### کمبود متخصصان سلامت روان در پیشگیری از خودکشی
به گزارش خبرگزاری مهر، سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی در نشستی به مناسبت روز جهانی پیشگیری از خودکشی، با حضور استادان دانشگاه و نمایندگان وزارتخانههای بهداشت و آموزش و پرورش، اظهار داشت که در زمینه آسیبهای اجتماعی با دو مشکل ساختاری و علمی مواجه هستیم. وی اشاره کرد که ۸۰ درصد عوامل تأثیرگذار بر سلامت ناشی از مسائل اجتماعی و روانی بوده، اما زیرساختها و منابع در این حوزه بهطور متناسب توسعه نیافتهاند.
حسینی تفاوت ظرفیتها میان سلامت جسم و روان را مورد تأکید قرار داد و متذکر شد که عدم تناسب میان منابع تخصیص یافته و نیازهای موجود در حوزه سلامت روان وجود دارد. وی افزود که در برخی زمینهها، مانند پزشکی زیستی، تعداد متخصصان به شدت کاهش یافته است. به عنوان مثال، تنها ۳۰ متخصص در حوزه سالمندی در کشور فعال هستند و به همین دلیل برای مراکز مشاوره، یک مشاور به سالمندان آموزش داده شده است.
وی کمبود متخصصان برای ارائه خدمات به افراد دارای نقص شنوایی و بینایی را از دیگر چالشها دانست. حسینی بیانات خود را با تأکید بر ضرورت حفظ محرمانگی در ارائه خدمات مشاوره ادامه داد و بر لزوم تربیت مشاورهگران متخصص برای کار با ناشنوایان اشاره کرد.
### اهمیت تعلق اجتماعی و محلهگرایی
حسینی یکی از عوامل کلیدی مؤثر بر خودکشی را کاهش تعلق اجتماعی عنوان کرد و به نقش محلهگرایی در تقویت این تعلق اشاره کرد. وی از اجرای طرح “سلام” بهعنوان یک طرح اجتماعی محلهمحور توسط سازمان بهزیستی خبر داد و گفت که این سازمان با ایجاد “بانک زمان” تلاش دارد تا پیوندهای اجتماعی را تقویت کند. این طرح بهصورت پایلوت اجرا شده است و هدف آن تسهیم خدمات بین افراد است.
رئیس سازمان بهزیستی به ضرورت پیگیری افراد زندهمانده از اقدام به خودکشی اشاره کرد و گفت که این افراد به دلیل سابقه اقدام در معرض خطر بیشتری قرار دارند. بر اساس آمار، به ازای هر فوت ناشی از خودکشی، حدود ۲۰ مورد اقدام به خودکشی صورت گرفته است. حسینی همچنین از گسترش برنامه پیگیری خودکشی در سراسر کشور خبر داد و به توسعه شبکه اورژانس اجتماعی و آموزش ۵۰۰ سوپروایزر در این حوزه پرداخت.
### تلاش برای کاهش بحران اقتصادی
حسینی در پایان به تلاشهای سازمان بهزیستی برای جلوگیری از رانش طبقاتی و افزایش بودجه این سازمان اشاره کرد و گفت که درصد رشد بودجه از ۱.۷ درصد به ۲.۴۳ درصد رسیده است که این میزان رشد، بیسابقه به شمار میآید.
### تغییر نگرش به موضوع خودکشی
سید حسن موسوی چلک، معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی نیز در این نشست با تأکید بر اینکه موضوع خودکشی در ایران سالها تابو بوده، پیشنهاد کرد که باید گفتوگو درباره آن بهطور حرفهای و اصولی انجام شود. وی اشاره کرد که نباید خودکشی را به شرایط فردی تقلیل داد و پیشگیری از آن نیازمند بررسی همزمان عوامل فردی، خانوادگی، اجتماعی و اقتصادی است.
موسوی چلک به عملکرد خطوط مشاوره نیز اشاره کرد و گفت که با وجود اهمیت این خدمات، هنوز کمتر از ۱۰ درصد مردم از خط ۱۴۸۰ آگاه هستند.در گزارشهای اخیر، مشخص شده است که ۹۰ درصد از افرادی که از خدمات اورژانس اجتماعی استفاده کردهاند، از این خدمات رضایت دارند. اما تنها ۳۰ درصد از جامعه با این خدمات آشنا هستند، که نشاندهنده نیاز به بهسازی در زمینه اطلاعرسانی درباره ظرفیتهای موجود است.
موسوی چلک، رئیس انجمن مددکاران اجتماعی، همچنین بر اهمیت پوشش بیمه خدمات روانشناختی تاکید کرده و خواستار پیگیری جدی در این زمینه شد.
در ادامه، ابراهیم غفاری، مدیرکل دفتر مشاوره و خدمات روانشناختی سازمان بهزیستی، اعلام کرد که این سازمان در دو سال گذشته ۲۲۰ روانشناس و ۲۷۰ تسهیلگر را برای ارائه خدمات به جوامع کمبرخوردار آموزش داده است. این افراد در حوزه خودکشی مهارتهای مختلفی چون مهارتهای زندگی و جرأتورزی را آموزش میدهند.
غفاری همچنین افزود: ۶۰ سوپروایزر برای این حوزه تربیت شدهاند و بهزودی ۲۰۰ درمانگر و ۸۰ سوپروایزر آموزش خواهند دید. تا کنون برای حدود سه هزار نفر یارانه مشاوره اختصاص یافته و برنامهریزی برای پوشش پنج هزار نفر دیگر نیز در حال انجام است.
مدیرکل دفتر مشاوره و خدمات روانشناختی چهار مؤلفه اصلی در پیشگیری از خودکشی را شامل محدود کردن دسترسی به ابزارهای خودکشی، تقویت حمایت اجتماعی، شناسایی زودهنگام افراد در معرض خطر و مراقبت پیگیرانه عنوان کرد و به تدوین راهنمای عملیاتی در این زمینه اشاره کرد.
فاطمه سلطانی، معاون اورژانس اجتماعی سازمان بهزیستی نیز به نقش این شبکه در شناسایی به موقع و مداخله سریع در بحرانها پرداخت. او از فعال بودن تلفن ۱۲۳ در تمامی استانها خبر داد و افزود که تیمهای مداخله در بحران به صورت ۲۴ ساعته در حال خدمترسانی هستند.
شیرین احمدنیا، رئیس انجمن جامعهشناسی ایران، در این نشست به ابعاد فردی و اجتماعی خودکشی اشاره کرد و با استناد به آمار سازمان جهانی بهداشت، اعلام کرد که سالانه حدود ۷۲۰ هزار نفر در جهان بر اثر خودکشی جان خود را از دست میدهند.
سمیه ابراهیمی، مدیرکل امور تربیتی وزارت آموزش و پرورش، از غربالگری ۱۳ میلیون و ۸۸۰ هزار دانشآموز در زمینه آسیبهای روانشناختی خبر داد و گفت که امسال به سنجش سرمایههای روانشناختی نیز پرداخته خواهد شد. او همچنین از انجام پژوهشهای گستردهتر درباره خودکشی در جمعیت دانشآموزی و تدوین اطلس آسیبها خبر داد.
