**خبر: فقدان دکتر محسن کمالیان، صدرپژوه برجسته تاریخ معاصر**
دکتر محسن کمالیان، که به عنوان بزرگترین صدرپژوه تاریخ معاصر شناخته میشود، در تاریخ ۲۷ مرداد ۱۴۰۵ دار فانی را وداع گفت. ایشان تنها دو هفته قبل از چهلوهشتمین سالروز ناپدید شدن امام موسی صدر، در ۳۱ اوت ۱۹۷8 (۹ شهریور ۱۳۵۷) در لیبی، جان خود را از دست داد. امسال نخستین سالی است که یاد او در سالروز این واقعه تجلیل نمیشود. دکتر کمالیان علاوه بر تخصص مهندسی ژئوتکنیک زلزله، بخش عمدهای از وقت خود را صرف پیگیری پرونده امام موسی صدر و تحلیل ابعاد شخصیت ایشان کرده بود.
این پژوهشگر به بررسی عمیق موضوع ناپدید شدن امام موسی صدر پرداخته و اعتقاد داشت که حسادت معمر قذافی به نفوذ امام و مخالفت ایشان با طرح «توطین» فلسطینیان در جنوب لبنان از علل اساسی این رویداد بود. او همچنین به نقش برخی کشورهای عربی دیگر در این موضوع اشاره کرد و بر این مسئله تأکید داشت که پیش از ترور رفیق حریری، تحلیلهای خود را درباره این پرونده نگاشته است. دکتر کمالیان، منطقه جبلعامل در لبنان را مرکز تمدن شیعه میدانست و از نقش امام صدر در حفظ آن دفاع میکرد.
وی بارها در مصاحبههای خود به فقدان جدیت در پیگیری پرونده امام موسی صدر در ایران انتقاد کرده و در سال ۱۳۸۳ اظهار داشت که این پرونده متولی مؤثری ندارد. دکتر کمالیان از رسانهها درخواست کرد تا از مسئولین قضایی در خصوص عدم پیگیری پرونده در محاکم داخلی و بینالمللی سؤال کنند.
به عنوان یک فعال رسانهای، وی همواره سعی در زنده نگهداشتن موضوع ناپدید شدن امام موسی صدر در افکار عمومی داشت و به عنوان مسئول پایگاه فرهنگی «روایت صدر» نیز شناخته میشد. دکتر کمالیان با انتشار مقالات و یادداشتهایی درباره شخصیت امام موسی صدر، تلاشهای خود را در این زمینه ادامه داد.
در وضعیت کنونی، پرونده ناپدید شدن امام موسی صدر هنوز حلنشده باقی مانده و سرنوشت ایشان ۴۸ سال پس از این رویداد همچنان رازآلود است. به تازگی، لیبی اسناد مربوط به تحقیقات را به لبنان ارسال کرده و هیأتی دولتی در اوایل نوامبر ۲۰۲۵ از بیروت دیدار کرد. اگرچه طرف لیبیایی تمایل خود را برای همکاری بیشتر اعلام کرده، اما کمیته رسمی لبنانی اعلام کرده که اسناد ارائهشده فاقد اطلاعات جدید و ارزشمندی هستند.خانواده امام موسی صدر و مقامات لبنانی همچنان موضع قاطعی در قبال پرونده ناپدید شدن او دارند و به دنبال حقیقت هستند. صدرالدین، پسر امام صدر، بارها رژیم لیبی را به پنهانکاری متهم کرده و گفته که دولتهای لیبی از سال ۲۰۱۱ به بعد مسئولیت سرنوشت امام و دو همراهش را بر عهده دارند. او تأکید کرده که شواهد متعدد نشان میدهد پدرش از زمان ربوده شدن تا ۲۰۱۱ در چندین بازداشتگاه لیبی بوده است. این ادعا به صراحت گزاره رژیم سابق لیبی مبنی بر اینکه این سه نفر به ایتالیا سفر کرده بودند، نقض میکند.
علاوه بر این، خانواده امام صدر از تصمیم لبنان در سال ۲۰۲۳ برای آزادی هانیبال، پسر معمر قذافی، انتقاد کرده و آن را نمایانگر یک “توافق سیاسی مشکوک” دانستهاند. هانیبال از سال ۲۰۱۵ به دلیل داشتن اطلاعاتی درباره ناپدید شدن امام در لبنان بازداشت بود.
در آستانه چهل و هشتمین سالگرد ناپدید شدن امام در ۳۰ آگوست ۲۰۲6، جوزف عون، رئیسجمهور لبنان، تصریح کرد که این مسأله به عنوان یک “موضوع ملی و بشردوستانه باز” در اولویت قرار دارد و لبنان به تلاش برای دستیابی به “حقیقت کامل” از طریق راههای مختلف ادامه خواهد داد. قاضی حسن شامی، رئیس پرونده، نیز بر لزوم عدم از سرگیری روابط عادی با طرابلس تا زمان ارائه اطلاعات مورد درخواست تأکید کرده است. با این حال، هنوز هیچ تأیید رسمی درباره وضعیت امام موسی صدر وجود ندارد.
