**ترویج فرهنگ کتابخوانی در کودکان با چالشهایی مواجه است**
به نقل از ایبینا، مطالعه بهویژه در دوران کودکی، نقش بسزایی در رشد زبانی، شناختی و اجتماعی کودکان دارد. بررسیها نشان میدهد کودکانی که از سنین پایین به کتاب و مطالعه روی میآورند، در راستای موفقیتهای تحصیلی و ارتقای مهارتهای تفکر انتقادی و خلاقیت در سطح بالاتری قرار دارند. با این حال، در ایران، ترویج مطالعه میان کودکان با موانع متعددی مواجه است، از جمله کمبود فضای مناسب در کتابفروشیها و نبود منابع متنوع و جذاب. محققان بر این باورند که برای ایجاد عادت مطالعه در کودکان، نیاز به یک رویکرد جامع و خلاقانه وجود دارد که شامل همکاری خانوادهها، کتابفروشیها، ناشران و نهادهای فرهنگی میشود.
محمدتقی حقبین، مدیر کتابفروشی شفق، در گفتوگو با خبرنگار ایبنا، بر اهمیت «ویترین کتاب کودک» به عنوان اصل بنیادین فرهنگسازی مطالعه تأکید کرد. وی معتقد است که برای پیشرفت کتابخوانی، توجه به گروههای سنی کودکان و نوجوانان ضروری است و به همین خاطر باید کتابهای متناسب با سنین مختلف تولید شود.
این رویکرد نشاندهنده تلاش صنعت نشر کودک در جهان برای جا دادن کتاب در زندگی روزمره کودکان است. حقبین همچنین به تولید انواع مختلف کتابها، از جمله کتابهای ویژه حمام و کتابهای پیویسی اشاره کرد تا کودکان در سنین کم با کتاب آشنا شوند. این اقدامات نشاندهنده خلاقیت در ارائه محتوا و توجه به نیازهای حسی و بصری کودکان است.
کارشناسان بر این نکته تأکید دارند که تجربیات موفق جهانی باید در ایران اجرایی شود. حقبین به ضرورت همکاری با شرکتهای دانشبنیان برای بهرهمندی از فناوریهای نوین اشاره کرد و افزود که این رویکرد میتواند به کاهش عقبماندگیها کمک کند و صنعت نشر کودک را متحول کند.
وی همچنین اظهار داشت که «فضای عرضه مناسب برای کودکان کماکان کم است» و تأکید کرد که نیاز است که کتابفروشیهایی جذاب برای گروههای سنی مختلف تأسیس شود. تفکیک ویترینها بر اساس سن میتواند به بهتر شدن انتخاب کتاب و افزایش تعامل کودکان با محتوای کتابها کمک کند.
از چالشهای اصلی در بازار کتاب کودک، محدودیت فضا و عرضه ناکافی کتابهای مناسب برای گروههای سنی پایین است. حقبین بر اهمیت نمایش جذاب کتابها تأکید کرد و گفت که چیدمان مناسب کتابها و نمایش تصاویر زیبا میتواند به جذب کودکان به مطالعه کمک کند.
در دنیای امروز، کودکان حق انتخاب دارند و میتوانند کتابها و شخصیتهای مورد علاقه خود را انتخاب کنند. به گفته حقبین، توسعه زیرساختهای مربوط به کتاب کودک نیازمند حمایت دولت است و در صورت اجرای صحیح، میتواند زمینهساز سرمایهگذاری فرهنگی در آینده باشد.
از بعد تربیتی، عادت به مطالعه باید از سنین پایین آغاز شود. تحقیقات نشان میدهد که خواندن با صدای بلند به تقویت مهارتهای زبانی کودکان کمک میکند. والدین میتوانند با پرسش از کودکان درباره محتوای کتاب، فرآیند یادگیری را جذابتر کنند.
به علاوه، توجه به سلیقه کودک اهمیت زیادی دارد. اگر کودکی به موضوعاتی خاص علاقهمند باشد، والدین باید کتابهایی مرتبط تهیه کنند. حتی اگر کودک در ابتدا فقط کمیک بخواند، مهم این است که او با مفهوم مطالعه آشنا شود.
سرانجام، ایجاد عادت روزانه به مطالعه یکی از بهترین روشها برای ترغیب کودکان به مطالعه است. تنظیم زمانهای خاص برای مطالعه و کاهش عوامل حواسپرت کن، به تثبیت این عادت کمک خواهد کرد.**ترویج فرهنگ مطالعه در میان کودکان با رویکردهای نوین**
تلویزیون و دیگر وسایل رسانهای میتوانند به کودکان کمک کنند تا مطالعه را جزئی طبیعی از زندگیشان تلقی کنند. همچنین، تشکیل مجموعهای از کتابهای مناسب در خانه و استفاده از برنامههای کتابخانهای نظیر «زمان قصه» و باشگاههای کتاب، میتواند تجربه اجتماعی و لذتبخشی از مطالعه را برای آنها به ارمغان آورد.
حقبین، کارشناس حوزه کتاب، بر این نکته تأکید دارد که توجه به نمایشگرهای کتاب کودک و ارائه آثار مناسب برای سنین مختلف، اقدامی بلندمدت و مهم برای آینده فرهنگی کشور به شمار میرود. تحلیل وضعیت بازار نشر نشان میدهد که علیرغم تولید فراوان کتابهای کودک در ایران، این کشور با چالشهای زیادی در زمینه عرضه و نمایش کتاب به کودکان مواجه است. دسترسی محدود کودکان به کتابهای مرتبط و جذاب، کمبود فضاهای نمایشی تخصصی و نبود سیاستهای حمایتی منسجم از جمله عواملی هستند که میتوانند بر ترویج کتابخوانی اثر منفی بگذارند. به هر حال، ادغام تجربیات جهانی، فناوریهای نوین و تولید محتوای جذاب، فرصتهای فراوانی برای رشد این حوزه ایجاد میکند.
تجربیات کارشناسان و مدیران کتابفروشی نشان میدهد که برای توسعه فرهنگ مطالعه در میان کودکان، نیاز به رویکردی جامع، نوآورانه و مشارکتی است. این رویکرد باید شامل موارد زیر باشد:
– تولید کتابهای جذاب متناسب با سنین مختلف
– ایجاد ویترینهای اختصاصی و نمایش محتوای جذاب
– استفاده از فناوریهای نوین در طراحی و تولید کتاب
– مشارکت خانوادهها و نهادهای فرهنگی در ترویج فرهنگ مطالعه
با اجرای این اهداف، نه تنها میتوان علاقه کودکان به کتابخوانی را افزایش داد، بلکه در درازمدت به توسعه فرهنگی و اجتماعی کشور نیز کمک کرد و زمینهساز تربیت نسلی کنجکاو و عاشق مطالعه شد.
