**خبرگزاری مهر – گروه هنر – آزاده فضلی**
به گفته کارشناسان، توجه به فیلمهای کوتاه و مستند میتواند جشنواره فیلم فجر را به استانداردهای بینالمللی نزدیک کند. برخلاف دورههای گذشته که فیلمهای کوتاه فضای نمایش در سینماهای رسانه و عمومی نداشتند، چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر به این آثار بهویژه در سینمای رسانه و خانه هنرمندان ایران فرصت نمایش میدهد.
جشنوارههای بینالمللی معتبر معمولاً بخشهای ویژهای برای فیلمهای کوتاه دارند که به ترویج تجربیات سینمایی جدید کمک میکند. از آنجایی که جشنواره فجر بخشهای ملی و جهانی خود را تفکیک کرده، امیدواریها برای مشاهده آثار بیشتر سینمای کوتاه و مستند، که زیربنای سینما به شمار میآیند، افزایش یافته است.
در جشنواره چهل و چهارم، ۱۳ فیلم کوتاه توسط هیئت انتخاب این رویداد گزینش شدهاند که به زودی به بررسی آنها خواهیم پرداخت.
**اسپایدرمرد: دور شدن از طنز کمدی و کلیشهها**
فیلم کوتاه «اسپایدرمرد» به کارگردانی حسین ذوالفقاری که در چهلودومین جشنواره فیلم کوتاه تهران نمایش داده شد، با بهرهگیری از ایدهای طنزآمیز به فشارهای اجتماعی در زمینه ازدواج و تبعات روحی آن میپردازد. داستان حول مردی به نام شاهین میچرخد که در جستجوی همسر با مشکلاتی مواجه است و تصمیم میگیرد با تقلید از ابرقهرمانان، خود را از این ناکامی نجات دهد.
با وجود پتانسیل بالای این ایده برای خلق یک طنز تلخ و اجتماعی، فیلمنامه بیشتر به کلیشهها پرداخته و دیالوگها فاقد ظرافت هستند. شخصیت شاهین نیز به تیپهای سادیستی محدود شده و تحولی که به قهرمانی شاداب دست میزند، باورپذیر نیست. اما تلاشهای فیلم برای ایجاد فضاسازی بصری خاص و استفاده از نور قرمز برای به تصویر کشیدن حس ماجراجویی، قابل توجه است.
به رغم نواقص روایت، این فیلم نمایانگر توجه به ژانر طنز تلخ در سینمای کوتاه ایران است و ذوالفقاری با زاویه نگاه خود در تلاش است تحولی در این فضا ایجاد کند.
**«پسر»: شکافهای روانی خانواده ایرانی**
فیلم کوتاه «پسر» به نویسندگی و کارگردانی سامان حسینپور نیز از دیگر آثار مورد توجه در چهلودومین جشنواره فیلم کوتاه تهران میباشد. این درام اجتماعی با رویکردی روانشناختی به روابط پیچیده و پنهان میان یک مادر و پسر میپردازد که درگیر نوعی انزوا و بحران درونی هستند.
حسینپور در این اثر با محوریت جزئیات و فضاسازی دقیق مفاهیمی مانند وابستگی مفرط و تأثیر مادران بر هویت فرزندان را بررسی میکند. هسته اصلی فیلم تراژدی عشق کنترلگرایانه مادر را به نمایش میگذارد که میتواند به سلب هویت فرزند منجر شود.
این فیلم با دیالوگهای محدود و تأکید بر زبان بدن و سکوت، بار معنایی قوی از صحنهها را منتقل میکند و از این طریق به عمق پیچیدگیهای روابط انسانی میپردازد.در چهلودومین جشنواره فیلم کوتاه تهران، آثار متنوعی به نمایش درآمده است که هر یک به موضوعات اجتماعی و روانشناختی متفاوت پرداختهاند. یکی از این آثار، فیلم «پسر» به کارگردانی سامان حسینپور است که با استفاده از میزانسنهای بسته و طراحی صدای دقیق، حس محصور بودن شخصیتها را به خوبی منتقل میکند. این اثر با تمرکز بر روابط ناکارآمد خانوادگی در ایران، نمایی عمیق از چالشهای روانی و اجتماعی را به تصویر میکشد.
