به گزارش خبرگزاری مهر، سینماتک موزه هنرهای معاصر تهران به مناسبت نمایشگاه عکاسی «این صورت باقی» و روز ملی سینما میزبان مهرداد زاهدیان، کارگردان و پژوهشگر سینمای مستند بود. در این برنامه که با همکاری فرانک آرتا، مسئول سینماتک، برگزار شد، پس از نمایش دو مستند «حلقههای گمشده» و «خاطرات شیشهای»، بحث حول میراث تصویری ایران و ضرورت حفاظت و بازخوانی آن متمرکز گردید. این میراث شامل فیلمهای ابتدایی دوران قاجار و مجموعهای از عکسهای تاریخی کاخ گلستان است.
مستندهای مذکور که تقریباً ۲۲ سال پیش تولید شدهاند، با اتکا به اسناد و تصاویر تاریخی، نخستین برخورد ایران با عکاسی و سینما را به تصویر کشیدهاند. «حلقههای گمشده» بخشی از مجموعه «گنجهای پنهان» است که به اهمیت میراث فرهنگی و نقش پژوهشگران در آن اشاره دارد.
شخصیت محوری این داستان شهریار عدل است، پژوهشگری که در تلاش برای حفظ و مرمت فیلمهای قاجاری فعالیت داشت. زاهدیان اعلام کرد که حدود ۵۵ دقیقه فیلم تاریخی به مرکز ملی سینماتوگرافی فرانسه برای مرمت ارسال شده و پس از بازگشت، این فیلمها بررسی شدند.
تحقیقات زاهدیان منجر به آشنایی بیشتر او با آلبومخانه کاخ گلستان و فراهم آمدن زمینهای برای تولید مستند «خاطرات شیشهای» شد. این گنجینه شامل نزدیک به ۴۰ هزار فریم عکس از دوران ناصرالدینشاه و مظفرالدینشاه است. زاهدیان این مجموعه را پس از مجموعه سلطنتی بریتانیا به عنوان دومین فوتوتک مهم جهان معرفی کرد.
وی همچنین به اهمیت بهروز کردن اطلاعات مجموعه اشاره کرد و توضیح داد که تنها حدود ۸ هزار عکس تا زمان پژوهش کاتالوگ شده بودند و بخش بزرگی از آن هنوز نیاز به شناسایی و فهرستنویسی دارد. آرشیو تاریخی باید از حالت راکد خارج شود و مشخصات دقیق یک عکس میتواند به پژوهشگران تاریخ، هنر و معماری کمک کند.
توجه به حفاظت فیزیکی نیز در این نشست مورد بحث قرار گرفت و زاهدیان توضیح داد که هنگام تولید مستند «خاطرات شیشهای» به شرایط استفاده از آلبومها توجه خاصی شده بود تا کمترین آسیب به آثار وارد گردد. همچنین ایشان به ضرورت ایجاد مخازن تخصصی برای نگهداری از آلبومها اشاره کرد.
در بخش دیگری از گفتگو، ورود زودهنگام فناوریهای تصویری به ایران بررسی شد. زاهدیان تأکید کرد که به دنبال ظهور داگروتیپ در اروپا، تجهیزات عکاسی به ایران راه یافت و این نشاندهنده استقبال ناصرالدینشاه از هنرهای جدید بود.
در کل، نشست تأکید بر ضرورت بازنگری در آرشیوهای تصویری ایران و نیاز به مرمت، فهرستنویسی و دسترسی به اطلاعات بهروز بود تا این آثار برجسته به منابع زندهای برای درک تاریخ و فرهنگ ایران تبدیل شوند. سینمای مستند نیز میتواند به بازخوانی این اطلاعات کمک کند و حساسیتها را نسبت به حفاظت از میراث فرهنگی افزایش دهد.
