**افزایش استفاده از فناوری دیپفیک در موسیقی و چالشهای آن**
به گزارش خبرگزاری ایسنا، در روزهای اخیر آثار جدیدی از هنرمندان ایرانی و خارجی در شبکههای اجتماعی به سرعت مورد توجه قرار گرفتهاند. این در حالی است که برخی از این آثار تنها با استفاده از صدای شبیهسازی شده هنرمندان تولید شدهاند. تکنیک «دیپفیک» که پیشتر در حوزههای دیگری مورد استفاده قرار گرفته بود، اکنون به دنیای موسیقی نیز راه یافته است.
ایجاد این محتوا به کمک یک مدل هوش مصنوعی انجام میشود که با استفاده از صدای هنرمند مورد نظر آموزش میبیند. هرچند گاهی نتایج خلاقانه و جالب توجهی به دست میآید، اما چالشهای اخلاقی و حقوقی نیز بر سر راه این گونه آثار وجود دارد. بسیاری از این آهنگهای دیپفیک بدون اخذ مجوز از مالک صدا تولید میشوند و مسائل مرتبط با تقسیم درآمد و حقوق موسیقایی هنرمندان را به وجود میآورند.
**استفاده از دیتاستهای غیرمجاز**
برای ساخت یک آهنگ دیپفیک، جمعآوری فایلهای صوتی هنرمند ضروری است، اما در بسیاری از موارد، این دادهها بدون مجوز قانونی استفاده میشوند. این مسئله به ویژه در ایران دیده میشود و آثار دیپفیک به پلتفرمهای بزرگ موسیقی جهان مانند یوتیوب و اسپاتیفای راه مییابند.
یک نمونه بارز این موضوع، آهنگ تولید شده توسط کاربری به نام Ghostwriter است که با نام «Heart on My Sleeve» منتشر شد. این آهنگ از صداهای شبیهسازی شده چند هنرمند معروف بهره میبرد و واکنشهای متفاوتی از جانب طرفداران و صنعت موسیقی را به همراه داشت. در این راستا، Universal Music Group به عنوان ناشر رسمی این هنرمندان به اهمیت حمایت از حقوق هنرمندان تاکید کرد.
**چالشهای قانونی کپیرایت**
با وجود انتقادات، قوانین موجود بهطور کامل پاسخگوی این مسائل نیستند. از آنجایی که قوانین کپیرایت در زمانی نوشته شدهاند که چنین فناوریهایی وجود نداشتند، آنها هنوز در تلاش برای تطبیق با تحولات جدید هستند.
پروندههای حقوقی قدیمی در این زمینه، مانند مورد Tom Waits که در دهه ۹۰ علیه یک برند چیپس موفق به دریافت خسارت شد، نشان میدهد که استفاده بدون مجوز از صدای هنرمندان مسئلهای جدی است. با این حال، موسیقی تولید شده با هوش مصنوعی هنوز بهطور جدی در دادگاهها مطرح نشده است.
هنرمندانی مانند Holly Herndon نیز به این تغییرات پاسخ دادهاند و برای ایجاد صدای شبیهسازی شده خود بهطور رسمی مجوز صادر کردهاند تا هر دو سمت این مسیر بهطور منصفانه مد نظر قرار گیرند.
در نهایت، عدم وجود قوانین مشخص در زمینه کپیرایت باعث شده است که هنرمندان خود را در وضعیت نامشخصی با فناوری هوش مصنوعی مشاهده کنند. به طور کلی در ایران، مسائل کپیرایت بهطور جدیتری وجود دارند که چالشهای دیگری را به وجود آوردهاند.### چالشهای قانونگذاری در استفاده از هوش مصنوعی در موسیقی
در دنیای موسیقی، مسأله درآمدزایی از صدای هنرمندان با استفاده از فناوریهای هوش مصنوعی به موضوعی پیچیده و چالشبرانگیز تبدیل شده است. با افزایش تولید و انتشار موسیقیهای دیپفیک در پلتفرمهای استریم، سوالهای حقوقی و اخلاقی جدیدی در این زمینه مطرح میشود.
انتشار کاور یک آهنگ مشهور در پلتفرمهایی مانند یوتیوب یا اسپاتیفای تحت چارچوبهای قانونی مشخصی مجاز است. با این حال، موسیقی دیپفیک بهعنوان یک نوع جدید که شامل ساخت آهنگهای جدید با صدای دیگران میشود، چالشی جدی در حفظ حقوق هنرمندان و تعریف هویت صوتی آنها به شمار میرود.
به عقیده برخی، استفاده از صدای دیگران برای تولید آهنگهای جدید، نقض حقوق هنری و مالکیت فردی محسوب میشود. هنرمندان زمان زیادی برای پرورش صدای خود صرف کردهاند و این گونه اقدامات میتواند به احساس تهاجم به هویت آنها منجر شود.
