محمد عبدی، کارگردان مستند «بازرگان» که با عنوان «محاکمه آزادی» در چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر به نمایش درمیآید، در گفتگو با خبردونی به تشریح موضوع این مستند پرداخت. او گفت: این اثر به دوران محاکمه نظامی و زندانی شدن مهدی بازرگان در اوایل دهه ۴۰ میپردازد؛ دورهای که به رغم ناشناخته بودنش، تأثیر عمیقی در سرنوشت این شخصیت ملی داشته است.
عبدی در ادامه تاکید کرد که بازرگان یک شخصیتی چند بعدی و ملی است. او نه تنها مهندس و استاد دانشگاه، بلکه روشنفکر دینی و سیاستمداری عملگرا نیز بوده که ردپایش در نقاط عطف تاریخ معاصر ایران مشهود است. از تأسیس دانشگاه تهران تا ملی شدن نفت و انقلاب اسلامی، وی یکی از پایهگذاران نواندیشی دینی در ایران به شمار میآید.
این کارگردان با اشاره به محدودیت منابع تصویری از بازرگان، بیان کرد که به جای تکیه بر مصاحبههای روال، به خلق محتوای جدید پرداختهاند تا فضای دادگاه و شرایط تاریخی آن زمان را برای مخاطب بازآفرینی کنند. سعید چنگیزیان نیز در نقش بازرگان در سکانسهای بازسازی شده، این داستان را به تصویر کشیده است.
عبدی توضیح داد که فرآیند تولید این مستند تقریباً دو سال و نیم به طول انجامیده و بخش عمدهای از زمان صرف پژوهش و جمع آوری منابع آرشیوی شده است. وی معتقد است که دشواری در دسترسی به آرشیوهای منسجم یکی از دلایل اصلی گرایش به بازسازی هوشمندانه تصاویر بوده است.
این مستند، به دلیل فرم بازسازی و روایت داستانیاش، به فیلم سینمایی نزدیکتر به نظر میرسد. عبدی اشاره کرد که با وجود اینکه جشنواره فجر بیشتر به سینمای داستانی میپردازد، حضور مستندهای با کیفیت، فرصت خوبی برای مستندسازان و غنای جشنواره است.
او در خصوص یکپارچه بودن هیئت داوران مستند و فیلم داستانی گفت که این تصمیم میتواند به هماهنگی بیشتر و کاهش پراکندگی سلیقهها کمک کند. در پایان، عبدی هدف خود را «بازخوانی» و «بازآفرینی» تصویری از یک فصل مهم تاریخ معاصر ایران از طریق زندگی بازرگان عنوان کرد و افزود که میخواهند مخاطب، به ویژه نسل جوان، با روایتی تصویری و داستانی، با شخصیت مهدی بازرگان آشنا شود.
