به گزارش خبرگزاری **خبرآنلاین**، طبق اطلاعات ایسنا، از تیرماه سال 1361، فرماندهان نظامی ایران به اجرای استراتژی «تعقیب متجاوز» پرداختند. در این راستا، منطقه هورالهویزه به عنوان یک هدف شناسایی شد. این منطقه با وسعت 1000 کیلومتر مربع و جزایر مجنون شمالی و جنوبی به مساحت 200 کیلومتر مربع، 15 کیلومتر با شهرک «القرنه» در خاک عراق فاصله دارد و بزرگراه بصره – العماره از غرب آن میگذرد. همچنین، شهر هویزه در شمال غربی هور واقع شده و مرز ایران از دل آبهای آن عبور میکند.
انتخاب این منطقه به منظور استفاده بهینه از نیروهای پیاده و محدودیت توانایی عراقیها در استفاده از یگانهای زرهی به علت ویژگیهای خاص جغرافیایی انجام شد. همچنین وجود نیزارهای متعدد در این منطقه پناهگاه خوبی برای نیروها به حساب میآمد و از زمان آغاز جنگ در سال 1359، هیچ تحرکی میان دو طرف در این حوزه رخ نداده بود.
منطقه هورالهویزه با وجود باتلاقها و پوشش گیاهی مانند نی و بربی، حدود 50 روستای مسکونی دارد که اکثر ساکنان آن از شیعیان جنوب عراق هستند. این افراد به دلیل ظلمهای رژیم بعث به این منطقه رانده شده و در شرایط سخت زندگی میکنند.
قبل از عملیات خیبر، رسانههای عراقی تبلیغات گستردهای علیه ایران آغاز کردند و رادیو حزب بعث اعلام کرد که هر گونه عملیات ایرانی در خاک عراق شکست خواهد خورد. همچنین در اواخر سال 1362، رسانههای خارجی از جمله بیبیسی و صدا و سیما، از تجمع صدها هزار نیروی ایرانی در جبهههای جنوب خبر دادند. وزارت امور خارجه آمریکا نیز نگرانی خود را از پیروزی ایران اعلام کرد.
در این برهه، فرانسه نیز اقدام به تحویل هواپیماهای «سوپراتاندارد» با موشکهای «اگزوست» به عراق کرد و شورای امنیت سازمان ملل قطعنامه 540 را تصویب کرد که شامل محکومیت نقض حقوق بشر و درخواست توقف فوری عملیات نظامی بود.
عملیات خیبر توسط قرارگاه 9 سپاه پاسداران طراحی شد که پس از یک ارزیابی دقیق اطلاعاتی، به فرماندهان ارائه گردید. هدف این عملیات، انجام حمله به جناح عراق در شرق بصره و ایجاد نفوذ در عقبه عراق در «نشوه» بود. در این عملیات، دو محور مستقل تحت پوشش دو قرارگاه مشخص شد: محور «زید» با فرماندهی ارتش و محور هورالهویزه با فرماندهی سپاه. پنج هدف اصلی برای محور هور تعیین گردید که شامل تصرف نقاط استراتژیک به منظور تضعیف دشمن و تسهیل پیشروی به سمت بصره بود.**آغاز عملیات خیبر و تأثیرات آن بر جنگ ایران و عراق**
عملیات خیبر، که در ساعت ۲۱:۳۰ سوم اسفند ماه ۱۳۶۲ با رمز «یا رسول الله (ص)» آغاز شد، شامل برنامهریزیها و استقرار قرارگاههای نظامی مختلفی بود. قرارگاه بدر با هدف تصرف نیمی از جزیره جنوبی و پل نشوه فعالیت میکرد و «قرارگاه نوح» مأموریت تأمین ترابری و پشتیبانی یگانها را بر عهده داشت. این در حالی بود که هوانیروز نیز وظیفه انتقال نیرو و تأمین امنیت هوایی را دنبال میکرد.
در مرحله اول این عملیات، قرارگاههای نجف، نصر و حدید موفق به تصرف محورهای الغدیر و القرنه شدند و جاده بغداد به بصره را به کنترل خود درآوردند. اما پاکسازی جزایر مجنون به عُقدهای دشوار تبدیل شد و نیروها در محور طلائیه نتوانستند به موفقیتهای مورد نظر دست یابند. همچنین قرارگاه کربلا در محور زید با ناکامی مواجه شد و نیروهای ایرانی ناچار به عقبنشینی از مناطق اشغالی شدند.
لشکرهای ۲۷ محمد رسول الله (ص)، ۳۱ عاشورا و ۱۴ امام حسین (ع)، اگرچه با کمبود شدید مح matériels و تحت فشار بمبارانهای سنگین دشمن قرار داشتند، به مقاومت پرداختند و در مدت ۷۲ ساعت حدود یک میلیون گلوله توپ و خمپاره به سمت آنان شلیک شد. این در حالی بود که فرماندهان ایرانی فقط ۱۳۰۰ گلوله در دست داشتند.
