به گزارش خبرآنلاین، تخممرغ که پیشتر بهعنوان یکی از منابع پروتئینی مقرونبهصرفه در دسترس خانوادهها شناخته میشد، اکنون به مرحلهای رسیده که خرید یک شانه کامل برای برخی مصرفکنندگان دشوار است. در حال حاضر، قیمت هر شانه 30 عددی تخممرغ به حدود 600 هزار تومان و قیمت دانهای آن به 25 هزار تومان رسیده است. در نتیجه، برای خرید 30 عدد از این محصول بهصورت دانهای، مصرفکنندگان ناچار به پرداخت 750 هزار تومان هستند؛ به این ترتیب افرادی که توانایی خرید یک شانه کامل را ندارند، برای خریدهای محدود، هزینه بیشتری صرف میکنند.
این نوسانات قیمت در شرایطی مشخص میشود که بازار تخممرغ چند ماه پیش با وضعیتی کاملاً متفاوت روبهرو بود. در آن زمان، افزایش تولید و کاهش تقاضای فصلی منجر به کاهش قیمت در دامداریها شده بود. اتحادیه مرکزی مرغداران پیشتر تولید فروردینماه را حدود 100 هزار تن و مصرف کشور را بین 80 تا 85 هزار تن تخمین زده بود. به گفته فعالان این حوزه، تولیدکنندگان در این مدت تخممرغ را 30 تا 40 درصد زیر بهای تمامشده به فروش رساندهاند.
در مورد سیاست صادرات تخممرغ، همچنان تغییرات متعددی بر اساس وضعیت بازار مشاهده میشود. در زمانی که عرضه داخلی فراتر از تقاضا بود و قیمت در دامداریها کمتر از هزینه تولید بود، صادرات به عنوان یک گزینه حمایتی مطرح شد. اما از ابتدای اردیبهشتماه و با افزایش قیمتها در بازار داخلی، وزارت جهاد کشاورزی صادرات را متوقف کرد تا تعادل در بازار حفظ شود.
بر اساس گزارشها، پس از عبور قیمت هر شانه تخممرغ از 600 هزار تومان در بعضی مناطق، محدودیتهای صادراتی دوباره اعمال شد و قیمتها به 470 تا 560 هزار تومان کاهش یافت. در ادامه، صادرات به کشورهایی مانند افغانستان، عراق و کشورهای حاشیه خلیج فارس مجدداً آزاد شد.
این تغییرات نشاندهنده این است که صادرات تخممرغ نقشی همچون یک ابزار تنظیمکننده در بازار دارد. با مازاد تولید امکان صادرات فراهم میشود و در زمان افزایش قیمتها، صادرات کاهش مییابد. اما تغییرات مکرر در سیاست صادراتی به تنهایی نمیتواند از ثبات بازار حمایت کند، زیرا تولید تخممرغ فرایندی طولانیمدت است که به سرعت تغییر نمیکند.
محمد مرادی، مدیرعامل اتحادیه مرکزی مرغداران، در خصوص وضعیت قیمت تخممرغ اظهار داشت که بعد از تغییر نرخ ارز، بهای تمامشده هر کیلوگرم تخممرغ بر اساس محاسبات اتحادیه حدود 260 هزار تومان برآورد شده و اخیراً وزارت جهاد کشاورزی این قیمت را 235 هزار تومان اعلام کرد. وی افزود که کاهش مصرف داخلی و برخی دیگر از تحولات، سبب شده تا تولیدکنندگان محصولات خود را با زیان به بازار عرضه کنند. قدری از افزایش اخیر قیمت تخممرغ نتیجه طبیعی اصلاحات قیمت برای نزدیکتر شدن به بهای تمامشده است.### ادامه تولید تخممرغ در شرایط دشوار
با توجه به طولانی بودن دوره تولید در واحدهای مرغ تخمگذار، تولیدکنندگان تصمیم به حفظ گلههای خود گرفتهاند تا بتوانند بخشی از زیانهای خود را جبران کنند. مرادی، یکی از فعالان حوزه تولید تخممرغ، در اظهارات خود به عدم امکان صادرات در حال حاضر اشاره کرد و خاطرنشان کرد که مصرف ماهانه کشور به حدود 85 هزار تن میرسد، در حالی که تولید این ماه به 95 هزار تن نزدیک خواهد شد. به گفته وی، مصرف در ماههای آینده افزایش خواهد یافت و در نیمه دوم سال، تولید با شتاب بیشتری بالا میرود.
