به گزارش خبرگزاری **خبرآنلاین** و به نقل از مرکز اسناد انقلاب اسلامی، علی امینی، نخستوزیر پیشین و نزدیکترین همکار شاه، در یک مصاحبه بعد از انقلاب 57 به تحلیل علل فروپاشی رژیم پرداخت. او بر این نکته تأکید کرد که ریشه شکست حکومت نه در فقدان سرکوبهای شدید، بلکه در نبود «رضایت نسبی» در جامعه و نابرابری شدید ثروت نفتی است. به عقیده امینی، حکومت به جای استفاده از راهکارهای متعارف برای کنترل تظاهرات، همچون گاز اشکآور و باتوم، از تانکها در خیابانها استفاده کرد و مردم را موجودات تسلیمپذیر فرض کرد.
امینی در این مصاحبه، که بخشی از پروژه تاریخ شفاهی دانشگاه هاروارد است، به چالش دیدگاههای متضاد حامیان سابق رژیم میپردازد که بر این باورند اگر زور بیشتری اعمال میشد، انقلاب رخ نمیداد. او این باورها را رد کرده و توضیح میدهد که ریشه نارضایتیها ناشی از وضعیت اقتصادی و اجتماعی نابسامان و عدم مشارکت سیاسی واقعی است. امینی اذعان دارد که وقتی مردم احساس کنند که از نعمتهای کشور بیبهرهاند، دیگر نمیتوانند به سادگی کنترل شوند.
علاوه بر این، امینی انتقاد شدیدی از شیوههای امنیتی حکومت مطرح کرد و ضمن یادآوری به شاه درباره نیاز به تجهیز پلیس به ابزارهای مناسب، آوردن تانک به خیابانها را نامناسب دانسته و آن را باعث شدت گرفتن اعتراضات و تضعیف مشروعیت حکومت خواند. شاه نیز در پاسخ به امینی ابراز شگفتی کرده بود که نمیدانسته مردم اینگونه واکنش نشان خواهند داد.
این مصاحبه که در 13 آذر 1360 در پاریس انجام شد، نشاندهنده درک عمیق امینی از نارضایتیهای عمومی و ناکارآمدی دولت در مواجهه با بحرانهای اجتماعی است.
