**خبرگزاری مهر – گروه هنر؛** جشنواره بینالمللی موسیقی فجر به عنوان یکی از رویدادهای برجسته و ملی موسیقی ایران شناخته میشود. با وجود فاصلهای که از دورههای اولیهاش گرفته، تأثیر آن بر تولیدات و عرضه موسیقی قابل انکار نیست. این جشنواره که تحت حمایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار دارد، به عنوان یک معیار برای سنجش دستاوردهای حمایتی و اجرایی دولت در زمینه موسیقی و هنرمندان عمل میکند و به همین خاطر همواره موضوع بحث و تحلیلهای متعدد بوده است.
مسیر برگزاری این رویداد با تغییرات سیاسی و فرهنگی، تأثیرات متفاوتی به همراه داشته و این تغییرات بر انتخاب دبیر جشنواره و نحوه برنامهریزیهای آن تأثیرگذار بوده است. چنین تغییراتی قضاوت درباره تأثیرات این جشنواره بر موسیقی کشور را با چالشهایی مواجه کرده است و جا دارد که هر دوره بهطور جداگانه ارزیابی شود.
جشنواره موسیقی فجر در سال ۱۳۶۴ به عنوان «جشنواره سرود و آهنگهای انقلابی» شروع به کار کرد و این نام تا چهار سال حفظ شد. به تدریج و با گذشت زمان، سبکهای دیگری مانند موسیقی کلاسیک ایرانی و موسیقی نواحی به برنامههای جشنواره افزوده شدند.
از سال ۱۳۷۰، با تنوع بیشتر اجراها و حضور هنرمندان بینالمللی، جشنواره برای نخستین بار به صورت جهانی برگزار شد. در این دوره، نمایندگان کشورهای مسلمان به عنوان بخشی از برنامه معرفی شدند و هنرمندان مشهور از نقاط مختلف جهان در آن حضور یافتند.
در سیویکمین دوره، مدیران جشنواره تصمیم به تغییر رویکرد محتوایی کرده و جایزه «باربد» را با هدف شناسایی بهترین آثار موسیقی بنیان نهادند. اما متأسفانه در این دوره، برگزاری رقابت «باربد» متوقف شد.
اگرچه این جایزه هنوز نتوانسته به اندازه نشانهای جشنوارههای دیگر مانند جشنواره فیلم فجر مطرح شود، اما میتوان آن را به عنوان یک تغییر کیفیتی در عرصه موسیقی کشور در نظر گرفت.
اکنون، با نزدیک شدن به چهلویکمین دوره این جشنواره، آرش امینی به عنوان دبیر جدید برنامههایی را تنظیم کرده است که امیدواریم بتواند به عنوان یک رویداد ملی با میزبانی موثر از هنرمندان و علاقمندان موسیقی عمل کند. این دوره برای اولین بار قرار است از یکم تا بیست و هشتم بهمن برگزار شود که یک بازه زمانی نسبتاً طولانی برای جشنواره محسوب میشود. کارشناسان منتظرند ببینند آرش امینی و تیمش چه برنامههایی را برای این رویداد آماده کردهاند.در روزهای اخیر، دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن موسیقی ایران به فعالیتهای خود برای برگزاری چهل و یکمین جشنواره بینالمللی موسیقی فجر ادامه میدهند. این گزارش، به بررسی روند فعالیتهای دبیرخانه جشنواره از زمان شروع تا کنون پرداخته و به جزئیات تحولات و تغییرات مدیریتی اشاره دارد.
**برگزاری نخستین جلسه شورای سیاستگذاری جشنواره**
در تاریخ ۸ مرداد، نخستین جلسه شورای سیاستگذاری این جشنواره با حضور نادره رضایی، معاون وقت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، و بابک رضایی، مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ، در دفتر موسیقی وزارت خانه برگزار شد. اسحاق شکری، مدیرعامل انجمن موسیقی ایران، به همراه دیگر اعضای شورای سیاستگذاری شامل چندین موسیقیدان و هنرمند، در این جلسه شرکت کردند. از آن زمان، با تغییرات مدیریتی در معاونت امور هنری و با حضور محمدمهدی احمدی به عنوان سرپرست جدید، تغییرات حقوقی در شورای سیاستگذاری مشهود بوده است.
**انتصاب دبیر جشنواره**
در ادامه، در تاریخ ۱۱ مرداد، نادره رضایی آرش امینی را به عنوان دبیر چهل و یکمین جشنواره بینالمللی موسیقی فجر معرفی کرد. آرش امینی که سابقهای درخشان در زمینه موسیقی و مدیریت هنری دارد، تحصیلات خود را در دانشگاه هنر و معماری انجام داده و در مقطع کارشناسی ارشد مدیریت هنری در دانشگاه «اسون» فرانسه ادامه داده است. وی تجربههای متعددی در 領域 موسیقی و مدیربودن در جشنوارههای مختلف دارد.
