جدول زیر اطلاعات مربوط به عملکرد مؤسسهها را طبق وابستگی سازمانی آنها به تصویر میکشد:
| شماره | وابستگی سازمانی | شمار مؤسسهها | شمار درخواستهای پیشینه پژوهش |
|——-|————————————-|—————-|——————————-|
| ۱ | وزارت علوم، تحقیقات و فناوری | ۱۲۶ | ۴۰.۹۴۳ |
| ۲ | دانشگاه پیام نور | ۵۳ | ۱۱.۹۰۰ |
| ۳ | دانشگاه جامع | … | … |
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با ۱۲۶ مؤسسه و ۴۰.۹۴۳ درخواست، بیشترین سهم را در این زمینه داراست. در دومین رتبه، دانشگاه پیام نور قرار دارد که با ۵۳ مؤسسه به ۱۱.۹۰۰ درخواست پیشینه پژوهش پاسخ داده است. اطلاعات دقیقتری در این جدول برای سایر مؤسسات نیز ارائه شده است.در یک گزارش جدید، تعداد موسسات آموزش عالی در کشور به تفکیک نوع و سطح آموزش معرفی شده است. این آمار به صورت زیر اعلام شده است:
1. **آموزش علمیکاربردی**: تعداد ۸ موسسه با مجموع ۲۰ ثبتنامی.
2. **دانشگاه فرهنگیان**: شامل ۲۸ موسسه با ۷۰۳ ثبتنامی.
3. **وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی**: با ۵۴ موسسه و ۱.۸۹۹ ثبتنامی.
4. **سایر دستگاههای اجرایی**: ۴۷ موسسه و ۲.۷۱۹ ثبتنامی.
5. **مؤسسات آموزش عالی غیردولتی و غیرانتفاعی و جهاد دانشگاهی**: ۲۷۷ موسسه با ۲۶.۳۶۴ ثبتنامی.
این آمار نشاندهنده تنوع و تعدد موسسات آموزش عالی در کشور بوده و همچنین چالشها و فرصتهای موجود در حوزه آموزش عالی را مشخص میکند.در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴، درخواستهای کاربران سامانه پیشینه پژوهش بر اساس مقاطع تحصیلی مختلف مورد بررسی قرار گرفت. اطلاعات مربوط به این درخواستها در جدول زیر به نمایش درآمده است.
در این بررسی، دانشگاه آزاد اسلامی با مجموع ۲۷۳ درخواست و بالغ بر ۷۲۹۶۷ مراجعه، در صدر لیست قرار دارد. پس از آن، حوزههای علمیه با ۳۴ درخواست و ۱۴۲۵ مورد مراجعه، در رتبه بعدی جای گرفتهاند.
به طور کلی، مجموع درخواستهای ثبت شده در این سامانه به ۹۰۰ مورد و تعداد کل مراجعات به ۱۵۸۹۴۰ رسید. این آمار نشاندهنده استقبال گسترده کاربران از سامانه پیشینه پژوهش است و اهمیت آن را در ارائه خدمات آموزشی و پژوهشی تکمیل میکند.در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴، سامانه پیشینه پژوهش و درخواستهای آن کاربران بر مبنای گروههای آموزشی ثبت شده است. اطلاعات موجود در این سامانه نشاندهنده جمعآوری درخواستهای مرتبط با پژوهش در مقاطع مختلف تحصیلی است.
در این بررسی، مجموع درخواستها به تفکیک گروههای آموزشی بهشرح زیر است:
۱. گروه علوم انسانی با ۱۱۵.۳۵۲ درخواست در صدر قرار دارد.
۲. گروه فنی و مهندسی با ۱۷.۲۵۴ درخواست در مقام دوم قرار دارد.
۳. مقطع کارشناسی ارشد نیز با ۱۳۵.۳۲۷ درخواست از سوی کاربران به ثبت رسیده و بهطور کلی، تعداد درخواستها به ۱۵۸.۹۴۰ میرسد.
این آمار، نمای کلی از تقاضا برای پژوهش در این گروههای آموزشی را ارائه میدهد و نشاندهندهی توجه کاربران به تحصیلات عالی و پژوهش در این حوزهها است.### گزارش عملکرد سامانه پیشینه پژوهش در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴
جدول زیر حاوی اطلاعاتی از عملکرد برخی رشتههای تحصیلی در سامانه پیشینه پژوهش در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ است. اطلاعات بهدستآمده در این گزارش نشان میدهد:
1. **علوم پایه**: ۸۳۲ مورد
2. **هنر**: ۷۴۸۵ مورد
3. **علوم پزشکی**: ۶۴۸۱ مورد
4. **کشاورزی**: ۲۹۳ مورد
5. **دامپزشکی**: ۱۰۴۷ مورد
در نهایت، مجموع اطلاعات جمعآوریشده از تمامی رشتهها به **۱۵۸.۹۴۰** مورد میرسد.
بخشنامه جامع این گزارش در وبسایت سامانه پیشینه پژوهش به نشانی [irandoc.ac.ir/about/report](http://irandoc.ac.ir/about/report) برای مراجعه عموم در دسترس قرار دارد.
