**هشدارها درباره تغییرات جوی در خوزستان و آمادگی مسئولان**
اقلیم خوزستان همواره تحت تأثیر بحرانهای طبیعی متعدد قرار داشته است. از یک سو، خشکسالیهای مکرر موجب کاهش منابع آبی و آسیب به کشاورزی و تالابها شده و از سوی دیگر، سیلابهای ناگهانی نمایانگر ضعف زیرساختهای شهری در برابر بارشهای سنگین است. در چنین شرایطی، تغییرات اقلیمی به یک واقعیت غیرقابل انکار تبدیل شده و نهادهای مربوطه باید به سرعت به بازنگری در شیوههای مدیریت بحران بپردازند.
با ورود به فصل پاییز و بروز پدیده ال نینو، پیشبینیها نشاندهنده افزایش بارشها در سطح جهانی است. سازمان ملی اقیانوسی و جوی ایالات متحده در گزارشی اشاره به قویترین رویداد اقلیمی از سال 1950 دارد. این پدیده میتواند تأثیرات جدی بر الگوهای آب و هوایی و به ویژه بر ایران و مناطق ساحلی داشته باشد.
پرسش اصلی این است که آیا خوزستان آمادگی لازم برای مواجهه با این پیشبینیها را دارد یا نیازمند آزمون و خطاهای پرهزینه دیگری خواهد بود؟
در واکنش به این هشدارها، مقامات محلی در شادگان اقدام به آمادهسازی کردهاند. حبیب عفری، سرپرست فرمانداری شادگان، تأکید کرد که تمامی دستگاههای خدماترسان باید برای شرایط بحرانی احتمالی آماده شوند. او همچنین به روشن کردن وظایف شرکتهای معین شهرستان در این زمینه اشاره کرد و خواستار پیگیری مشکلات آبهای سطحی از سوی شهرداران شد.
وی تأکید داشت که جمعآوری و هدایت آبهای سطحی باید بهطور جدی دنبال شود و اقدامات تکمیلی برای دفع آب در مناطق بحرانی در اولویت قرار گیرد.
در مرکز استان، اهواز نیز شرایط خاصی دارد. حسین عبیداوی، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب اهواز، از آمادهباش ۱۵ اکیپ تخصصی لایروب خبر داد. این اکیپها به پاکسازی و رفع انسداد خطوط فاضلاب پرداخته و تجهیزات برقی و مکانیکی را برای مقابله با بارشهای پیشرو به روزرسانی میکنند.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب اهواز تأکید کرد که تمامی اقدامات لازم برای اطمینان از پایداری تأسیسات و شبکههای جمعآوری فاضلاب به دقت انجام میشود تا از نگرانیهای شهروندان کاسته شود.**پمپاژ فاضلاب در مراحل نهایی آمادهسازی**
پروژه توسعه ایستگاههای پمپاژ فاضلاب به مراحل پایانی خود نزدیک شده است. با بهرهبرداری از این تسهیلات، ظرفیت شبکه برای مدیریت بارندگیها به طور قابل توجهی افزایش خواهد یافت.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب با تأکید بر تفکیک وظایف دستگاهها بیان کرد که مسئولیت جمعآوری آبهای سطحی بر عهده مدیریت شهری است و شرکت آب و فاضلاب بهعنوان یک نهاد پشتیبان در این حوزه، همکاریهای لازم را انجام میدهد تا از بروز مشکلات برای شهروندان جلوگیری کند.
وی افزود که برای مدیریت بهتر شرایط ناشی از بارندگی، همکاری بین دستگاههای مختلف لازم است و اکیپهای عملیاتی تا فرونشینی وضعیت جوی در حالت آمادهباش خواهند بود.
**عدم قطعیت در مدیریت منابع آب**
در این راستا، معاون سازمان آب و برق خوزستان با اشاره به پیشبینیهای اقلیمی اظهار کرد که احتمال بارشهای نرمال تا بالاتر در فصل پاییز وجود دارد. اما وضعیت بارشهای زمستان هنوز نامشخص است و برخی شواهد نشاندهنده احتمال خشکسالی است که باید جدی گرفته شود.
وی بر لزوم آمادگی در برابر سیلابها و آبگرفتگیهای شهری در پاییز تأکید کرد و افزود که در فصل زمستان نیز باید برای ترکیب این خطرات با احتمال خشکسالی آماده بود.
معاون سازمان با بیان اینکه باید خسارتهای کنترلشده را بپذیریم، خاطرنشان کرد که جلوگیری از خسارتهای کوچک نباید به ایجاد خسارتهای بزرگتر منجر شود. به همین دلیل، توجه به ظرفیت پذیرش خسارت و مدیریت آن اهمیت دارد.
