### تأخیر در پرداخت بهای گندم و نارضایتی کشاورزان
آرمان زارعی: کشاورزان گندم، محصول خود را به مراکز خرید تضمینی و سیلوهای دولتی تحویل دادهاند، اما دیگر خبرها حاکی از آن است که بهای این محصول به صورت مرحلهای و نه یکجا به آنان پرداخت میشود. کشاورزانی که ماهها بر روی این محصول کار کردهاند، اکنون بهدنبال تسویه حسابهای خود هستند.
در نهایت گزارشها نشان میدهد که در روزهای پایانی شهریور، دولت وعده پرداخت ۱۰۰ هزار میلیارد تومان دیگر را برای هفته آینده داده است، که اگر محقق شود، مبلغ کل پرداختیها به بیش از ۳۷۰ همت خواهد رسید.
اما چالش اصلی برای این کشاورزان، زمان دریافت این پول و نه مبلغ آن است. بسیاری از آنان برای هزینههای مربوط به کاشت، داشت و برداشت و خرید نهادهها، از جمله بذر، کود و سوخت، اقدام کردهاند و تأخیر در پرداخت میتواند به زیان سرمایه در گردش آنها بینجامد.
مدیرعامل شرکت بازرگانی دولتی ایران نیز اعلام کرده است که علاوه بر ۵۵ هزار میلیارد تومان پرداختی اخیر، مبلغ ۱۰۰ هزار میلیارد تومان دیگر به زودی واریز خواهد شد. به گفته سیدسعید راد، تاکنون ۵۵ همت به حساب گندمکاران واریز شده و مجموع پرداختیها به ۲۷۵ همت رسیده است.
وی تأکید کرده که در صورت پرداخت ۱۰۰ همت دیگر، بیش از ۹۰ درصد بهای گندمهای تحویل داده شده تسویه خواهد شد. با این حال، پرداختها به صورت تدریجی و متناسب با زمان تحویل محصول انجام میشود که میتواند توزیع ناعادلانه این پرداختها را به دنبال داشته باشد.
کشاورزانی که محصول خود را تا ۱۵ اردیبهشت تحویل دادهاند، در مجموع ۹۵ درصد مطالبات خود را دریافت خواهند کرد، در حالی که این رقم برای تحویلهای بعدی به ۷۷ درصد و کمتر کاهش مییابد. این تأخیرها سبب شده است تا برخی کشاورزان که زودتر محصول خود را تحویل دادهاند، به نسبت بیشتر از دیگران پرداختی دریافت کنند.
حامد یزدیان، نایب رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس، نسبت به این تأخیرها هشدار داده و ابراز نگرانی کرده است که عدم پرداخت به موقع، میتواند انگیزه کشاورزان را کاهش و زمینهساز تقویت دلالی شود. به عقیده او، ادامه این روند ممکن است به واردات گندم نیازسنجی کند و در بلندمدت تولید داخلی را تحت تأثیر قرار دهد.
به گفته جمشید، قائممقام کمیسیون کشاورزی مجلس، هنوز حدود ۴۵ درصد مطالبات گندمکاران پرداخت نشده است و بسیاری از آنان به خاطر بدهیهای فراوان، با شرایط اقتصادی دشواری مواجهاند. تأخیر در دریافت درآمد اصلی گندمکاران میتواند بر هزینههای روزمره آنان و حتی تحصیل فرزندان تأثیر بگذارد. کشاورزان به امید تسویه حساب بدهیهای خود و پیگیری تولید در فصلهای آینده، همیشه در انتظار تسویه بهای محصولشان هستند.**پرداخت مطالبات کشاورزان؛ چالشی جدی فراتر از وزارت جهاد**
در هفتههای اخیر، موضوع پرداخت مطالبات کشاورزان به دغدغهای جدی در مجلس تبدیل شده است. هوشنگ هادیانپور، سخنگوی کمیسیون کشاورزی مجلس، در تاریخ ۱۶ شهریور اعلام کرد که سازمان برنامه و بودجه موظف شده است ظرف یک هفته ۱۰۰ همت از مطالبات گندمکاران را پرداخت کند. تا آن زمان، حدود ۸.۴ میلیون تن گندم خریداری شده و ۲۲۰ همت از مطالبات پرداخت شده بود. این اظهارات نشان میدهد که مشکل پرداخت فقط مختص وزارت جهاد کشاورزی نیست و نقش سازمان برنامه و بودجه نیز در این زمینه اهمیت دارد.
وزیر جهاد کشاورزی نیز در تاریخ ۱۸ شهریور با اشاره به قول رئیس سازمان برنامه و بودجه، ابراز امیدواری کرد که پرداخت مطالبات در روزهای آینده ادامه یابد. همچنین، جمشید قائممقام هشدار داده بود که عدم پرداخت مطالبات میتواند به معضلی در زمینه امنیت غذایی تبدیل شود و نیاز است دستگاههای اقتصادی در این زمینه وارد عمل شوند.
**دلیل پلکانی شدن پرداختها**
دولت پرداخت مطالبات را بر اساس زمان تحویل گندم و بر مبنای منابع مالی تأمینشده، انجام داده است. سازمان هدفمندسازی یارانهها نیز اعلام کرده که پرداخت سایر مطالبات تابع تأمین و تخصیص منابع مالی خواهد بود. با این حال، کشاورزان با اشاره به عدم انعطافپذیری هزینههای تولید، مانند کود، سم، و سوخت، نگرانیهای جدی دارند. این هزینهها باید به موقع پرداخت شود و تأخیر در دریافت وجه میتواند بر وضعیت مالی تولیدکنندگان تأثیر منفی بگذارد، بهویژه در شرایطی که قیمت نهادهها رو به افزایش است.
