**افتتاح رسمی کارخانه دخانیات ایران در سال ۱۳۱۶**
به نقل از خبردونی، مراسم رسمی آغاز به کار کارخانه دخانیات ایران، با نام رسمی «کارخانجات سیگار، توتون و تنباکو»، در ساعت چهار و سی دقیقه عصر روز دوشنبه، پنجم مهرماه ۱۳۱۶، با حضور مقامات ارشد لشکری و کشوری به دست رضاشاه انجام شد. در این مراسم، محمود بَدِر، وزیر مالیه وقت، گزارشی جامع از جنبههای فنی و هزینههای اجرایی این پروژه ارائه کرد. جزئیات این گزارش در روزنامه اطلاعات روز بعد منتشر شد و به تحلیل زیرساختهای مدرن آن دوران پرداخت.
**مشخصات کارخانه**
ساختمان کارخانه و اداره دخانیات از خرداد ۱۳۱۵ آغاز شد و مساحت کل اراضی ۹۵.۳۸۹ متر مربع است که از این میزان، ۴۸.۲۵۰ متر مربع به زیرساخت اختصاص یافته است. دیوارهها و سقف بنا از بتن مسلح بوده و دربها و پنجرهها از آهن ساخته شده است. همچنین، این محل دارای سیستمهای تهویه مطبوع است.
هزینه کل ساخت به ۲۶.۰۵۴.۰۰۰ ریال میرسد، که قیمت هر مترمربع آن ۵۱۰ ریال تمام شده است. برای ساخت معبرهای داخلی و لولهکشی نیز ۴.۹۴۶.۰۰۰ ریال هزینه صرف شده است.
ماشینآلات کارخانه از برترین برندهای جهانی بوده و هزینههای مرتبط با آنها به ۲۲.۵۶۵.۱۹۶ ریال میرسد. این کارخانه میتواند در هر شیفت کاری هشت ساعته، ۱۲.۵ میلیون سیگار و ۲۲ هزار کیلو توتون چپق تولید کند.
**جزئیات اجرایی پروژه**
روزنامه اطلاعات، به نقل از نطق محمود بَدِر، تاریخچه شکلگیری و فرآیند مناقصه این پروژه را با دقت بیان کرده است. این گزارش ضمن تبیین نحوه واگذاری پروژه به پیمانکاران خارجی، نظیر شرکتهای «اشکودا» و «لانا»، تصویری دقیق از زیرساختها و ظرفیت ماشینآلات ارائه میدهد.
ساختمان کارخانجات سیگارت در ۲۳ اسفند ۱۳۱۴ به شرکتهای مذکور واگذار شد. قیمت هر بخش از ساختمان در حین مناقصه مشخص و پس از ارزیابی، مبلغ نهایی برای هر قسمت تعیین میشود.
مساحت کل ساختمانها و دفتر کار به حدود ۹۵.۳۸۹ متر مربع میرسد و به تفکیک شامل: اداره انحصار دخانیات (۵.۷۹۶ متر مربع)، کارخانجات سیگارت (۸.۰۱۵ متر مربع) و انبار سیگارهای آماده و توتون چپق با مساحتهای مشخص دیگر است.### مساحت و تجهیزات کارخانجات دخانیات
به تازگی اطلاعاتی پیرامون مساحت و تجهیزات مختلف کارخانجات دخانیات منتشر شده است. بهطور کلی، مساحتهای مختلف این کارخانجات شامل موارد زیر میباشد:
– محل ناهارگاه با مساحت ۲۲۷۰ مترمربع
– محل نیروی برق به وسعت ۴۶۷ مترمربع
– دو سرداب و بخشهای مرتبط به مساحت ۷۵۴ مترمربع
– حوض ذخیره آب به مساحت ۲۹۷ مترمربع
– برج آب با مساحت ۵۰ مترمربع
– دو گاراژ به وسعت ۱۶۲۵ مترمربع
– محل استحمام و شستوشو با مساحت ۱۲۷۰ مترمربع
– محل ترازو به وسعت ۵۰ مترمربع
– بخشهای خارج از ساختمان
در مجموع، جمع کل این مساحتها به ۹۵۳۸۹ مترمربع میرسد.
### تجهیزات صنعتی موجود در کارخانجات
در این کارخانجات، دستگاهها و ماشینآلات مختلفی نصب و در حال بهرهبرداری هستند که به شرح زیر میباشند:
#### کارخانه سیگارت:
1. سه دستگاه برای مخلوط کردن توتون
2. هشت ماشین برش توتون، هر یک با ظرفیت دو هزار کیلو برش در ساعت
3. دو دستگاه تصفیه توتون
4. ۲۳ ماشین پر کردن سیگارت با تولید ۱۶۰۰ سیگارت در دقیقه
5. پنج دستگاه برای ریز کردن کاغذ سیگار
6. پنج ماشین پر کردن سیگارتهای فیلتردار
7. دو ماشین برای برش توتون سیگار دستپیچ
8. ۲۱ ماشین جعبهسازی با تولید ۱۵۰ جعبه در دقیقه
9. یک ماشین پیچیدن جعبهها در کاغذ سلوفان
#### کارخانه توتون چپق:
1. سه دستگاه برای خشک کردن برگ توتون
2. دو دستگاه برای تهیه توتون
3. سیزده دستگاه بستهبندی توتون چپق با هر دستگاه تهیه ۶۰ بسته در دقیقه
#### چاپخانه دخانیات:
در این چاپخانه، یازده دستگاه برای تولید جعبههای سیگارت و توتون و هشت دستگاه چاپ، که ظرفیت چاپ ۶۲۵۰۰ ورق در ساعت را دارند، فعال هستند. همچنین، دو دستگاه برش کاغذ نیز در این مجموعه وجود دارد.
#### سایر تأسیسات:
– کارخانه تعمیرات با تجهیزات جامع برای نگهداری ماشینآلات
– کارخانه نجاری برای تأمین نیازهای چوبی
– یک آشپزخانه الکتریکی برای تهیه غذا برای ۳۰۰ عضو و مهندس و ۱۰۰۰ کارگر در روز
– تأسیسات بهداشتی با تجهیزات درمانی برای کارگران
– آزمایشگاه برای ارزیابی کیفیت توتون و میزان نیکوتین
تمام کارخانجات یادشده علاوه بر تجهیزات فوق، دارای سیستمهای بخار و سیستم تبدیل الکتریسیته نیز هستند.
