به گزارش خبرگزاری **خبرآنلاین** به نقل از مهر، تصویر اجرای سرود ملی توسط ورزشکاران و قهرمانان، حس غرور ملی را در بین تماشاگران تقویت میکند. سرود ملی بهعنوان نمادی از هویت و عظمت ایران، در مراسمهای رسمی و مسابقات ورزشی اجرا میشود. تاریخچه سرود ملی ایران با تحولات سیاسی و اجتماعی و تغییرات در دورههای مختلف قاجاریه، پهلوی و جمهوری اسلامی مرتبط است و اکنون، سرود رسمی کشور متعلق به دوره جمهوری اسلامی محسوب میشود.
**نخستین سرود ملی ایران** به موسیقی نظامی در زمان ناصرالدینشاه قاجار برمیگردد. ناصرالدینشاه در سفر به کشورهای اروپایی تحت تأثیر رژههای نظامی قرار گرفت و دستور تهیه یک مارش به آلفرد لومر، موسیقیدان فرانسوی را صادر کرد. این اثر تحت عنوان «سلام شاه» بیکلام و در مراسمهای رسمی نواخته میشد.
پیش از ورود لومر به ایران، یوهان اشتراوس در سال ۱۸۶۴قطعهای به نام «مارش ایرانی» ساخت که سالها بعد در سفر ناصرالدینشاه به وین بهجای سرود ملی ایران اجرا گردید. به گفته عباس امانت، هدف از این سفارش ایجاد یک نغمه مناسب برای شاهنشاهی ایران بود.
در ادامه، ترانهای ویژه برای تاجگذاری احمدشاه قاجار ضبط شد که به «مارش ملی ایران» معروف شد. این مارش تحت عنوان «سلامتی دولت علیه ایران» اثر غلامرضا خان امیرپنجه سالار است و برای اولین بار در سال ۱۹۰۹ (۱۲۸۸ شمسی) منتشر شد.
**سرود ملی دوران پهلوی** نیز از دوره پهلوی اول آغاز شد. در اوایل سلطنت رضاخان، سرود ملی بهمعنای امروزی وجود نداشت و از «سلام شاهی» استفاده میشد. شکلگیری سرود ملی در دوره رضاشاه با سفر او به ترکیه و دیدار با آتاترک پیوند دارد. رضاشاه در سال ۱۳۱۲ به انجمن ادبی ایران مأموریت داد سرودی برای استفاده در مراسم رسمی تهیه کنند.
این سرود بهصورت یک مجموعه سهگانه شامل «سرود شاهنشاهی»، «سرود پرچم» و «سرود ملی» تنظیم شد. اشعار آن توسط شعرای مختلف نوشته شد و ملودی به آهنگساز معروف، داوود نجمیمقدم تعلق داشت. پس از اصلاحاتی که رضاخان در متن سرود ایجاد کرد، این مجموعه بهعنوان سرود رسمی کشور پذیرفته شد و به «سرود ملی ایران» شهرت یافت.**تاریخچه سرودهای ملی ایران**
سرود ملی ایران برای نخستین بار در ۲۷ خرداد ۱۳۱۳ در آنکارا و در حین سفر رضاشاه به ترکیه به اجرا درآمد. این اجرای رسمی با صدای دسته موسیقی در جریان رژهای برگزار شد و از آن زمان سرود ملی به یکی از عناصر ثابت مراسم رسمی در دربار، استقبال و بدرقه مقامات و دیگر مناسبتهای دولتی تبدیل گشت.
این سرود تا بعد از سقوط رضاشاه و آغاز سلطنت محمدرضا پهلوی به کار خود ادامه داد و در دوره سلطنت او نیز بهطور واضحتری تحت عنوان «سرود شاهنشاهی» شناخته میشد، هرچند که در محاورات عمومی به عنوان سرود ملی ایران یاد میشد.
**سرود ملی پس از انقلاب اسلامی**
پس از روی کار آمدن جمهوری اسلامی ایران، سرود «پاینده بادا ایران» بهعنوان نخستین سرود ملی رسمی انتخاب شد. این اثر که بر اساس شعری از ابوالقاسم حالت و با آهنگسازی محمد بیگلریپور شکل گرفت، از سال ۱۳۵۸ تا ۱۳۷۱ مورد استفاده قرار گرفت. بیگلریپور در این باره گفت که در اسفند ۱۳۵۷ این اثر را ساخته و با سختی بسیار آن را ضبط کرده است. این سرود بهطور رسمی همزمان با اعلام جمهوری اسلامی توسط امام خمینی (ره) در ۱۲ فروردین ۱۳۵۸ پخش شد و به مدت ۱۴ سال به عنوان سرود رسمی مورد استفاده قرار گرفت. با گذر زمان، تغییراتی در سرود ملی اعمال شد و نسخه جدیدی ارائه گردید.
**سرود «ای ایران» و جایگاه آن**
سرود «ای ایران، ای مرز پر گهر» که در حوالی شهریور ۱۳۲۳ و در دوران اشغال تهران توسط نیروهای متفقین ساخته شد، به نوعی تجلی احساسات ملی در میان مردم بود. این سرود پس از مشاهده وقایع تلخ و تحقیرآمیز توسط حسین گلگلاب به وجود آمد. او با الهام از این احساسات به روحالله خالقی مراجعه کرد و تصمیم به ساخت سرود ملی جدیدی گرفتند که ابیاتی را با مضمون ستایش از ایران و مقاومتی در برابر دشمن داشت.
این سرود به سرعت توسط غلامحسین بنان و دیگر هنرمندان ضبط و اجرا شد و بهعنوان سرود غیررسمی ایرانیان در برابر اشغالگران شناخته شد. هرچند که هرگز بهعنوان سرود ملی رسمی شناخته نشد، اما بهطور گسترده در رادیو و مراسم عمومی مورد استفاده قرار گرفت و به نماد مقاومت فرهنگی تبدیل شد.