عراق، ناامید از بازپسگیری جزایر مجنون، برای نخستین بار در این جنگ به بمباران شیمیایی دست زد. این حملات به انهدام ۲۳ یگان از نیروهای عراقی و کشته یا زخمی شدن ۱۵ هزار نفر انجامید. با این حال، نیروهای ایرانی موفق شدند به ۴۰ درصد از اهداف خود دست یابند، که این امر تاثیر زیادی در روند جنگ داشت.
به گزارش روزنامه «فایننشال تایمز»، ذخایر نفتی جزایر مجنون حدود هفت میلیارد بشکه برآورد شده و تولید روزانه آن ۳۵۰ هزار بشکه است. از دیدگاه نظامی، این عملیات به منزله یک تحول کلیدی محسوب میشد و نگرانیهای آمریکا را نیز افزایش داد. رادیو آمریکا خاطرنشان کرد که این کشور هیچ یک از طرفها را برنده نمیداند و ترجیح میدهد که موضوع جنگ از طریق گفتوگو حل و فصل شود. همچنین رسانههای آمریکایی گزارش دادند که واشنگتن اطلاعاتی را که از طریق ماهوارههای خود کسب کرده، در اختیار عراق قرار میدهد.
در پی این تحولات، صدام حسین به کشورهای خلیجفارس هشدار داد که «عراق خاکریز دفاع از آنها است» و در صورت سقوط این خط دفاعی، طوفانی در مرزهای خلیجفارس به وقوع خواهد پیوست. عراق به دنبال فشار اقتصادی ناشی از جنگ، خواستار تحمیل صلح به ایران از طریق جامعه جهانی شد. این جنگ به دولت عراق هزینهای ماهانه بالغ بر یک میلیارد دلار تحمیل میکند.
به دلیل فشارهای نظامی و اقتصادی، رژیم بعثی عراق به اقدامات تهاجمی و استفاده از سلاح شیمیایی و حمله به تاسیسات نفتی و مناطق مسکونی روی آورد. تحلیلگران غربی نیز بر این باور بودند که حمله به تأسیسات نفتی ایران تنها راه پیش روی عراق است.در طی جنگ، استفاده از سلاح شیمیایی توسط عراق به ویژه در عملیات خیبر، به صورت گستردهای گزارش شده است. اگرچه ایالات متحده ادعای ایران مبنی بر بکارگیری این سلاحها را رد کرده است، اما روزنامه واشنگتن پست به نقل از مقامات آمریکایی مینویسد که حکومت بغداد به دلیل فشارهای شدید در آستانه سقوط، به این گونه تسلیحات متوسل شده است.
**مقاومت ۷۲ ساعته**
مقاومت رزمندگان ایرانی، به ویژه در جزایر مجنون، جزو نقاط عطف عملیات خیبر به شمار میرود. این مقاومت ۷۲ ساعته، در شرایطی بسیار سخت و با روحیه انقلابی به وقوع پیوسته است، به طوری که ماهر عبدالرشید، ژنرال عراقی، تصریح میکند که بازپسگیری مجنون به مراتب دشوارتر از آنچه انتظار میرفت، بوده است.
**نصب پل ۱۳ کیلومتری**
نصب پل ۱۳ کیلومتر بر روی آبهای هور به عنوان یک موفقیت نظامی بیسابقه در تاریخ نظامی به شمار میرود. خبرگزاری فرانسه در سوم فروردین ۱۳۶۳، بکارگیری پلی با این طول را در تاریخ نظامی مدرن بیسابقه اعلام کرده است. این نوآوری نظامی، توانمندیهای ایران را در پیشبرد سیاستهای جمهوری اسلامی تقویت کرد.
**نجات صدام**
هفتهنامه «فارین ریپورت» در لندن به نقل از منابع خود اعلام میکند که یک هیأت بلندپایه آمریکایی در دسامبر ۱۹۸۳ به چندین کشور عربی خلیجفارس سفر کرده و طرحی چهارمادهای برای نجات صدام و شرایط خاورمیانه ارائه داده است. بر اساس این طرح، آمریکا متعهد به تأمین تسلیحات برای عراق و حمایت از آن در مجامع بینالمللی شده است.
یکی از مسائل کلیدی برای ایالات متحده، شناسایی رژیم صهیونیستی توسط عراق بود. صدام اعلام کرده است که دیگر عراق را به عنوان کشوری در خط مقدم علیه این رژیم نمیشناسد. در این شرایط، بانک صادرات و واردات آمریکا برای حمایت از اقتصاد عراق، هزینه احداث خط لوله نفتی بغداد به عقبه را به مبلغ یک میلیارد دلار تأمین کرده و از رژیم صهیونیستی درخواست کرده است که به این خط حمله نکند.
