شهرام ناظری، خواننده معروف آواز ایرانی، امروز ۷۶ ساله شد. این هنرمند که زادگاهش کرمانشاه است، با آثار شناختهشدهای همچون «آتش در نیستان»، «شیرین» و «مردان خدا» به شهرت رسیده است. ناظری به عنوان یکی از چهرههای برجسته موسیقی ایران شناخته میشود و القاب مختلفی چون «شوالیه آواز ایران» و «بلبل ایران» برای او به کار میرود. تأثیر او تنها محدود به موسیقی ایران نیست و آثارش بارها مورد ستایش منتقدان بینالمللی قرار گرفته است.
ناظری توانسته است آواز ایرانی را با نگاهی نوین به مخاطبان معرفی کند و به نوعی تابوها را در این زمینه بشکند. صدای او با لحن حماسی و عرفانیاش، ارتباط عمیقی با ادبیات و اسطورههای ایرانی برقرار میکند. او با اجرای اشعار عرفانی مولانا، آواز ایرانی را به سطح جدیدی ارتقاء داده و آن را با عرفان پیوند زده است.
یکی از آثار برجسته او، قطعه «درس سحر» است که در آن با آواز و آهنگسازی جلال ذوالفنون، غزلی از حافظ شیرازی به اجرا درآمده است. این اثر بخشی از آلبوم ماندگار «گل صدبرگ» است که در دهه ۱۳۶۰ محبوبیت زیادی به دست آورد. این آلبوم به عنوان نقطه عطفی در همکاری میان ناظری و ذوالفنون محسوب میشود و نشاندهنده یک الگوی تازه در ارائه موسیقی عرفانی است.
قطعه «درس سحر» در دستگاه بیات ترک اجرا شده و با فضایی روحانی و تأملی، حالوهوای سحرگاهی را به مخاطب منتقل میکند. ساختار آواز دستگاهی آن به همراه لحظات بداههپردازی آوازی و ملودیهای اثرگذار، نشاندهنده خلاقیت و حرفۀ ناظری است. همچنین، تنظیم این قطعه با تمرکز بر ساز سهتار و بافتی مینیمالیستی در خدمت برجسته کردن کلام و تحریرهای آوازی است.
انتخاب شعر حافظ در این اثر، بهویژه پس از انقلاب که تمایل به معنویت در موسیقی افزایش یافته، «درس سحر» را به اثری ادبی و موسیقایی بدل کرده است. نقاط قوت این قطعه شامل همنشینی موفق شعر کلاسیک با اجرای دستگاهی است که تجربهای عمیق برای شنونده ایجاد میکند.
این اثر به عنوان نمونهای شاخص از پروژه هنری ناظری در پیوند شعر کلاسیک با بیان آوازی معاصر تلقی میشود و به سلیقهای نوین در موسیقی دستگاهی اشاره دارد.
در پایان، میتوانید قطعه «درس سحر» را گوش کنید:
[لینک به اثر]
