به گزارش خبرگزاری **خبرآنلاین** به نقل از ایبنا، کتاب جدیدی تحت عنوان «جنگ و دولت» در خاطرات سید محمد صدر، با مصاحبه و تدوین محمد قبادی، از سوی انتشارات سوره مهر منتشر شده است. این اثر به مسائل ناگفتهای در خصوص جنگ ایران و عراق و سیاستهای دولتمردان ایرانی در دوران جنگ میپردازد. محمد قبادی در مقدمه این کتاب به مراحل جمعآوری این خاطرات اشاره کرده است.
قبادی خاطرنشان کرد: «منبع اصلی این کتاب، پنج ساعت مصاحبه دکتر سید محمد صدر در سال 1375 و پانزده ساعت مصاحبه در سال 1387 با محققان مرکز اسناد انقلاب اسلامی است. پس از بررسی این مصاحبهها و مطبوعات مربوطه، به انجام گفتوگویی دیگر با صدر در شش جلسه در سال 1398 در وزارت امور خارجه پرداختم. ایشان در این مصاحبهها به روزنوشتهای ارزشمندی اشاره کرد که در دسترس نبود. با توجه به غنای مطالب، این بازخوانی در شش جلسه بین سالهای 1401 و 1402 انجام شد و منجر به تألیف این کتاب گردید.»
این کتاب بخشهایی را به دلایل پذیرش قطعنامه 598 و شرایط دشوار ایران در زمان جنگ اختصاص داده است.
**تغییر معادلات جنگ با تصرف فاو**
یکی از نکات کلیدی مطرح شده در این کتاب، شجاعت امام خمینی در پذیرش قطعنامه 598 بود. ایشان پس از فتح خرمشهر، عدم تمایل به ورود نیروها به خاک عراق را از خود نشان داد و معتقد بودند که احساس مردم عراق نسبت به اشغالگری مشابه احساس ایرانیان نسبت به ارتش بعث است. در این خصوص باید توجه داشت که جامعه بینالمللی تمایل چندانی به ادامه جنگ بین دو کشور مسلمان نداشت و زمانی که ایران منطقه فاو را تصرف کرد، معادلات جنگ به نفع عراق تغییر کرد.
قبادی افزود: «شرایط جنگ برای ایران دشوار بود. در سالهای ابتدایی جنگ، چهار استان در اشغال عراق بودند و صدام در بسیاری از عملیاتها پیروز میشد. بعد از آزادسازی خرمشهر در عملیات «بیتالمقدس»، وضعیت کمی بهبود یافت و توانستیم فاو را در بهمن 1364 تصرف کنیم. این فتوحات باعث افزایش تمایل صدام به خرید تجهیزات نظامی پیشرفته از کشورهای غربی و شرقی شد و حمایتهای جامعه بینالملل از عراق نیز تشدید گردید.»
همچنین، فشار تحریمهای آمریکایی بر روی ایران شدت گرفت و وضعیت اقتصادی بهشدت دچار مشکل شد. به همین دلیل، مهندس موسوی تصمیم به تشکیل معاونتی برای مدیریت بودجه جنگ گرفت. مسائلی همچون اختلافات داخلی در میان فرماندهان نظامی و سیاسیون نیز به تشدید بحران انجامید. پس از صدور چندین قطعنامه، قطعنامه 598 بالاخره پذیرفته شد و فشارهای بینالمللی بر ایران افزایش یافت. در شرایطی که امکانات کافی برای ادامه جنگ وجود نداشت، کشور با چالشهای جدی مواجه شد.**پذیرش قطعنامه، اقدام مهم امام برای نجات جمهوری اسلامی**
موضوع پذیرش قطعنامه توسط امام خمینی به عنوان یکی از بزرگترین خدمات ایشان و حتی به اندازه انقلاب اسلامی اهمیت دارد. تحلیلها نشان میدهد که در صورت عدم پذیرش این قطعنامه و ادامه جنگ، احتمالاً جمهوری اسلامی و ایران با از دست دادن امام، به سرنوشتی ناگوار گرفتار میشدند. به عبارتی دیگر، امام با این تصمیم، کشور و نظام را از بحران جدی نجات داد و بر اساس گفتههای خود، اقدامش را به عنوان معاملهای با خدا تعبیر کرد.
**ضرورت پایان جنگ**
تحلیلگران معتقدند که بازیگران غربی و نیز شوروی، به طور چشمگیری حمایت خود را از رژیم صدام افزایش داده بودند. در ابتدا، ارتش عراق با دوازده لشکر کار خود را آغاز کرد، اما این تعداد در سال ۱۳۶۷ به ۶۴ لشکر رسید. پس از عملیات فاو، تجهیزات و تسلیحات پیشرفتهای به این ارتش ارائه شد که شامل تسلیحات شیمیایی نیز میشد. رزمندگان ایرانی در جبههها به این مشکل آگاه و حساس بودند و بارها از مقامات خواسته بودند که مانع از ارسال این تسلیحات به صدام شوند. آنها میگفتند که از مواجهه در میدان نبرد نمیترسند، بلکه وحشتشان از عواقب بمبارانهای شیمیایی است.
**واکنش در برابر پذیرش قطعنامه**
روز اعلام پذیرش قطعنامه، آقای محتشمیپور از جماران به شورای معاونین وزارت کشور رفت و خبر را با تجدید نظر و نگرانی مطرح کرد. این خبر باعث ناراحتی بسیاری از معاونان شد. آقای عطریانفر، مشاور وزیر کشور، به شدت عصبانی و اشکریزان به تایید خبر پرداخت. امام خمینی، با آگاهی از مخالفتهای موجود در میان مسئولین نظام، تصمیم گرفت که قبل از اعلام رسمی خبر، با مسئولان دیدار کند و آنها را توجیه کند. ایشان تأکید کردند که مخالفان نیز باید در این جلسه حضور یابند تا همگان بدانند که ایشان به این تصمیم رسیدهاند.
در نهایت، در جلسهای در مجلس شورای اسلامی، نمایندگان و فرماندهان عالیرتبه گرد هم آمدند و احمد آقا نامه امام را قرائت کرد و آن را برای همگان روشن ساخت. این اقدام امام تضمینی بود تا بدون اینکه کسی زیر بار پذیرش قطعنامه برود، موضوع به طور علنی اعلام شود.
