**سوفیا کووالفسکایا، ریاضیدان برجسته تاریخ روسیه**
به گزارش خبرگزاریها، سوفیا واسیلیونا کووالفسکایا، ریاضیدان و نویسنده برجسته روس، در تاریخ ۳ ژانویه ۱۸۵۰ (۱۳ دی ۱۲۲۸) در مسکو و در یک خانواده اشرافی متولد شد. او به عنوان نخستین زن عضو مکاتبهای آکادمی علوم سنپترزبورگ در سال ۱۸۸۹ شناخته میشود.
پدر سوفیا، واسیلی واسیلیویچ کورْوین‑کروکوفسکی، یک سپهبد توپخانه و رئیس زرادخانه بود و مادرش، الیزابت شوبرت، پیانیستی بااستعداد و مسلط به چهار زبان زنده دنیا بود.
سوفیا تحصیلات ابتدایی خود را در منزل گذراند و از سنین جوانی علاقه و استعداد زیادی در علوم ریاضی از خود نشان داد. در سال ۱۸۶۶ به مطالعات فیزیک روی آورد و تحت نظر آ. ن. استرانولیوبسکی به یادگیری ریاضیات عالی پرداخت. علیرغم مخالفت پدرش، سوفیا در سال ۱۸۶۹ به دانشگاه فنی مسکو پیوست.
در سال ۱۸۶۸، برای ادامه تحصیل در خارج از کشور، در یک ازدواج صوری با ولادیمیر اونوفریویچ کووالفسکی، دیرینهشناس و دکتر فلسفه، قرار گرفت و در سال ۱۸۶۹ به هایدلبرگ رفت. او سپس در برلین تحت نظر کارل وایرشتراس به تحصیل پرداخت.
پس از دفاع از رساله دکترای خود در سال ۱۸۷۴ با عنوان «درباره نظریه معادلات دیفرانسیل»، خانواده کووالفسکی تصمیم به بازگشت به روسیه گرفتند. اگرچه او امیدوار بود به عنوان استاد در دانشگاه سنپترزبورگ مشغول به کار شود، اما در نهایت به تدریس ریاضی در یک دبیرستان دخترانه مشغول شد.
سوفیا در سال ۱۸۷۶ برای روزنامه «زمان نو» کار کرد و به عنوان ناظر علمی و منتقد تئاتر فعالیتهای ادبی خود را آغاز کرد. همچنین، زندگی مشترک او و ولادیمیر با چالشهای مالی مواجه شد، اما آنها احترام و توجه زیادی به یکدیگر داشتند.
در سال ۱۸۷۸، او در ششمین کنگره دانشمندان علوم طبیعی در سنپترزبورگ سخنرانی کرد و در سال ۱۸۸۰ به عضویت انجمن ریاضی روسیه درآمد. در سال ۱۸۸۲ به عنوان استاد کرسی ریاضیات در دانشگاه فنی مسکو منصوب شد.
با بروز مشکلات مالی و ورشکستگی شرکت خانوادگی، سوفیا به برلین رفت و تحت حمایت وایرشتراس به سوئد دعوت شد. او در دانشگاه استکهلم بسیار موفق عمل کرده و از سال ۱۸۸۴ استاد رسمی شد. در دانشگاه استکهلم، کووالفسکایا به تدریس دروس مختلف ریاضی مشغول شد و به نوشتن مقالات علمی معتبر پرداخت.
مقالهای که در سال ۱۸۸۸ نوشت، تحت عنوان «مسئله چرخش جسم سخت حول یک نقطه ثابت»، اعتبار او را به عنوان یک ریاضیدان تثبیت کرد.سوفیا واسیلیونا کووالفسکایا، ریاضیدان و نویسنده مشهور، موفق به دریافت جوایز برجستهای از آکادمی علوم پاریس و همچنین آکادمی علوم سوئد بهخاطر پژوهشهای خود در زمینههای مشابه شد.
او در تاریخ ۷ نوامبر ۱۸۸۹ (۱۶ آبان ۱۲۶۸) به عنوان نخستین زن عضو مکاتبهای در بخش فیزیک و ریاضی آکادمی علوم سنپترزبورگ انتخاب گردید. کووالفسکایا علاوه بر فعالیتهای آموزشی، همکاری فعالی نیز با مجله علمی Acta Mathematica داشت.
این دانشمند همچنین در عرصه نویسندگی فعالیت میکرد و آثارش شامل نمایشنامه «نبرد برای خوشبختی» (۱۸۸۷) که بههمراه آ. ش. لفلر‑ادگرن نوشت و رمان «نیهیلیست» (۱۸۹۱) به زبانهای روسی و سوئدی منتشر شدند. اما مشهورترین اثر او رمان «خاطرات کودکی» (۱۸۹۰) است. در این آثار، مخصوصاً در «خاطرات کودکی»، توانمندی ذهنی و عمق علایق کووالفسکایا به وضوح دیده میشود.
در آوریل سال ۱۸۹۰، او به روسیه بازگشت تا به جای ریاضیدان درگذشته بونیاکوفسکی به عضویت آکادمی علوم پذیرفته شود، اما از ورود به جلسه شورای علمی محروم شد. این موضوع به این دلیل عنوان شد که عُرف برگزاری جلسات علمی بدون حضور زنان است. ناگزیر، او تصمیم به بازگشت به استکهلم گرفت.
در سال ۱۸۹۱، در حین بازگشت از برلین به استکهلم، به شدت بیمار شد و به ذاتالریه مبتلا گردید. کووالفسکایا در ۲۹ ژانویه (۹ بهمن ۱۲۶۹) در سن چهل و یک سالگی و در اوج موفقیتهای علمی خود درگذشت و در گورستان شمالی استکهلم به خاک سپرده شد.
امروزه، جامعه علمی جهانی بهخوبی دستاوردهای کووالفسکایا را درک کرده و به رسمیت شناخته است. در سال ۱۹۹۲، آکادمی علوم روسیه جایزهای به نام او تأسیس کرد که به ریاضیدانان اعطا میشود. همچنین خیابانها و مراکز آموزشی در روسیه و دیگر کشورها به افتخار او نامگذاری شده و نامش بر یک دهانه ماه و یک سیارک نیز نهاده شده است.