فیلم کوتاه دیگری به نام «به صدای زمین گوش کن» به کارگردانی شهاب مهربان، در این جشنواره به نمایش درآمده است. این درام-اجتماعی با رگههای طنز تلخ، به موضوع کنجکاوی و فضولی در روابط انسانی میپردازد. داستان فیلم پیرامون زوجی است که به طور ناخواسته به زندگی خصوصی زوج همسایه نفوذ میکنند و با کشف یک حقیقت در پایان فیلم، مرز بین دو زندگی را زیر سوال میبرد. این فیلم همچنین در تلاش است تا به موضوعات اخلاقی مرتبط با مشاهده و قضاوت دیگران بپردازد.
از دیگر آثار حاضر در این جشنواره، فیلم «تخطی» به کارگردانی میکائیل دیانی است. این فیلم با موضوع خطر خفتگیری و امنیت فردی در جامعه شهری، سعی دارد حصاری از اضطراب و ترس را در میان مردم به تصویر بکشد. «تخطی» با داستانی ملموس و پرداختی جسورانه، نشاندهنده یک دغدغه واقعی در جامعه معاصر است.
فیلم کوتاه «آدمک» به کارگردانی سیاوش گرجستانی نیز در این دوره جشنواره به نمایش درآمده است. این اثر اجتماعی به مسائل انسانی و اخلاقی میپردازد و با بهرهگیری از بازیگران توانا، سعی در تبیین معضلات مربوط به هویت و جامعه دارد.در جدیدترین آثار سینمایی، فیلم کوتاه “آدمک” به عنوان یک اثر بصری تأثیرگذار، توانسته با فضاسازی دقیق و میزانسنهای مناسب، حس خفگی و استیصال را به خوبی به تصویر بکشد. این فیلم به بررسی درونمایه جدال انسان با شرایطی میپردازد که او را ناگزیر به انتخاب میان وجدان، مسئولیت و بقاء میکند. داستان واقعگرایانه “آدمک” نشاندهنده نوسانات فرد در انتخابهای صحیح و ضروری و پیامدهای این انتخابهاست. در بخشی از فیلم، جنبههای اخلاقی و درونی به وضوح نمایان میشود که بر اهمیت وجدان تأکید دارد، گرچه برخی منتقدان به عمق روانشناختی شخصیتها و تغییرات نهایی اشاره کردهاند.
فیلم کوتاه “دریچه”، به کارگردانی محمدابراهیم شهبازی، در جشنوارههای بینالمللی جایگاه ویژهای یافته است. داستان این فیلم به وقایع جنگ دوازدهروزه پرداخته و بر مردی تنها تمرکز دارد که از ترسهای همسایهاش زمانی که او به جنگ میاندیشد، آگاه میشود. این مرد تلاش میکند تا به او کمک کند و در این روند، به او دل میبندد. پیرمرد با بازی رضا رباط جزی، محصور در دنیای خلوت خود، از طریق دریچهای با دنیای بیرون ارتباط برقرار میکند و سعی دارد به زندگی همسایهاش امید بخشد.
همچنین فیلم کوتاه “سرخرگ” به کارگردانی مهدی گنجی، داستانی پرتنش از بازگشت یک پدر کارتنخواب به خانه را در آستانه خواستگاری دخترش روایت میکند. این فیلم با ایجاد تعلیق و بحرانهای درونی، تنشهای میان عشق، شرم و نجات را به تصویر میکشد و به تماشاگران امکان میدهد تا با احساسات شخصیتها درگیر شوند.
در نهایت، “شیزو” به نویسندگی و کارگردانی محمد اسدی، به چالشهای یک روانشناس در محیط بیمارستان روانی میپردازد. این فیلم داستان دکتری را روایت میکند که با روشهای نوین درمان بیماران تلاش میکند، اما با پیچیدگیهای شغلی و اخلاقی رو به رو میشود.### فیلمهای کوتاه جشنواره فجر؛ نگاهی به آثار برجسته و موضوعات اجتماعی
روانشناسی و تجربیات حرفهای در این حوزه سعی دارند تا توجه مخاطبان را به مسائل ذهنی و احساسی جلب کنند.
محمد اسدی، دانشآموخته رشته فیلمسازی از انجمن سینمای جوان ایران، با فیلم «شیزو» به سومین تجربه کارگردانی خود وارد عرصه سینما شده است. اسدی قبلاً در نقشهای مختلفی همچون دستیار کارگردان و مدیر تولید در فیلمهای کوتاه و بلند فعالیت داشته است.
