به گزارش خبرنگاری، اسدالله علم در یادداشتهای خود به تاریخ ۱۹ بهمن ۱۳۴۸، از دیدار صبحگاهی با شاهنشاه سخن گفت. وی ابراز کرد که دیدار با شاه احساس خوشحالی عمیقی برایش به همراه داشته است. علم اشاره کرد که این علاقه شخصی به شاهنشاه هرگز مانع از ابراز انتقادهای واقعیاش نخواهد بود.
در ادامه، علم به حضور والاحضرتهای همایونی و روحی در کنار شاه اشاره کرد و به شوخیهای والاحضرت علیرضا پرداخت. پس از صرف صبحانه، علم و شاهنشاه به پیست اسکی رفتند. طی مسیر، بحثهای سیاسی آغاز شد و شاهنشان از نگرانی خود درباره اوضاع خاورمیانه و عراق خبر دادند. علم به دادهها و اخبار پیرامون ملا مصطفی بارزانی اشاره کرد و شاهنشاه اوضاع را تحلیل کردند.
در ادامه مکالمه، علم به گفت و گویش با سفیر آمریکا اشاره کرد که نگران موضع روسها در خاورمیانه بود. شاهنشاه همچنین از پیشرفت مذاکرات بحرین صحبت کردند و علم به ملاحظات اقتصادی و نظامی تصرف این جزیره پرداخت.
در نهایت، موضوع نفوذ روسها در خاورمیانه و رفتار غربیها در این زمینه مورد بحث قرار گرفت و علم به نظر خود درباره منافع اقتصادی هر دو طرف اشاره کرد. او تاکید کرد که هر دو طرف باید از شرایط موجود بهره ببرند و تأکید بر تحلیلهای غلط سیاسی وجود دارد.به تازگی گزارشی درباره نظرات شاهنشاه در مورد وضعیت جهانی و تأثیر آن بر ایران منتشر شده است. شاهنشاه به موضوعاتی از جمله وابستگی به منابع نفتی خاورمیانه و اثرات کشف منابع جدید نفت در آلاسکا و نیجریه اشاره کردند و این که به نظر میرسد برخی رژیم های دستنشانده خود را از این منابع بینیاز میدانند. در این زمینه، پاسخهای روشنی از سوی شاهنشاه ارائه نشد.
در ادامه، در خصوص انتخاب پیشکار ولیعهد، شاهنشاه دو رویکرد متفاوت را مد نظر قرار دادند. ایشان خواستار تعیین این موضوع بودند که آیا پیشکار از میان گزینههای نظامی یا غیرنظامی انتخاب شود. در بررسی گزینههای نظامی، به سرلشکر حسن ارفع اشاره شد که با مخالفت شاه مواجه گردید، چرا که ایشان او را انگلیسیمأب و دارای افکار کهنه دانستند.
از آن سو، در میان گزینههای غیرنظامی، نصرالله انتظام به عنوان یک فرد بینالمللی معرفی شد، اما شاهنشاه نسبت به افکار او نیز ابراز نارضایتی کردند. ایشان تأکید کردند که گزینه نظامی بیشتر متناسب با شرایط فعلی است و برای تأمین دیسیپلین لازم در ولیعهد میتواند مؤثر باشد. در این باره شاهنشاه گفتند که یافتن فردی مناسب در میان نظامیها دشوار است.
علاوه بر این موارد، صحبتهایی در خصوص وضعیت مصر و احتمال حمایت غرب از جمال عبدالناصر به میان آمد. شاهنشاه نگران بود که وزیر خارجه نتوانسته دستورات ایشان را به درستی اجرا کند و این مسأله ایشان را نگران کرد. در نهایت، با توجه به توصیه شاه، پیشنهاد شد که شام را به طور جداگانه میل کنم.
منبع: یادداشتهای علم، جلد اول، تهران: کتابسرا، صص ۴۶۰-۴۵۶.
