به گزارش خبردونی به نقل از ایبنا، کتاب جدیدی تحت عنوان «پادشاهان، جادوگران و کودکان» اثر تورج دریایی با ترجمه شبنم بهمنپور، توسط انتشارات فرمهر منتشر شد. این کتاب شامل یادداشتهایی در مورد تاریخ ایران باستان و ارتباط آن با دنیای معاصر است.
در این اثر، دریایی، تاریخدان مشهور، ما را به تأمل در ارتباط تاریخ، اسطوره و انسان میطلبد. «پادشاهان، جادوگران و کودکان» بهعنوان یک بازاندیشی در مورد نهادهای اندیشه و قدرت در تمدن ایرانی شناخته میشود. این پژوهش میانرشتهای به بررسی پرسشهای فلسفی و انسانشناختی در متنهای باستانی میپردازد.
دریایی تاریخ را بهعنوان یک موجودیت پویا توصیف میکند که در لایههای فرهنگ و ایدئولوژی و حافظه جمعی ظهور میکند. کتاب به بررسی موضوعات متفاوتی چون ساختار قدرت، نقش جنسیت و بازنمایی زنان در متون زرتشتی و نیز سیاست فرهنگی ساسانیان میپردازد و تصویری چندبعدی از جهان ایرانی ارائه میدهد.
این کتاب به عنوان فرصتی برای نگریستن دوباره به گذشته مطرح شده و آن را نه بهعنوان یک سایه در پسزمینه، بلکه بهعنوان نیرویی فعال در حال حاضر تعریف میکند. با نگاهی به یادداشتهایی درباره تاریخ ایران باستان و موضوعات معاصر، دریایی بهتدریج ترسیم نوینی از اسطورهها، آیینها و جشنهایی چون نوروز و تأثیر آنها بر زندگی امروزی ارائه میدهد.
کتاب شامل مجموعهای از یادداشتهای قابلخواندن بهصورت مستقل است که هرکدام میتوانند بهطور جداگانه مورد مطالعه قرار گیرند، اما در مجموع تصویری جامع از تاریخ ایران باستان و جذابیتهای آن در دنیا امروز بهدست میدهند. همچنین، در کتاب به مقایسه میان تاریخ ایران با تمدنهای همسایه و تأثیرات فرهنگی آن پرداخته میشود. ترجمه مؤثر شبنم بهمنپور و پانویسهای همراه آن، به درک بهتر مفاهیم و اصطلاحات تاریخی کمک میکند.
نویسنده با آغاز از گاتهای زرتشت، به بررسی عمیق آیینها و جشنها میپردازد و سعی در تحلیل ریشههای اسطورهای و تاریخی این مراسم دارد.### تحول باورها و سنتهای کهن ایرانی در گذر تاریخ
در تحقیقی جدید، چگونگی دگرگونی سنتها و باورهای کهن ایرانی در طول قرون بررسی شده و تأثیر آنها بر زندگی معاصر مورد توجه قرار گرفته است. نویسنده این کتاب به بررسی شاهنامه به عنوان یک رزمنامه ملی پرداخته و روند شکلگیری این اثر و منابع شفاهی و نوشتاری آن را تحلیل کرده است. همچنین، نقش شاهنامه در نمایش تاریخ و اسطورههای ایرانی نیز بررسی شده است.
نویسنده به تفاوت روایتهای شاهنامه با سایر منابع تاریخی اشاره کرده و توانسته است نشان دهد که این اثر، نقشی آموزشی، ایدئولوژیک و هویتی برای ایرانیان ایفا کرده است. موضوعات مرتبط با نقش زنان، جادوگران، کودکان و ساختار اجتماعی در دورههای مختلف نیز در یادداشتهای مستقل مورد بررسی قرار گرفتهاند.