### ظهور یک ژانر جدید
برخی از منتقدان به موسیقی دیپفیک نگاه مثبتی دارند و آن را فرصتی برای ادای احترام به هنرمندان میدانند. این نوع موسیقی به ژانری مستقل تبدیل میشود که برخی آن را با «فنفیکشن» مقایسه میکنند. اما شرکتهای بزرگ تهیه و پخش موسیقی، مانند Universal Music Group، نسبت به حذف آثار ضعیف تولیدشده با هوش مصنوعی در پلتفرمهای استریم اقدام کردهاند.
این موضوع یادآور مباحثی است که پیشتر در دنیای هنر مطرح شده بود. آیا آثار مولفان با هوش مصنوعی باید بهعنوان هنر شناخته شوند؟ در حال حاضر، تمرکز بر موسیقی تولیدشده با این فناوریها است.
### مسائل اخلاقی و نژادی
با توجه به اینکه بسیاری از موسیقیهای دیپفیک از سبک رپ الهام میگیرند، نگرانیها در مورد نژاد و هویت افزایش یافته است. برخی منتقدان، از جمله لارون چنل، به این نکته اشاره کردهاند که تولید موسیقی به این شیوه، ممکن است نوعی تصاحب فرهنگی تلقی شود، که بر اهمیت تلاشهای تاریخی آفرینندگان اصلی این موسیقی تأکید میکند.
به علاوه، گزارشها حکایت از آن دارند که استفاده از شخصیتهای موسیقیای مجازی، در برخی موارد، انتقادات جدی بهدنبال داشته است. این پروژهها ممکن است کلیشههای نژادی را تقویت کنند و به تعمیق نابرابریها در حوزه موسیقی بپردازند.
### آسیب به هنرمندان
علاوه بر چالشهای قانونی و اجتماعی، تأثیرات روانی تولید دیپفیکها بر هنرمندان نیز قابل توجه است. یک آهنگ دیپفیک میتواند بهویژه وقتی که از محتوای شخصی و نادرست بهره ببرد، آسیبهای عاطفی و روانی به دنبال داشته باشد. در نهایت، موضوع دیپفیکها یادآوری میکند که ارتباط تاریخ موسیقی و فناوریهای نوین نمیتواند نادیده گرفته شود و باید با احتیاط به این مسأله نگاه کرد.### تاکید بر چالشهای جدید در عرصه موسیقی
موسیقی معاصر با ورود هوش مصنوعی و فناوریهای جدید با چالشهای تازهای روبرو شده است. آثار تولید شده به صورت جعلی، مدتی است که نگرانیهای جدی را برای هنرمندان به وجود آورده است. یکی از نمونههای بارز این مشکل، آهنگ تقلیدی از Drake با مشارکت The Weeknd به شمار میرود که نام سلینا گومز در آن ذکر شده است. او پیشتر با The Weeknd در ارتباط بوده و این امر باعث تحریف واقعیات عاطفی برای هنرمندان شده است.
همچنین، اشعار تولید شده توسط هوش مصنوعی به سبک هنرمندان مشهور، ناامیدی هنرمندانی چون نیک کیو را به همراه داشته است. وی اظهار میدارد که این نوع تولیدات تنها کاریکاتوری از کار اصلی را به نمایش میگذارند که موجب تحریف زبان هنرمند میشود.
نکته نگرانکننده دیگر، ظهور موسیقی دیپفیک است که میتواند کلمات و جملاتی را به هنرمندان نسبت دهد که هرگز نیاوردهاند. این موضوع میتواند در قدرت کنترل هنرمندان بر چنین محتوایی آسیبزا باشد و در صورت نیاز، مسیر پیچیدهای را برای دنبال کردن حقوقی به دنبال دارد.
### تغییرات در صنعت موسیقی در آستانه فراگیر شدن
دسترسی آسان به ابزارهای هوش مصنوعی، بر روند تولید موسیقی تأثیر گذاشته و دیپفیکها را به عرصه آورد. تشخیص میان صدای واقعی و تولید شده با هوش مصنوعی کار دشواری است و این مسئله میتواند به گسترش اینگونه آثار در پلتفرمهای استریم کمک کند.
در حالی که برخی طرفداران از موسیقی دیپفیک استقبال میکنند و ممکن است به شکلگیری سبک جدیدی بینجامد، اما اکثر هنرمندان با شبیهسازی صداهای خود مخالفاند. از سوی دیگر، قوانین مشخصی برای جلوگیری از ساخت دیتاستهای بدون مجوز وجود ندارد.
مسائلی چون کسب رضایت، پرداخت دستمزد به هنرمندان و دغدغههای اخلاقی، تنها بخشی از چالشهای موجود در صنعت موسیقی هستند. با توجه به پیشرفتهای سریع فناوری هوش مصنوعی، ضروری است که به مسائل و تبعات ناشی از این تغییرات تأملی عمیق داشته باشیم.
