**انتشار کتابی درباره تاریخ سینمای ایران**
به گزارش خبردونی، علیرضا قاسمخان، کارگردان و تهیهکننده سینمای مستند، از انتشار کتابی با عنوان «نخستین گامهای تاریخ سینمای ایران؛ دوران قاجار» خبر داد. این پژوهش به مطالعه اولیه شکلگیری سینما در ایران و نخستین تجارب ایرانیان با این پدیده مدرن اختصاص دارد. سینمای ایران، با وجود عمر نسبتاً کوتاه خود، مسیری چالشبرانگیز را طی کرده و سوالاتی درباره خاستگاه، پیشگامان و تصاویر ابتدایی آن در تاریخ وجود دارد.
وی در ادامه اظهار داشت: این کتاب بر دوران سلطنت مظفرالدینشاه قاجار متمرکز است و به بررسی فیلمهای اولیه ضبطشده در ایران که توسط میرزا ابراهیمخان عکاسباشی ثبت گردیده، میپردازد. این آثار تا سالها در آرشیو کاخ گلستان در دسترس پژوهشگران نبودند و کشف و مرمت آنها در دهه ۸۰ خورشیدی، دریچهای نو به شناخت تاریخ سینمای ایران گشوده است.
قاسمخان افزود: این اثر با رویکردی تاریخی به تحلیل تصاویر موجود و ارتباط آنها با اسناد تاریخی میپردازد، که میتواند لایههای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی دوران قاجار را روشن کند. از سفرهای سلطنتی و آیینهای رسمی تا جنبههای روزمره زندگی مردم، نمایشهای خیابانی و تحولات فکری همزمان با جنبش مشروطه مورد توجه قرار گرفته است.
کتاب همچنین به نمونههای بارز تصاویر میپردازد که هریک به نوعی نشاندهنده زندگی اجتماعی آن دوران هستند، از صحنههای شهری گرفته تا انعکاس آیینها و روابط قدرت. در انتهای کتاب، دو ضمیمه نیز شامل یک مطالعه تطبیقی درباره فهرست فیلمهای اولیه سینما در ایران و گفتاری از اکبر عالمی درباره مرمت آثار گنجانده شده است.
این پژوهش، یکی از بخشهای کمتر مطالعهشده تاریخ سینمای ایران را بررسی میکند؛ دورانی که سینما به عنوان یک فناوری نوین به ایران وارد شده و به ثبت تصویری از زندگی اجتماعی و تحولات تاریخی عصر قاجار کمک کرده است. تصاویر اولیه سینما تنها بهعنوان اسناد تاریخی و هنری مدنظر قرار نمیگیرند، بلکه بهعنوان منابع معتبر برای تحلیل تاریخ اجتماعی و سیاسی مورد بررسی قرار میگیرند.
قاسمخان تأکید کرد: ارتباط مستند بین فیلمهای موجود و اسناد تاریخی امکان تحلیل عمیقتری از مناسبات قدرت، آیینهای اجتماعی و فضای فکری منتهی به جنبش مشروطه را فراهم میکند. این رویکرد میانرشتهای، سینما را به عنوان ابزاری برای شناخت تاریخ بدل میسازد و نواقص پژوهشی در زمینه مطالعات تصویری ایران را جبران میکند.
کتاب «نخستین گامهای تاریخ سینمای ایران؛ دوران قاجار» در ۲۳۷ صفحه منتشر شده و تلاشی چندساله برای بازخوانی تصویری یکی از مهمترین مقاطع تاریخ سینمای ایران است. این اثر میتواند منبعی مهم برای پژوهشگران تاریخ سینما، مطالعات فرهنگی و تاریخ اجتماعی ایران محسوب شود.