همچنین وی تاکید کرد که افزایش تابآوری در برابر مخاطرات آبی، نیازمند تقویت پیشبینیها و همکاری میان دستگاههای مسئول است.
**اهمیت اجرای صحیح قوانین مدیریت بحران**
معاون سازمان آب و برق خوزستان به اهمیت اجرای قوانین و دستورالعملهای مدیریت بحران اشاره کرد و گفت که صرف ارسال مکاتبات برای اطمینان از اجرا کافی نیست. برگزاری دورههای آموزشی و هماهنگیها برای تبیین دقیق وظایف دستگاهها ضرروی است تا سوءتفاهمها کاهش یابد.
وی همچنین هشداری درباره اختلالهای ارتباطی در شرایط بحرانی داد و گفت که این مشکلات میتوانند تبعات سنگینی به همراه داشته باشند، به ویژه در شرایطی که دسترسی به اطلاعات برای مدیریت منابع آب حیاتی است.
تشریح تجربه سیلاب سال ۱۳۹۸ نشان داد که قطع دسترسی به اطلاعات میتوانست خسارتهای این بحران را چند برابر کند.
**نوسانات اقلیمی و اثرات آن بر آب و انرژی**
در همایشی در اهواز، رئیس موسسه تحقیقات آب کشور به افزایش تدریجی دمای کره زمین از سال ۱۹۷۶ تا ۲۰۲۶ اشاره کرد و گفت که پدیده النینو، که همزمان با این گرمایش رخ میدهد، بر تغییرات دمای سطح دریاها تأثیر میگذارد. وی پیشبینی کرد که بارشها در پاییز امسال افزایش خواهند یافت و این روند، هشدار جدی برای آینده منابع آب به شمار میرود.### افزایش خطر سیلاب در مناطق زاگرس
اخیراً در نشست تخصصی مدیریت آب در خوزستان، کارشناسان به بررسی پدیده النینو و تاثیرات آن بر شرایط جوی کشور پرداختند. در این نشست، هشدارهایی درباره وقوع سیلابهای شدید در مناطق غرب و جنوب غربی کشور، بهویژه در حوزه زاگرس، مطرح شد. بر اساس برآوردهای صورت گرفته، احتمال افزایش بارش در برخی نقاط این مناطق بین ۱۰ تا ۵۰ درصد تخمین زده شده است.
**تاکید بر پیشگیری و مدیریت صحیح**
کاویان پور، یکی از کارشناسان این حوزه، به اهمیت عدم قطعیت در پیشبینیهای اقلیمی اشاره کرد و گفت: “تصمیمگیریها نباید صرفاً بر اساس یک فصل باشد و باید نگاهی بلندمدت به وضعیت جوی وجود داشته باشد.” همچنین فیروز قاسم زاده، مدیرکل دفتر اطلاعات و دادههای آب، بر نیاز به تدابیر پیشگیرانه برای کاهش خسارات ناشی از سیلابهای احتمالی تاکید کرد و گفت: “بارشها و سیلابها به معنی خارج شدن کشور از وضعیت بحران آب نیست.”
**نقش سیلابها در مدیریت منابع آب**
قاسم زاده همچنین بیان کرد که ممکن است وقوع سیلابها به بهبود وضعیت منابع آب کمک کند، اما این پدیده همیشه تهدیداتی نیز به همراه دارد. وی از برنامهریزی وزارت نیرو برای مدیریت بهینه مخازن آب در جهت تقویت منابع آبی خبر داد.
**آمادگی در برابر نوسانات جوی**
احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم، نیز در این همایش تاکید کرد که احتمال وقوع بارشهای شدید در پاییز امسال بالاست. او ضمن اشاره به لزوم شناسایی نقاط بحرانی و تقویت اقدامات آبخیزداری، نسبت به ناترازی انرژی در زمستان پیش رو هشدار داد. وظیفه همچنین افزود: “نیاز به برنامهریزی برای ذخیرهسازی انرژی و مدیریت هوشمند منابع در زمانهای بحرانی احساس میشود.”
**نتیجهگیری**
در نهایت، کارشناسان بر این نکته تاکید کردند که مدیریت پاسخ به پدیدههای اقلیمی باید مبتنی بر یک برنامهریزی علمی و پیشگیرانه باشد. تجربههای گذشته در خوزستان نشان داده است که هرگونه ناهماهنگی یا تعلل در تقویت زیرساختها میتواند هزینههای سنگینی بهدنبال داشته باشد. به گفته آنها، تنها با تقویت مسئولیتپذیری و آمادگی در برابر مخاطرات طبیعی میتوان به آینده بهتری امیدوار بود.
