به گزارش خبرآنلاین و به نقل از روزنامه همشهری، فریدون هویدا در یادداشتی به ابعاد نگرانکننده فساد در دوران سلطنت پهلوی اشاره کرد. وی تأکید کرد که اعضای خانواده شاه بهدلیل واسطهگری در قراردادهای دولتی، مقادیر زیادی پول بهدست میآوردند. این وضعیت فراتر از دریافت رشوهها بود و به الگویی برای دیگران تبدیل شده بود که آلودگی اقتصادی را در تمامی سطوح جامعه رواج میداد.
در دوران سلطنت محمدرضا شاه پهلوی، مقامات و وابستگان سلطنتی به چپاول اموال عمومی و فسادهای مالی مشغول بودند. این مشکلات شامل رشوهخواری، تصرف اموال و فعالیتهای غیرقانونی دیگری بود که به ارثرسیده از خاندان پهلوی شناخته میشد. در سالهای پایانی حکومت، بیش از 2 میلیارد دلار از درآمدهای نفتی به حسابهای بانکی اعضای خانواده سلطنتی واریز شد که هرگز در خزانه دولتی ثبت نشد.
ارتشبد فردوست، یکی از مقامهای بلندپایه، نیز بر این نکته تأکید کرد که سوءاستفادهها در دوران نخستوزیری هویدا، بهوفور رخ میداد و وی نسبت به این موضوع بیتفاوت بود. سفرهای پرهزینه شاه به کشورهای مختلف از جمله دلیلهایی بود که نقدهای زیادی درباره ولخرجیهای او صورت گرفت، هرچند او در خلال این سفرها مبالغ هنگفتی هدیه میداد.
سفیر ایران در سوئیس نیز یکبار برای تأمین نیاز شاه، هواپیمایی به لندن فرستاد، چرا که محصول مورد نظر در سوئیس موجود نبود. این رفتارهای ولخرجانه به اعتراض رسانهها منجر شده و سفیر تلاش میکرد با سفارش هدایای گرانقیمت، انتقادات را خاموش کند.
در کنار اینگونه ولخرجیها، فردوست اشاره کرده است که برخی افراد با پرداخت هزینههای بالایی، زنانی را به ایران دعوت میکردند. او در خاطراتش از ملاقات شاه با هنرمندانی چون «گریس کلی» و هدیههای ارزشمند او یاد کرده است. همچنین در یکی از سفرهایش به آمریکا، شاه جواهراتی به ارزش میلیونها دلار به ژاکلین کندی اهدا کرد، در حالی که هدایا از سوی کندی کمتر از ارزش مالی آنها بود.
در نهایت، شاه در مراسمی، لیموزینی را به پادشاه افغانستان تقدیم کرد که نشاندهنده ولخرجیهای وی در عرصه بینالمللی بود.در جدیدترین گزارشها از افغانستان، ظاهراً ظاهرشاه، پادشاه مخلوع این کشور، درخواست 10 هزار دلار برای خرید یک اتومبیل لیموزین جدید کرده است. در پاسخ به این درخواست، مسئولان حکومتی با اشاره به توانایی خود در کمک به دیگران اظهار داشتند که “خداوند به ما فرصتی داده تا به افرادی که در شرایط سختتری قرار دارند یاری رسانیم.” همچنین به مقامات دستور داده شده است تا وضعیت مالی عبدالولی خان را بررسی کنند.
در همین حال، پژوهشگران تاریخ معاصر ایران در حال بررسی شیوههای هدیهدهی به مقامات خارجی از زمان قاجاریه به بعد هستند. آنها معتقدند که تا قبل از ظهور سلسله پهلوی در سال 1304، هدایایی که به هیأتهای خارجی داده میشد، معمولاً منطبق با عرفهای بینالمللی بود و بیشتر جنبه سمبلیک داشت. با این وجود، به نظر میرسد که در دوران پهلوی، رویکرد جدیدی نسبت به هدیهدهی شکل گرفت که با هدایای لوکس و بیسابقه همراه بود و نمونه آن در تاریخ ایران کمتر مشاهده شده است.