**گزارش مالی جشنوارههای گذشته**
همچنین در تاریخ ۱۴ مرداد، معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گزارشی مالی از سه دوره گذشته جشنواره موسیقی فجر ارائه داد که باعث بروز حواشی مختلفی در جامعه هنری شد. این گزارش در راستای شفافسازی عملکرد و بودجههای جشنوارهها صورت گرفت.
بر اساس مشاهدات، رویدادها و جلسات مختلف در حال شکلگیری بوده و میتواند به عنوان زمینهسازی برای برگزاری این جشنواره معتبر در نظر گرفته شود.وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به منظور رعایت قوانین دسترسی آزاد به اطلاعات و شفافسازی، گزارشهای مالی جشنواره موسیقی فجر را برای سالهای ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ منتشر کرد. این گزارشها شامل اطلاعات مربوط به «سی و هشتم»، «سی و نهم» و «چهلم» جشنواره موسیقی فجر هستند.
انتشار این گزارش با حواشی همراه بود. موضوع دستمزد مدیرعامل جدید و قبلی انجمن موسیقی در چهلمین جشنواره باعث شد روابط عمومی این انجمن توضیحات لازم را ارایه دهد. در این اطلاعیه آمده که اسحاق شکری، مدیرعامل جدید انجمن به دعوت رئیس جشنواره به عنوان معاون مدیر اجرایی انتخاب شده و به مدت دو ماه و نیم در ستاد جشنواره فعالیت داشته است. همچنین، عدم ثبت مبلغ پاداش برای محمدعلی مرآتی، مدیرعامل قبلی انجمن، به دلیل عدم پرداخت آن بود.
در ادامه، رهبر ارکستر سمفونیک تهران در تاریخ ۲۹ مرداد اعلام کرد که سولیستهای خارجی برای شرکت در چهل و یکمین جشنواره موسیقی فجر دعوت خواهند شد. این اقدام به منظور انتقال تجربه و افزایش مهارت نسل جدید هنرمندان است. با این حال، تا زمان تنظیم این گزارش، نام هنرمندان خارجی حاضر در جشنواره مشخص نشده است.
شهرام صارمی، عضو شورای سیاستگذاری جشنواره، نیز در تاریخ ۲۷ مرداد به تمرکز این دوره بر کیفیت اجراها و حمایت از آثار آهنگسازان ایرانی اشاره کرد. وی تأکید کرد که تلاش میشود آثار جدید و هنرمندان تازهوارد به صحنه معرفی شوند و ترتیب اعلام آثار پس از برگزاری جشنواره انجام خواهد شد.**جشنواره موسیقی فجر چهل و یکم؛ مدت زمان یک ماهه برگزاری و جذب هنرمندان جدید**
به گزارش آرش امینی دبیر جشنواره چهل و یکم، این رویداد مهم در تاریخ نهم شهریور اعلام شد که جشنواره موسیقی فجر امسال از اول تا پایان بهمن به مدت یک ماه برگزار خواهد شد. امینی توضیح داد که هدف این تغییر بهبود تعامل با دیگر جشنوارههای هنری موجود در کشور است که پیش از این، جشنواره موسیقی به دلیل فشردگی زمانی، محدودیتهایی را به وجود میآورد.
امینی به تجربه سال گذشته اشاره کرد که در کابردی فشرده با ۱۱۰ اجرا روبرو شدند و این فشردگی منجر به عقبماندن مخاطبان از بسیاری از برنامهها شد. وی تأکید کرد که امسال توجه ویژهای به بخشهای کودکان و زنان خواهد شد و همچنین فراخوان جشنواره به گروههای سرود و همسرایی نیز توجه بیشتری خواهد داشت.
دبیر جشنواره در مورد بخش بینالملل نیز گفت که کیفیت از اولویتهای این بخش خواهد بود و برنامه ریزی شده که هنرمندان ایرانی مقیم خارج کشور بیشتر مورد توجه قرار گیرند. امینی افزود که علیرغم اینکه تغییرات عمدهای در بخش موسیقی اقوام نخواهد بود، تلاش خواهند کرد از گروههایی که کمتر شرکت کردهاند، استفاده بیشتری شود.
روز بیست و دوم شهریور، دبیرخانه جشنواره فراخوانی برای دعوت به همکاری از گروهها و هنرمندان منتشر کرد که شامل رشتههای مختلف موسیقی ایرانی، اقوام، کلاسیک، همسرایی و چندین دیگر بود. همچنین اعلام شد که اولویت با گروههایی است که آثار جدیدی برای این جشنواره به تولید رساندهاند.
