به گزارش خبرگزاری **خبرآنلاین** به نقل از ایبنا، چهلوهفتمین نشست «صد کتاب ماندگار قرن» به بررسی کتاب «تاریخ جراید و مجلات ایران» از جنبههای انتقادی و حمایتی پرداخت. این برنامه در تالار فرهنگ مرکز همایشهای بینالمللی کتابخانه ملی ایران برگزار شد.
در این نشست، سید فرید قاسمی و مسعود کوهستانینژاد، نویسندگان و پژوهشگران تاریخ مطبوعات به ایراد سخنرانی پرداختند و حوریه سعیدی، عضو هیئت علمی سازمان اسناد و کتابخانه ملی، دبیری نشست را بر عهده داشت.
کتاب «تاریخ جراید و مجلات ایران» که تألیف محمد صدرهاشمی است، ماحصل بیش از یک دهه پژوهش میدانی و آرشیوی مؤلف است و در چهار جلد از سالهای ۱۳۲۷ تا ۱۳۳۲ منتشر شده است. این اثر بهجای پرداختن صرف به روایتهای توصیفی، رابطه مطبوعات با تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایران را بررسی میکند و نشان میدهد که رسانهها چگونه به یک میدان جدال میان قدرت و اندیشه تبدیل گشتند.
حوریه سعیدی، که دبیری این نشست را بر عهده داشت، ابتدا به زندگی و آثار محمد صدرهاشمی اشاره کرد و گفت: «این کتاب گامی مهم در تاریخنگاری مطبوعات ایران محسوب میشود و مؤلف زحمات بسیاری را برای جمعآوری منابع دستاول متحمل شده است.»
وی همچنین به دلایل تألیف این کتاب و انگیزههای صدرهاشمی پرداخته و نکاتی را در این باره مطرح کرد.
سیدفرید قاسمی، سخنران نخست این نشست، بحث خود را با تأکید بر اهمیت اثر آغاز کرد و گفت: «برای نقد هر اثر، لازم است شرایط زمانی آن را در نظر داشته باشیم و نباید قضاوتهای امروزی را به گذشته تعمیم دهیم.»
وی درباره دشواریهای صدرهاشمی در خلال نگارش کتاب و چالشهایش در جستوجوی منابع نشریات دوران قاجار و پهلوی گفت: «نوشتن این اثر در زمانی که مردم با مشکلات اقتصادی جدی مواجه بودند، کار غیرممکنی به نظر میرسید.»
قاسمی افزود: «با وجود این شرایط دشوار و فقدان حمایت، صدرهاشمی در کتابخانه شخصی خود به پژوهش پرداخت و بهدلیل کار طاقتفرسا، بینایی یک چشم خود را از دست داد.»
او درباره اهمیت کتاب خاطرنشان کرد: «هرچند که صدرهاشمی نخستین پژوهشگر در این حوزه نیست، اما هیچیک از آثار پیشین از نظر حجم و گستره با آثار او قابل مقایسه نیست. این کتاب ۱۰۵ سال از تاریخ مطبوعات ایران را پوشش میدهد و ۱۱۸۶ عنوان نشریه را معرفی میکند.»
قاسمی در پایان تصریح کرد که هر اثری ممکن است کمبودهایی داشته باشد، اما این امر از ارزش آن نمیکاهد و توجه به منابع کتابخانهها و آرشیوها نیز از اهمیت بالایی برخوردار است.در یک نشست علمی درباره تاریخ مطبوعات ایران، مسعود کوهستانینژاد، نویسنده و پژوهشگر حوزه تاریخ مطبوعات، به بررسی کتاب «تاریخ جراید و مجلات ایران» نوشته صدرهاشمی پرداخت. او با اشاره به اینکه هر اثر علمی در طول زمان دستخوش تغییرات میشود، تاریخ نگارش این کتاب را سال ۱۳۱۷ اعلام کرد و توضیح داد که جلد اول آن در سال ۱۳۲۷ به اتمام رسیده است. کوهستانینژاد تأکید کرد که این مدت زمان برای نگارش یک اثر جامع و علمی در خصوص تاریخ مطبوعات یک کشور به نسبت کوتاه است.
او کلیت کتاب را به دو بخش تقسیم کرد و گفت بخش اصلی آن، که حدود ۹۹ درصد اثر را شامل میشود، بهصورت فرهنگنامه تنظیم شده است و منبع معتبر و مهمی برای تحقیقات تاریخی به شمار میرود. با این حال، وی نظرات انتقادی خود را نسبت به یک درصد باقیمانده کتاب نیز ابراز کرد و افزود که مقدمه اثر بیشتر به مقالاتی از مجلات چپگرا اختصاص یافته و شامل ناهمگونیهایی است که برای یک اثر علمی مناسب نیست.
کوهستانینژاد به اهمیت در نظر گرفتن تفاوتهای دورههای تاریخی اشاره کرد و گفت: «دوره رضاشاه ویژگیهای خاص خود را دارد و نمیتوان آن را بهصورت یکپارچه بررسی کرد.» او همچنین به نحوه جمعآوری دادهها انتقاد کرد و گفت که بسیاری از نشریات و اسناد دولتی در تاریخ معاصر ایران موجود نیستند، ولی تلاش صدرهاشمی در ثبت تاریخ مطبوعات قابل تحسین است.
در خاتمه، این پژوهشگر از وضعیت کنونی تاریخنگاری مطبوعات در ایران ابراز نگرانی کرد و بیان کرد که روشهای موجود هنوز به ۸۰ سال پیش برمیگردد و نیاز به بررسی و پاسداشت تلاشهای بینظیر در این زمینه داریم. در پایان نشست، حضار فرصتی برای پرسش و پاسخ با سخنرانان داشتند و بحثهای جالبی به وجود آمد.
