به گزارش خبردونی، محمدرضا بهزادی، پژوهشگر و استاد دانشگاه، در یادداشتی به بررسی اهمیت حفظ نسخ خطی و میراث مکتوب در شرایط جنگی پرداخته است.
در این یادداشت، بهزادی توضیح میدهد که جنگ اغلب تأثیر فاجعهباری بر زیرساختهای مهم اقتصادی و اجتماعی دارد. این تأثیرات با بمباران بنادر و نیروگاهها، باعث تخریب بنیانهای اقتصادی دولتها میشود. با این حال، در میان این خرابیها، میراث فرهنگی و ذخایر بشری به طور جدی آسیب میبیند و معمولاً در شرایط بحران، کمترین توجهی به نسخ خطی و کتابها معطوف نمیشود.
او معتقد است که این نگرش دستاویز دشمنان است که با هدف تخریب میراث ملی و جهانی، به نابودی تاریخ و فرهنگ ملتها میاندیشند. بهزادی تأکید میکند که هرچند زیرساختهای خراب شده به مرور زمان بازسازی میشوند، اما فقدان مؤلفههای تمدنی و فرهنگی، جبرانناپذیر خواهد بود.
این پژوهشگر خاطرنشان میکند که حملات وحشیانه به میراث فرهنگی، به ویژه حملات دولت اسرائیل و آمریکا به بنیانهای فرهنگی ایران، نمونههای واضحی از جنایات جنگی هستند. او به خطرات بیپایانی که در جنگها متوجه نسخههای خطی و مجموعههای فرهنگی میشود اشاره میکند و از تجارب تاریخی یاد میکند که نشاندهنده از دست رفتن سرمایههای فرهنگی در یغماگریهای یغمای مغول و دیگر حملات بوده است.
بهزادی همچنین به آسیبهای وارده به مخازن نفیس در عراق و حضور آثار فرهنگی در مجموعههای اسرائیلی اشاره میکند. او نتیجه میگیرد که جنگهای آتی، بیشتر حول محور میراث فرهنگی و نسخ خطی خواهد بود و دشمنان در تلاشند که دسترسی نسلهای آینده به معارف و داشتههای فرهنگی را محدود و یا کاملاً قطع کنند.
در این راستا، تخریب مجموعههای تاریخی مانند کاخ گلستان تنها بخشی از این نقشه است و آسیب به میراث ناملموس فرهنگی نیز از اهداف دشمنان به شمار میآید. بهزادی تأکید میکند که در حال حاضر، توجه به حفاظت از نسخ خطی و میراث مکتوب بایستی یک اولویت اساسی در جوامع باشد.کتابخانهای که نقش محوری در حفظ میراث بشری دارد، به عنوان یک منبع با ارزش نه تنها متعلق به یک فرهنگ خاص، بلکه به تمام بشریت شناخته میشود. نسخ خطی این کتابخانه در طول زمان و در تمام اعصار و قرون اهمیت خود را حفظ کرده است.
با پایان جنگ و آغاز دوره سازندگی، توجه به میراث فرهنگی و نسخ خطی به عنوان یکی از اولویتهای اصلی کشور معرفی میشود. این اقدام نه تنها برای حفاظت از این داراییها بلکه به منظور معرفی آنها به جهانیان به عنوان دستاوردهای مهم بشریت نیز حائز اهمیت است. نگهداری و معرفی این مجموعهها میتواند از نابودی بخش اعظم تاریخ و فرهنگ ملتها جلوگیری کند.
دشمنان کشور برنامهریزیهایی را برای تخریب فرهنگ و بهویژه نسخ خطی طراحی کردهاند. در این راستا، پرسش اصلی این است که ما در آینده چگونه به حفظ این میراث اهمیت خواهیم داد؟ امام شهیدمان به عنوان یک شخصیت منحصر به فرد در عرصه علم و عمل، به این مسئله تاکید داشت و تأسیس مجموعههای خطی را در سطح جهانی مورد توجه قرار داد. نگرانیهای امام خامنهای در مورد آسیبپذیری نسخ خطی و میراث فرهنگی بر کسی پوشیده نیست. امید است که در سایه رهبری جوان و شایسته انقلاب اسلامی، توجه بیشتری به این موضوع حیاتی معطوف شود.