**نگرانیهای کشاورزان از کاهش ارزش پول**
کشاورزان در گلایههای خود بر این نکته تأکید دارند که هرچند محصول خود را تحویل دادهاند، اما سرمایهشان در اختیار دولت باقی مانده است. یکی از محورهای اصلی انتقادات کاهش قدرت خرید پولی است که بابت محصولات خود دریافت میکنند. قیمت خرید تضمینی در زمان تحویل مشخص میشود، اما فاصله میان تحویل و دریافت وجه، ارزش واقعی دریافتی را در برابر افزایش هزینهها کاهش میدهد.
**شکایت از تاخیر در پرداخت مطالبات**
یکی از کشاورزان با انتقاد از تأخیر در پرداخت پول گندم گفت: «سه ماه از تحویل گندم گذشته، اما پولش هنوز کامل پرداخت نشده؛ در حالی که بدهیها و هزینههای دیگر باید پرداخت شوند.» وی اشاره کرد که بانکها بدون تأخیر کارمزد و جریمه دیرکرد وامها را از حسابشان برداشت میکنند.
**تأثیر افزایش نرخ ارز**
گندمکاران به افزایش نرخ ارز و تأثیر آن بر هزینههای تولید اشاره میکنند. آنها اعلام کردند که محصول خود را در زمان نرخ دلار بین ۱۶۰ تا ۱۹۰ هزار تومان تحویل دادهاند، اما اکنون قیمت دلار به ۲۳۰ هزار تومان رسیده است. این تغییرات، قدرت خرید مبلغ دریافتی را کاهش داده است.
**پیشنهاد قیمت جدید برای گندم**
عطاالله هاشمی، رئیس بنیاد ملی گندمکاران، قیمت منطقی خرید تضمینی گندم برای سال زراعی آینده را حدود ۸۵ هزار تومان اعلام کرد. این رقم نسبت به قیمت متوسط خرید تضمینی گندم در سال جاری که ۴۸ هزار و ۵۰۰ تومان بوده، تغییر قابل توجهی را نشان میدهد و نمایانگر فشار تورمی و افزایش هزینههای تولید در این حوزه است.
**آینده کشت گندم**
موضوع تسویه حساب سال جاری تنها بخشی از دغدغههای گندمکاران است. آنها باید بهطور همزمان برای فصل کشت بعدی نیز آماده شوند و در برخی مناطق، زمان بهکارگیری زمین و خرید نهادهها به همه جوانب اقتصادی فشار میآورد.**هشدار درباره تأخیر در پرداخت مطالبات کشاورزان**
عطاالله هاشمی در شهریورماه جاری نسبت به تبعات تأخیر در پرداخت مطالبات کشاورزان هشدار داد و اعلام کرد که این تأخیر بر میزان خرید تضمینی تأثیر گذاشته است. برآوردها حاکی از تولید حدود ۱۴.۵ میلیون تن گندم است و به گفته هاشمی، در صورت تسریع در پرداختها، امکان افزایش خرید وجود دارد، چرا که هنوز بخشی از محصول در دست کشاورزان باقی مانده است.
از سوی دیگر، نمایندگان کمیسیون کشاورزی مجلس بر اهمیت نقدینگی برای کشاورزان مناطق سردسیر در فصل کشت پاییزه تأکید کردهاند. آنها هشدار دادند که اگر کشاورزان نتوانند بدهیهای خود را تسویه و نهادههای مورد نیاز را تأمین کنند، تأخیر در پرداختها ممکن است تأثیرات منفی بر تولید سال آینده داشته باشد.
**آزمونی برای دولت در عرصه کشاورزی**
در ماههای اخیر، چند مرحله پرداخت به کشاورزان انجام شده و قرار است ۱۰۰ همت دیگر نیز هفته آینده واریز شود. پرداختها از حدود ۵۰.۱ همت در خرداد آغاز و با افزایش تخصیص منابع به ۲۷۵ همت رسید.
اگر وعده جدید به تحقق بپیوندد، میتواند بخش قابل توجهی از مطالبات کشاورزان را تسویه کند. اما برای کشاورزانی که ماهها در انتظار دریافت مطالبات خود بودهاند، مسئله فقط به رقم نهایی محدود نمیشود؛ زمان پرداخت نیز جزء هزینههای اقتصادی تولید به شمار میآید.
گندم برای دولت تنها یک کالا نیست، بلکه به امنیت غذایی کشور وابسته است. بنابراین، تأخیر در پرداخت بهای آن تنها یک بدهی حسابداری نیست؛ هر پرداختی نمایانگر زحمات یک کشاورز و تلاشهای وی برای تولید است.
در حال حاضر، نگاه گندمکاران به وعده پرداخت ۱۰۰ همت دوخته شده است. پرداختی که میتواند بسیاری از مطالبات را تسویه کند. اما سؤالی باقی میماند: چرا وقتی دولت گندم را به طور یکجا دریافت میکند، پرداختها باید بهصورت قطرهچکانی انجام شود؟