یکی از آثار قابل توجه در جشنواره چهل و چهارم فیلم فجر، فیلم کوتاه «فادیا» به کارگردانی مهتاب شیخانصاری و تهیهکنندگی محمد علیزادهفرد است. این فیلم به بررسی دختربچهای میپردازد که دارای شنوایی فوقالعادهای بوده و قادر است صداهایی را بشنود که دیگران نمیتوانند. اما اطرافیانش به این توانایی او بیاعتنایی میکنند و پیامهای او را جدی نمیگیرند. فیلم «فادیا» با زبانی ساده به درک تجربههای منحصر به فرد دیگران میپردازد.
فیلم کوتاه دیگری که در این جشنواره به نمایش درمیآید، «لونا» به نویسندگی و کارگردانی مرتضی حکاکیان است. این فیلم به روابط انسانی و مشکلات ارتباطی میان افراد از زاویهای نمادین و سوررئال پرداخته و داستان پسری را روایت میکند که برای یافتن مادرش، که به شکل لاکپشت است، به انسان تبدیل میشود.
همچنین، فیلم کوتاه «میا» به کارگردانی سیدعلی قاسمی و تهیهکنندگی نیما اقلیما به موضوع قاچاق چوب میپردازد. داستان این فیلم حول دو مرد به نامهای موسی و وحید میچرخد که به بهانه قاچاق چوب به جنگل میروند و در مسیر با یک گوزن ماده برخورد میکنند. این حادثه زخمهای گذشته را برای آنها زنده میکند و به بررسی تنشها و رازهای پنهان میان کاراکترها میپردازد.
این آثار با نگاهی عمیق به موضوعات اجتماعی و روانی، سعی در جلب توجه مخاطبان به تجربیات و چالشهای موجود در زندگی انسانها دارند.### نگاهی به فیلمهای کوتاه فجر: از زندگی و دشواریها تا روابط خاص
در چهل و دومین جشنواره فیلم کوتاه تهران، فیلم کوتاه «و زندگی برای همه» به کارگردانی محسن اصدقپور به نمایش درآمد و در بخش ملی موفق به کسب جایزه بهترین فیلم شد. داستان این فیلم حول محور یک شخصیت میچرخد که تجربه خودکشی ناموفقی دارد و در دنیای خیال به دنبال دلیلی برای زنده ماندن خود میگردد. او متوجه میشود که برای خودکشی نیاز به مجوز دارد و به سازمانی به نام «سازمان خودکشی» ارجاع داده میشود.
این اثر با بهرهگیری از زبانی طنزآمیز و عمیق، به موضوعات مربوط به خودکشی و معنای زندگی میپردازد. شخصیت اصلی در دنیای فیلم متوجه میشود برای دریافت مجوز خودکشی، باید شرایط خاصی از قبیل نداشتن همسر و خانواده را برآورده کند. این روایت، بینندگان را به تأمل درباره ارزش زندگی و روابط انسانی دعوت میکند. «و زندگی برای همه» با نگاهی هوشمندانه به موضوعات اجتماعی حساس، همزمان پیامی امیدبخش درباره اهمیت زندگی و اهمیت ارتباطات انسانی ارائه میدهد.
از سوی دیگر، فیلم کوتاه «یادداشتهای زیرزمینی» به کارگردانی عباس شکوری و با بازی رضا کیانیان و دیگر بازیگران، از رمان «یادداشتهای زیرزمینی» فئودور داستایفسکی اقتباس شده و در جشنواره فیلم کوتاه تهران حضور یافت. این فیلم برنده جایزه بهترین فیلم تجربی شده و موضوعی حساس را در مورد فرزندان متولد شده از روابط نامشروع بررسی میکند.
شکوری، که همچنین قاضی دادگاه کیفری است، این فیلم را با الهام از پروندهای واقعی و از دیدگاه داستایفسکی ساخته و سعی دارد موضوعاتی از قبیل قانون، وجدان و مسئولیت انسانی را به تصویر بکشد. داستان درباره قاضیای است که در مواجهه با یک پرونده پیچیده با تصمیمی مواجه میشود که بر سرنوشت متهم، شاکی و حتی آینده نوزاد تأثیر میگذارد. این فیلم با دیالوگهای عمیق و فضایی مینیمالیستی، تماشاگر را به درون ذهن شخصیت اصلی میبرد و او را به تأمل درباره عدالت و پیامدهای تصمیمات انسانی وامیدارد.