### تصویری چندوجهی از ایران باستان
با ارجاع به متون پهلوی و منابع یونانی، ارمنی و عربی، نویسنده تلاش کرده تا دیدگاهی چندوجهی از ایران باستان و بازتاب آن در فرهنگ و سیاست معاصر ارائه کند. کتاب با رویکردی میانرشتهای، تاریخ، اسطوره و زندگی روزمره را به هم پیوند داده و فرصتی را برای خوانندگان فراهم میآورد تا به جنبههای کمتر دیده شده تاریخ و فرهنگ ایران باستان آشنا شوند. زبان ساده و مثالهای ملموس نویسنده، ارتباط گذشته با زندگی امروز را به وضوح نمایان میسازد.
### توجه به جزئیات فرهنگی
از ویژگیهای مهم این کتاب، توجه به جزئیات آیینها و روایات تاریخی است که معمولاً در متون رسمی کمتر مورد بررسی قرار میگیرد. همچنین، ارتباط بین رخدادهای معاصر و وقایع تاریخی، نگرش تازهای به اهمیت تاریخ در زندگی معاصر ارائه میدهد. برای علاقهمندان به ریشههای فرهنگی و تاریخی ایران، این کتاب میتواند منبعی الهامبخش باشد.
### زرتشتیان در عربستان پیش از اسلام
در بخشی از کتاب تحت عنوان «اعرابی که اهورامزدا را میپرستیدند» به بررسی آیین زرتشتی در شبهجزیره عربستان پیش از اسلام پرداخته شده است. با پیشرفت باستانشناسی در این منطقه، آگاهی از سنن مذهبی گوناگون در عربستان افزایش یافته و مشخص شده که مردمان این سرزمین با آیینهای دینی ایرانیان آشنا بودهاند. به عنوان مثال، در دوران بیزانس-ساسانی، غیرمسلمانان مکه به پیامبر اسلام (ص) اشاره کردند که ایرانیان همانطور که پیشتر بر اهل کتاب پیروز شدهاند، مسلمانان را نیز شکست خواهند داد.
نویسنده به نقش دین زرتشتی به عنوان یکی از ادیان مهم در شبهجزیره عربستان اشاره کرده و بیان میکند که زرتشتیان در میان چند قوم زندگی میکردند و تعاملات گستردهای با این آیین داشتند. آثار شواهدی نیز از سکونت آنها در مناطق مختلف مانند بحرین و عمان به دست آمده است.
پس از گسترش اسلام، زرتشتیان به تدریج به این دین جدید گرایش پیدا کردند و آتشکدهها و آثار مذهبی آنان ویران شد. در این راستا، گورهایی متعلق به ساسانیان در شارجه امارات متحده عربی کشف شدهاست که نشاندهنده ارتباط عمیق فرهنگی و مذهبی در این منطقه است.تحقیقات باستانشناختی در مورد کیفیت معماری معابد در شبهجزیره عربستان همچنان نیازمند توجه و بررسیهای بیشتری است.
پژوهش در زمینه زنان در ایران باستان نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است. یکی از محققان در این زمینه به دلیل برداشتهای نادرست در مورد جایگاه و حقوق زنان در تاریخ ایران، به این موضوع پرداخته است. به گفته او، جامعه ایران چه در داخل و چه خارج، تصورات غلطی از وضعیت زنان در گذشته دارد. این رویکردها غالباً تحت تأثیر ملیگرایی افراطی و همچنین دلزدگی از اسلام شکل گرفته و تصویری خیالپردازانه از دوران باستان به وجود آورده است. این تصویر شامل سالیان درازی از سلطنت زنان و وجود شخصیتهای مقتدر زنانه در تاریخ است.
با این حال، به نظر میرسد که واقعیت آن دوران نه به این اندازه افسانهای بوده و نه بهگونهای ترسناک. در واقع، این دوره دارای ویژگیهایی از هر دو سمت این طیف است. به عبارتی، پژوهش و کاوش در موضوع زنان در ایران باستان هنوز در مراحل اولیه خود قرار دارد.
کتاب «پادشاهان، جادوگران و کودکان» نوشته تورج دریایی، به تازگی با ترجمه شبنم بهمنپور و در ۱۸۲ صفحه، به قیمت ۳۴۵ هزار تومان از سوی انتشارات فرمهر منتشر شده است.
