**توسعه فناوریهای دریایی در ایران**
به گزارش خبرگزاری، صنایع دریایی ایران در سالهای اخیر با چالشهای قابل توجهی در زمینه تجهیزات کنترل و مانیتورینگ کشتیها مواجه شده است.
طبق آمار مرکز مطالعات و پژوهشهای صنایع دریایی و سازمان بنادر و دریانوردی، بیش از ۸۵ درصد از سیستمهای کنترل مخازن کشتیهای نفتکش و حمل مواد شیمیایی کشور به برندهای خارجی همچون Kongsberg نروژ، Saab فنلاند و Honeywell آمریکا وابسته بودهاند. با تشدید تحریمهای بینالمللی و محدودیتهای دسترسی به خدمات فنی و قطعات یدکی، این وابستگی به تهدیدی جدی برای صادرات محصولات پتروشیمی تبدیل گردید. بهگفته مرکز ملی استراتژی فناوری دریایی، سالانه حدود ۲۰۰ میلیارد تومان صرف واردات این تجهیزات میشود که نبود جایگزین داخلی، این مسئله را به چالشی امنیتی-اقتصادی تبدیل کرده است.
**گامهای سرمایهگذاری در خودکفایی فناوری دریایی**
در این زمینه، شرکت پتروشیمی زاگرس با طراحی و ساخت سامانه کنترل و مانیتورینگ یکپارچه بارگیری و تخلیه مخازن کارگو و بالاست (VRCS) در جهت خودکفایی و استقلال صنعتی گام برداشته است. این سامانه با الهام از فناوری شرکت Kongsberg نروژ، یک سیستم یکپارچه از سختافزار و نرمافزار است که بین اجزای مختلف مانند پمپها، شیرآلات و سنسورها هماهنگی ایجاد میکند و عملیاتی دقیق و ایمن برای بارگیری و تخلیه متانول فراهم میآورد.
**ارائه محصولی فراتر از نسخههای خارجی**
این دستاورد تنها بازتولید فناوریهای موجود نیست، بلکه با ترکیب دانشهای متنوع، محصولی فراتر از نمونههای خارجی خلق شده است. این سامانه نمونهای از تولید فناورانه در ایران به شمار میرود که دامنه خودکفایی صنعتی را گسترش داده است.
سامانه به گونهای طراحی شده که تمامی اجزا به راحتی قابل توسعه، تعمیر و جایگزینی با تجهیزات داخلی هستند. این ویژگی، در مقایسه با نمونههای خارجی، امکان تعمیر در شرایط بحرانی را بدون توقف عملیات کشتی فراهم میآورد. قابلیت ارتقا و تعمیر در داخل کشور، همراه با افزایش دقت و امکان مانیتورینگ همزمان تمام مخازن کارگو و بالاست، از جمله مزایای این سامانه محسوب میشود.
**نسخه ایرانی؛ برتریهای رقابتی در عرصه دریایی**
نمونههای خارجی این فناوری، نظیر Kongsberg و Saab، سالها در انحصار چند شرکت محدود بودهاند. اما محصول ایرانی با امکاناتی چون انعطافپذیری بیشتر، پایداری و قابلیت ارتقا، به چالشی جدی برای آنها تبدیل شده است. این پروژه به دو هدف استراتژیک دست مییابد: تقویت تابآوری صنایع در برابر تحریمها و ایجاد مزیت رقابتی برای شرکتهای کشتیرانی و کشتیسازی.
با توجه به گزارش مرکز مطالعات صنایع دریایی، در شرایط کنونی حداقل ۳۰ درصد از زمان عملیات کشتیها به دلیل مشکلات فنی و وابستگی به قطعات خارجی هدر میرود که این سامانه میتواند این زمان را به شدت کاهش دهد.
**تاثیر مثبت بر عملیات کشتیها و بازار صادرات**
وابستگی به خدمات سیستم کنترل و مانیتورینگ خارج، یکی از گلوگاههای اصلی در عملیات کشتیها بوده است. موفقیت این پروژه میتواند هزینههای تعمیرات را کاهش دهد، سرعت پاسخگویی به خرابیها را افزایش دهد و قابلیت اطمینان سیستمهای حیاتی کشتی را ارتقا بخشد. بومیسازی این سامانه نه تنها نیاز ناوگان صادرات متانول زاگرس را تأمین میکند، بلکه بر روی کشتیهای دیگر و نفتکشهای ملی نیز قابلیت نصب را دارد.
