به گزارش خبرگزاری خبردونی، موزه هنرهای معاصر تهران در راستای برگزاری نشستهایی با عنوان «پرسشهای اکنون»، به بررسی موضوعات بنیادی در حوزه هنر معاصر پرداخته است. دو نشست ابتدایی با عناوین «چه چیزی معاصر است؟» و «نسبت هنر معاصر با نهاد چیست؟» در هفتههای اخیر اجرایی شد.
در نشست نخست، مباحثی مطرح شد که به شدت مورد بحث قرار گرفت. تعدادی از متخصصان هنر، هنر مدرن را بر پایه عناصر «فرم، سبک و مهارت» تعریف کردند، درحالیکه «هنر معاصر» را بیشتر مبتنی بر «روایت، دغدغههای انسانی و آگاهی اجتماعی» میدانند. در این جلسه، سخنرانان به ویژگیهای هنر معاصر نپرداختند.
بهزاد حاتم، یکی از سخنرانان، هنر معاصر را به عنوان پدیدهای با بُعد زمانی نامحدود معرفی کرد و با اشاره به تغییرات در موزههای جهان از سال ۲۰۰۰، موزه هنرهای معاصر تهران را دیگر بایستی غیر «معاصر» دانست و گالریهای خصوصی را به عنوان فضایی برای ارائه هنر روز ایران معرفی کرد.
ابراهیم حقیقی نیز به بررسی این موضوع پرداخت و بر این باور بود که صرفاً تکیه بر زمان برای تعریف هنر معاصر ناکافی است. او بر لزوم تجدید نظر در برنامه درسی دانشکدههای هنر تأکید کرد و ابراز داشت که هنر ایران به سادگی از مرحله مدرنیته به معاصریت نرسیده است.
در ادامه این سلسله نشستها، جلسه دوم نتوانست به جمعبندی خاصی در خصوص نسبت هنر معاصر و نهادها برسد، اما تمایزی اساسی را در این رابطه مشخص کرد. به گفته شرکتکنندگان، «نهاد» تنها به معنای مکانی نیست که هنر بعد از تولید به آن وارد میشود، بلکه میتواند در شناسایی و مشروعیت هنر نقش بسزایی ایفا کند.
سعید فلاحفر، عکاس و پژوهشگر هنر، در گفتوگویی با خبردونی اظهار داشت: برای تحلیل آثار هنری، معمولاً ابتدا ویژگیهای بصری آنها مورد بررسی قرار میگیرد، اما این روش برای فهم هنر معاصر به تنهایی کافی نیست. او تفاوت میان «هنرِ دوره معاصر» و «هنر معاصر» را توضیح داد و تصریح کرد که هنر معاصر فراتر از ویژگیهای ظاهری و تعریفپذیری ساده است.
فلاحفر ادامه داد: «هنر معاصر» بیشتر با وقایع اجتماعی و تجربه انسانی مرتبط است و خودش را به هیچ رسانه خاصی محدود نمیکند. او توضیح داد که این نوع هنر میتواند در قالبهای مختلفی مانند نقاشی، عکاسی، ویدئو و دیگر فرمها ارائه شود و اصلیترین عامل در ارتباط با این آثار، دغدغه مشترک و تامل در مسائل روز است.
در پایان، او خاطرنشان کرد که در این رویکرد، کیفیت اجرایی اثر هرچند مهم است، اما روایت و گفتگویی که میان اثر و مخاطب شکل میگیرد، از اهمیت بیشتری برخوردار است.مقالهای در حیطه هنر معاصر به بررسی تأثیرات این حوزه بر مخاطب پرداخته است. بهگفته فلاحفر، هنر معاصر تنها وابسته به زمان خلق اثر نیست و ارزش واقعی آن در تواناییاش برای ایجاد مواجهه و تفکر درباره مسائل کنونی جامعه نهفته است. او تأکید کرد که بسیاری از آثار معاصر به لحاظ مضمون و تکنیک ممکن است در چارچوبهای سنتی باقی بمانند و با مفهوم هنر معاصر ارتباطی نداشته باشند.
فلاحفر نمونههایی از آثار تاریخی، مانند «گرنیکا» اثر پیکاسو و «سوم ماه مه ۱۸۰۸» اثر گویا را مطرح کرد که علیرغم قدمتشان، بهدلیل مضامین انسانی و اجتماعیشان، همچنان در زمره هنر معاصر قرار میگیرند. او افزود پروژههای هنری معاصر، نظیر نمایش «کشتی مهاجران» که به بحران مهاجرت میپردازد، بیشتر هدفشان آگاهسازی و برانگیختن مسؤولیت اجتماعی است تا صرفاً خلق زیبایی.
این پژوهشگر به این نکته اشاره کرد که هنر معاصر باید بهعنوان تجربهای پویا و زنده درک شود که در اشکال و رسانههای مختلف تجلی مییابد. وی بیان کرد که شناخت هنر معاصر نیازمند درک روایتی است که میان هنرمند و مخاطب شکل میگیرد، نه صرفاً بر اساس ویژگیهای ظاهری اثر. در نتیجه، هنر معاصر عمدتاً پرسشهایی را مطرح میکند و مخاطب را به تأمل در واقعیتهای زندگی دعوت میسازد.