مرادی در خصوص مدیریت مازاد تولید گفت که بخشی از تخممرغ اضافی به صنایع تبدیلی برای تولید تخممرغ مایع پاستوریزه و پودر تخممرغ اختصاص مییابد. اما در صورتی که عرضه از تقاضای داخلی پیشی بگیرد و امکان استفاده از ظرفیت صنایع و صادرات نباشد، احتمال کاهش قیمت وجود دارد.
این تولیدکننده خاطرنشان کرد که در چهار ماه گذشته، تولیدکنندگان متحمل زیانهای سنگینی شدهاند، چرا که شرایط بازار و مداخلات دولت باعث شده تا از ابزارهایی نظیر صادرات بهطور مؤثر استفاده نشود. به گفته او، اگر شرایط بهبود یابد و مداخلات کاهش یابد، میتوان بخشی از surplus را به بازارهای هدف منتقل کرد.
### تناقض قیمتها در بازار تخممرغ
بر اساس گزارش ایسنا، وجود مازاد تولید در بازار لزوماً به معنای کاهش قیمت برای مصرفکنندگان نیست. قیمتهای اعلامشده از سوی تولیدکنندگان معمولاً به هر کیلوگرم تخممرغ در واحد تولید مربوط میشود، در حالی که قیمت خردهفروشی شامل هزینههای بستهبندی، حملونقل و توزیع نیز میشود. عواملی نظیر وزن شانه و نوع بستهبندی بر قیمت نهایی تأثیر دارند. مرادی بهای تمامشده هر کیلوگرم تخممرغ را حدود 260 هزار تومان اعلام کرد و افزود که وزارت جهاد کشاورزی این مبلغ را 235 هزار تومان محاسبه کرده است.
اتحادیه مرکزی مرغداران نیز قیمت پیشنهادی هر کیلوگرم تخممرغ را 252 هزار تومان و قیمت خردهفروشی را 309 هزار تومان اعلام کرده است. تولید فروردینماه حدود 100 هزار تن و مصرف آن در کشور بین 80 تا 85 هزار تن برآورد شده است.
### تأثیر زیان تولیدکنندگان بر افزایش قیمت
فروش تخممرغ به قیمتی که کمتر از هزینه تولید است، میتواند منجر به حذف زودهنگام گلهها شود که کاهش تعداد مرغهای تخمگذار و سپس افزایش قیمت را بهدنبال دارد. همچنین، افزایش هزینه نهادههای دامی و دیگر عوامل تولید، فشار بیشتری به تولیدکنندگان وارد کرده است.
این عوامل در کنار ضعف صنایع تبدیلی و اختلاف قیمتها دست به دست هم داده و بر قیمت نهایی تأثیرگذار بودهاند.
### وضعیت نامطلوب برای مصرفکنندگان و تولیدکنندگان
در نهایت، معضل فعلی بازار تخممرغ تنها به قیمت 600 هزار تومان بر روی یک شانه محدود نمیشود. فاصله معنادار میان قیمت دریافتی تولیدکنندگان و هزینههای پرداختی مصرفکنندگان قابل توجه است. اگر این اختلاف ادامه یابد، احتمال کاهش مصرف و تضعیف واحدهای تولیدی وجود دارد. برای رفاه بازار، نیاز به سیاستهای صادراتی مشخص و استفاده بهینه از ظرفیتهای صنایع تبدیلی و نظارت بر قیمتهای تولید تا خردهفروشی احساس میشود. در غیر این صورت، تخممرغ همواره برای مصرفکنندگان گران و برای تولیدکنندگان زیانده خواهد بود.
