کارشناسان علمی به تازگی بیان کردهاند که کلاهک یخی قطب جنوب که هماکنون مشاهده میشود، از نظر زمینشناسی نسبتا جوان به شمار میرود. اریک ولف، زمینشناس اقلیمی در دانشگاه کمبریج، اعلام کرده است که شکلگیری یخچالهای قطب جنوبی به حدود ۳۴ میلیون سال پیش بازمیگردد. وی تاکید میکند که پیش از آن، این ناحیه به شکل یک منطقه تندرا و جنگلهای مخروطی مشابه شمال کانادای امروزی بوده است.
گزارشها نشان میدهند که دمای جهانی تأثیرگذاری کلیدی در گسترش یخهای قطب جنوب داشته است. حدود ۵۰ میلیون سال پیش، زمین حدود ۱۴ درجه سانتیگراد گرمتر از وضعیت کنونی بود. اما در ۱۶ میلیون سال بعد، دما تدریجاً کاهش یافته و به حدود ۸ درجه سانتیگراد بالاتر از امروز در مرز ائوسن-اُلیگوسن رسید.
بر اساس یافتهها، دو عامل عمده باعث این سرد شدن و شکلگیری یخچالها شدهاند: کاهش دیاکسید کربن در جو و حرکت قارهها. حرکت عنصری قارهها، بهویژه جدا شدن آمریکای جنوبی از قطب جنوب، سبب ایجاد تنگه دریایی و شکلگیری جریانهای آبی جدید شده که ورود هوای گرم به این منطقه را دشوار کرده است.
در دوره ۶۰ تا ۵۰ میلیون سال پیش، مقادیر دیاکسید کربن در جو به شدت بالا بود—بین ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ قسمت در میلیون، یعنی حدود ۲.۵ تا ۵ برابر میزان امروزی. کاهش این گاز در مرز ائوسن-اُلیگوسن، شرایط را بهگونهای تغییر داد که یخچالها بتوانند تشکیل شوند. فرآیندهای زمینشناسی از جمله فرسایش و فعالیتهای آتشفشانی نیز در کاهش دیاکسید کربن مؤثر بودهاند.
تحلیل ایزوتوپهای اکسیژن از پوستههای دریایی موجودات کوچک نشان میدهد که حدود ۳۴ میلیون سال پیش نسبت اکسیژنهای سبک و سنگین تغییر کرده است، که این امر بهعنوان نشانهای از شکلگیری یخچالهای قطب جنوب تلقی میشود.
تینا ون دِ فلیردت، شیمیدان زمین از دانشگاه امپریال لندن، اظهار میکند که ممکن است زمین دوباره قادر باشد بدون یخ باشد. هرچند که انتظار نمیرود فعالیتهای انسانی به طور کامل یخچالهای قطب جنوب را ذوب کند، اما توجه به تغییرات اقلیمی و حفظ وضعیت یخها امروزه از اهمیت بالایی برخوردار است تا از سناریوهای نامطلوب جلوگیری شود.
