به گزارش خبردونی، دود در ابتدا ممکن است بهعنوان یک محصول جانبی آزاردهنده از آتشسوزی به نظر برسد، اما برای کارشناسان صحنه جرم (CSI)، هر ابر دودی که از یک ساختمان یا محل انفجار خارج میشود، بهعنوان یک «امضای شیمیایی» منحصربهفرد تلقی میشود. این گزارش به بررسی چگونگی استفاده از رنگ دود توسط متخصصان با تکیه بر قوانین فیزیک نور و استانداردهایی مانند NFPA 921 میپردازد تا اطلاعاتی درباره نوع مواد منفجره، سوختهای استفادهشده و خطرات احتمالی همچون انفجارهای ثانویه بهدست آورند.
در مستندات استاندارد از جمله NFPA 921، که بهعنوان راهنمای علمی برای بررسی حوادث حریق و انفجار شناخته میشود، تاکید شده است که بررسی رنگ دود باید با احتیاط انجام شود و جزئی از مجموعه دادههای بزرگتری شامل الگوهای سوختنی و تحلیل باقیماندهها باشد. در آغاز یک حادثه، رنگ دود به اولین پاسخدهندگان و شاهدان اجازه میدهد تا به فرضیات اولیه درباره ماهیت مواد درگیر و ریسکهای محتمل بپردازند.
**دود سفید: رطوبت و اکسیدهای فلزی**
دود سفید رایجترین نوع دود در مراحل اولیه آتشسوزی و انفجار است. این رنگ معمولاً نشاندهنده خروج رطوبت از مواد سوختی است. اکثر مواد جامد در طی گرمشدن اولیه، بخار آب آزاد میکنند که بهصورت دودی سفید و شفاف قابل مشاهده است. این نوع دود نشاندهنده مرحلهی ابتدایی گرمایش یا اثرات خنککنندگی سیستمهای اطفای حریق است.
اما در جرمشناسی، دود سفید میتواند معانی متفاوتی داشته باشد. احتراق فلزاتی نظیر منیزیم یا ترکیبات پیروتکنیک مانند «هگزاکلرواتان-روی» میتواند منجر به تولید دود سفید غلیظی، حاصل از ذرات اکسید فلزی، شود. در تحلیل حریقهای جنگلی، دود سفید غلیظ میتواند نشاندهنده رطوبت بالای پوشش گیاهی باشد.
**دود سیاه: نشانهای از نفت و TNT**
دود سیاه زمانی ایجاد میشود که مواد هیدروکربنی مثل لاستیک و بنزین در شرایط کمبود اکسیژن بسوزند. در شرایط مشابه، مواد منفجرهای مثل TNT نیز دود سیاهی تولید میکنند. خروج دود سیاه بهصورت ضربانی از ساختمان میتواند هشداردهنده انفجار بکدرافت باشد.
**دود نارنجی و قهوهای: زنگ خطر نیتراتها**
رنگهای نارنجی تیره یا قرمز-قهوهای بهطور خاص به گاز سمی دیاکسید نیتروژن مرتبط هستند. بهعنوان مثال، انفجار بندر بیروت در سال ۲۰۲۰ با ظهور یک ابر نارنجیرنگ ناشی از نیترات آمونیوم همراه بود. در حریقهای ساختمانی، دود قهوهای معمولاً نشانه سوختن مواد چوبی و خطر ریزش ساختمان است.
امروزه, بهرهگیری از هوش مصنوعی و تکنولوژیهای پیشرفته به کارشناسان این امکان را میدهد که با تحلیل نور، نوع سوخت را حتی پیش از اطفای آتش شناسایی کنند. این سیستمها با اندازهگیری ضریب بازتاب ذرات، توانایی تشخیص دقیق بین دود ناشی از سوختن چوب و پلیمرهای صنعتی را دارند.
دودهای رنگی، به خصوص سیاه و نارنجی، بسیار سمی هستند و استنشاق دود نارنجی میتواند منجر به عوارض شدید تنفسی شود. در صورت مشاهده این رنگها، رعایت فاصله ایمنی ضروری است.
