به گزارش خبردونی و به نقل از ایبنا، کتابی به نام «مرگ بود بازگشت هم بود» با زیرعنوان «تاریخچه فرقه دموکرات آذربایجان و حزب کومله کردستان» نوشته نجفقلی پسیان توسط انتشارات نگارستان اندیشه منتشر شد.
در سوم شهریورماه ۱۳۲۰، نیروهای نظامی انگلستان و شوروی به رغم اراده ملت ایران، به این کشور وارد شدند. با این اقدام، این دو کشور توانستند خطوط ارتباطی مستحکمی را برای انتقال مهمات از خلیجفارس به جنوب روسیه و جبهه مشرق به دست آورند. علاوه بر این، اشغال ایران به تقویت موقعیت این دو دولت در خاورمیانه کمک کرد و جلوی فعالیتهای مخالفان را نیز گرفت. آنها در تاریخ ۲۹ ژانویه ۱۹۴۲ با رعایت اصول بینالمللی، قراردادی با دولت ایران منعقد کردند که در آن به حفظ استقلال و حاکمیت کشور تأکید شد.
نقطه ضعف ایران و قدرت انگلستان و شوروی، وضعیت نابسامانی را در این کشور به وجود آورد که تهدیدی برای استقلال و حیثیت ملت ایران محسوب میشد. در این میان، وقایع آذربایجان از اهمیت ویژهای برخوردار بود و به یکی از حوادث اصلی تبدیل شد.
نجفقلی پسیان (۱۲۹۸-۱۳۷۹)، نویسنده و سیاستمدار ایرانی بود که در دوره بیستوسوم، نمایندگی مردم مغان و گرمی را در مجلس شورای ملی بر عهده داشت.
پسیان در مقدمه چاپ دوم این کتاب (۱۳۲۸) بیان کرده که کتاب «مرگ بود بازگشت هم بود» در آذرماه ۱۳۲۷ در مدت زمان کوتاهی به چاپ رسید و با فروش ۶۲۰۰ جلدی خود بدون حمایت مقامات، نشاندهنده جذابیت مطالب آن بود. وی اشاره کرد که این استقبال بینظیر از کتاب، علاقهمندی مردم به مسائل کشورشان را نشان میدهد.
پسیان در ادامه به شباهت آذربایجان با استان آلزاس-لورن فرانسه اشاره کرده و lamented که وزارت خارجه و فرهنگ باید اقداماتی برای چاپ این کتاب انجام میدادند. با این حال، او این پروژه را به تنهایی انجام داد و قیمت کتاب را به ۲۰ ریال تعیین کرد تا خریداران بیشتری بتوانند آن را تهیه کنند.
کتاب «مرگ بود بازگشت هم بود» در نه بخش به مسائل مختلف آذربایجان و کردستان از جمله وضعیت طبیعی، حوادث تاریخی، تشکیل حزب دموکرات، اوضاع نظامی و مدیریت این مناطق پرداخته است.
در بخشی از کتاب، پسیان شرح میدهد که حزب دموکرات با اهداف خاصی تأسسیس شده و به نمایندگی از طبقات مشخصی عمل میکرده است.**برگزاری نشستهای دموکراتیک با حمایتهای مشخص سیاسی**
در روزهای اخیر، افرادی که خود را حامی اصول دموکراسی و آزادی معرفی کردهاند، با گردهمایی گروهی از چهرههای شناختهشده و افرادی از دوره چهاردهم مجلس، سعی در ایجاد فضایی فعال در سیاست دارند. این افراد که به نوعی خود را به دموکراتها نزدیک کردهاند، به نظر میرسد تلاش دارند تا از یک سو داراییهای خود را حفظ کنند و از سوی دیگر با امید به وقوع تغییرات، به مقامهای سیاسی دست یابند، بهویژه در شرایطی که ممکن است با حضور نیروهای خارجی در ایران، انتخابات برگزار شود.
این در حالی است که حامیان حزب دموکرات نیز با هدف جلب اعتماد عمومی و مخفی نگهداشتن برخی حقایق، به همکاری با این افراد برخاستهاند و با استفاده از نام و موقعیت آنان، سعی در تقویت grassroots خود دارند.
به گزارش منابع خبری، پیشهوری در تاریخ سوم شهریور ۱۳۲۴ پس از لغو اعتبارنامهاش و توقیف روزنامهاش، به تبریز وارد شد. وی که در تلاش برای ایجاد تحولی سیاسی و با همکاری میرزا علی شبستری و صادق پادگان، زمینههای آغاز فعالیتهای جدیدی را فراهم کرده بود، جزئیات تشکیل فرقه دموکرات آذربایجان را طی بیانیهای در دوازدهم شهریور منتشر کرد.