در همین روز، فراخوان دیگری برای طراحی پوستر جشنواره با جایزه ۵۰ میلیون تومانی نیز منتشر شد که هدف آن مشارکت طراحان گرافیک و افزایش کیفیت امور گرافیکی جشنواره است. آثار برگزیده برای پوستر نهایی جوایز نقدی و تقدیرنامه دریافت خواهند کرد.### جشنواره موسیقی فجر چهلویکم؛ تحولات جدید و دعوت به همکاری
**دیدار با شورای سیاستگذاری**
در تاریخ 30 شهریور، محمدمهدی احمدی، سرپرست معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اولین نشست خود را با اعضای شورای سیاستگذاری جشنواره بینالمللی موسیقی فجر برگزار کرد. احمدی که به تازگی جایگزین نادره رضایی شده، در این دیدار بر اهمیت این جشنواره برای فرهنگ کشور تأکید کرد. از جمله حاضرین در این جلسه میتوان به بابک رضایی، مدیرکل دفتر موسیقی، و آرش امینی، دبیر جشنواره، اشاره کرد. احمدی بیان داشت که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از شوراهای تخصصی حمایت میکند و وجود این شوراها را در تنظیم اسناد مهم موسیقایی کشور موثر میداند.
**فراخوان برای همکاری داوطلبانه**
در ششم آبان، آرش امینی دبیر جشنواره چهل و یکم، از علاقهمندان به همکاری داوطلبانه در بخشهای اجرایی دعوت به عمل آورد. وی خاطرنشان کرد که افراد میتوانند بر اساس مهارتهای خود در زمینههای مختلفی از جمله عکاسی، فیلمبرداری و تولید محتوا همکاری کنند. علاقمندان تا 20 آذر 1404 فرصت خواهند داشت که رزومه خود را به بخش «همکاری داوطلبانه» جشنواره ارسال کنند.
**رونمایی از پوستر جشنواره**
در تاریخ 26 آبان، جلسه شورای سیاستگذاری جشنواره با رونمایی از پوستر این رویداد برگزار شد. طراحی پوستر به بهراد خلیلی و بهارک یحیوی سپرده شده است. خلیلی در توضیح طراحی خود گفت که این پوستر بر اساس یک محور عمودی ساخته شده و سعی دارد هویت ملی و هنری جشنواره را نمایان کند. او اشاره کرد که تایپوگرافی پوستر و عناصر بصری آن به نوعی نماد موسیقی و حرکت را به تصویر میکشد و تأکیدات رنگی از جلال و شکوه این رویداد به نمایش گذاشته است.### برگزاری مجمع دبیران جشنواره موسیقی فجر
در نوزدهم آذر، اولین مجمع دبیران ادوار مختلف جشنواره بینالمللی موسیقی فجر به منظور عیادت از حسن ریاحی، دبیر پیشکسوت جشنواره، در منزل وی برگزار شد. در این مجمع، بابک رضایی، مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اسحاق شکری، مدیرعامل انجمن موسیقی ایران، آرش امینی، دبیر جشنواره امسال و دیگر دبیران ادوار گذشته حضور داشتند. ایشان به بررسی راهکارهای برگزاری بهتر چهل و یکمین جشنواره موسیقی فجر پرداختند.
بابک رضایی در این نشست بیان کرد که کوشش شده تا با برگزاری جشنواره در طول یک ماه بهمن و با اجراهای روزانه، تجربهای متفاوت و به یادماندنی ارائه شود.
### معرفی مدیر اجرایی جشنواره
در تاریخ هشتم دیماه، اسحاق شکری به عنوان مدیر اجرایی چهل و یکمین جشنواره موسیقی فجر توسط بابک رضایی منصوب شد. وی با دو دهه تجربه در زمینههای مختلف اجرایی جشنواره، اکنون در مقام مدیرعامل انجمن موسیقی ایران فعالیت میکند.
### انتخاب آثار جشنواره
نهم دیماه، هیئت انتخاب چهل و یکمین جشنواره موسیقی فجر پس از بررسی ۲۴۸ تقاضای رسیده به دبیرخانه، آثار منتخب را برای بخش نهایی جشنواره تعیین کردند. آرش امینی، دبیر جشنواره، اعلام کرد که آثار در شش بخش مختلف؛ از جمله «موسیقی ایرانی» و «موسیقی کلاسیک» دستهبندی شدهاند.
### عوامل تازه جشنواره
چهل و یکمین جشنواره موسیقی فجر از ۱ تا ۲۸ بهمن برگزار خواهد شد و در جریان این رویداد خبری از جوایز و بخشهای رقابتی نظیر «باربد» و «آهنگسازی» نیست. شرایطی که به نظر میرسد هر دوره را تحت تأثیر تغییرات دولتی قرار دهد و تداوم این جشنواره را به چالش بکشد. در روزهای آتی، دبیر و مدیرکل دفتر موسیقی توضیحات بیشتری در این زمینه خواهند داد.