پیشهوری خاطرنشان میکند که در آذربایجان تشکلهای سیاسی دیگری غیر از حزب توده وجود نداشته و این حزب به کارزارهای خود پایان داده است. به دنبال مذاکرات مفصل، تصمیم به ایجاد فرقه دموکرات آذربایجان اتخاذ شد و صادق پادگان مسئول مذاکرات با رهبران حزب توده و اتحادیه کارگران آذربایجان گردید.
در همین حال، آمریکا نیز یادداشتی را به وزارت خارجه شوروی ارسال کرده که به وضوح نارضایتیهای داخلی در نواحی شمالی ایران و عدم توانایی دولت ایران در حفظ امنیت داخلی را مطرح کرده است. این یادداشت در تاریخ ۲۶ نوامبر توسط وزارت امور خارجه آمریکا منتشر شد و بر تمایل این کشور برای حفظ استقلال و تمامیت ارضی ایران تأکید دارد.### تحولات نظامی و سیاسی در ایران: تمرکز بر خروج نیروهای خارجی
تحلیلگران نظامی از کشورهای شوروی، بریتانیا و ایالات متحده اعلام کردند که ممکن است نیروهای مسلح خود را در ایران به نحوی که لازم میدانند، به حرکت درآورند. ایالات متحده بر این باور است که هر فرمانده شوروی که مانع از حرکت آزادانه نیروهای ایرانی شده است، ممکن است بدون تصویب مقامات مسکو اقدام کرده باشد. به همین دلیل، این احتمال وجود دارد که دولت شوروی دستوراتی در راستای اعلامیه فعلی برای این فرماندهان صادر کند. در این شرایط، دولت آمریکا متقاعد شده است که منافع همگان در این است که نیروهای شوروی، انگلیسی و آمریکایی به سرعت ایران را ترک کنند، زیرا باقی ماندن هر یک از این نیروها در خاک ایران میتواند منجر به حوادث و سوءتفاهمات غیرمنتظره شود.
دولت ایالات متحده در سال جاری تعداد نیروهای خود در ایران را از ۲۸ هزار نفر به کمتر از ۶ هزار نفر کاهش داده و در حال حاضر هیچ نیروی جنگی آمریکایی در ایران حضور ندارد. نیروهایی که هنوز در ایران هستند، به کارهایی مانند فروش تجهیزات جنگی و فرآیندهای انحلال مشغولند. علیرغم احتمال ناراحتی ناشی از این کاهش نیرو، مقامات نظامی آمریکایی دستوراتی برای تخلیه کامل تمامی نیروهای آمریکایی تا اول ژانویه ۱۹۴۶ دریافت کردهاند.
در این راستا، دولت آمریکا خواستار آن شده است که کشورهای بریتانیا و شوروی نیز دستورات مشابهی به نیروهای خود صادر کنند و ترتیبی برای تخلیه فوری ایران تا تاریخ تعیین شده فراهم آورند. این اقدامات، هر نوع تردیدی را نسبت به تعهدات این سه کشور نسبت به یکدیگر مرتفع خواهد کرد. دولت آمریکا به این باور رسیده است که هیچ دلیلی برای باقی ماندن نیروهای خارجی تا این تاریخ وجود ندارد.
آمریکا معتقد است که تخلیه سریع نیروها نه تنها به رفع سوءتفاهمات کمک خواهد کرد، بلکه نشانهای از قدردانی به خاطر خدمات و فداکاریهای ایران در جریان جنگ جهانی دوم خواهد بود. ایران به عنوان یکی از اعضای ملل متحد، به طرز مؤثری به اهداف مشترک کمک کرده و این اقدامات میتواند اعتماد ملتها به اعضای دائمی شورای امنیت را تقویت کند.
در ادامه، در اثر نجفقلی پسیان تحت عنوان «مرگ بود بازگشت هم بود» به وقایع تاریخی مرتبط با فرقه دموکرات آذربایجان پرداخته شده است. در این اثر، به تلاشهای فرقه دموکرات برای جداسازی بخشهایی از خاک ایران اشاره میشود و اینکه با وجود بیانیههای اولیه فرقه، واقعیتها نشان داده است که بازگشت به وضعیت قبلی ناممکن است. این کتاب که شامل ۲۷۴ صفحه و ۳۰۰ نسخه از سوی انتشارات نگارستان اندیشه منتشر شده، با عنوان فرعی تاریخچه فرقه دموکرات آذربایجان و حزب کومله کردستان، منبعی معتبر برای علاقهمندان به تاریخ این دوره محسوب میشود.
