**حزب عدالت و توسعه: تداوم و تحولات در ربع قرن گذشته**
به گزارش خبرآنلاین و طبق تحلیلی از الجزیره، تأسیس حزب عدالت و توسعه در ۱۴ اوت ۲۰۰۱ تنها یک اقدام سیاسی نبود، بلکه نشانهای از بازگشت به هویت تمدنی عمیق و تاریخی بود. امروزه، این حزب به عنوان یک جنبش سیاسی تأثیرگذار، پس از ۲۵ سال همچنان در صحنه سیاسی ترکیه حضوری قوی دارد. حزب عدالت و توسعه تنها ۱۶ ماه پس از تأسیس، با حمایت مردم به قدرت رسید و از آن زمان سکان کشور را در دست دارد.
این حزب به عنوان وارث مبارزات دموکراتیک عدنان مندرس، نخستوزیر پیشین، شناخته میشود. اعضای این حزب در روزهای سخت دوران نظام تکحزبی جان خود را فدای عقاید ملت کردند.
**نگاهی به راز موفقیت حزب عدالت و توسعه**
عمر احزاب سیاسی معمولاً بر اساس نتایج انتخاباتی و مدت زمان حضور در دولت سنجیده میشود، اما توانمندی حزب عدالت و توسعه در عبور از بحرانها و حفظ پیوستگی اجتماعی در ۲۵ سال اخیر، نشاندهنده یک مفهوم ساختاری است: **«توانایی ترجمه سیاسی»**. این توانایی به معنای درک صحیح نیازها و اعتراضهای اجتماعی و تبدیل آنها به سیاستهای عملی است.
حزب عدالت و توسعه سازوکاری قدرتمند ایجاد کرده است که تجارب فردی مردم را به مشکلات مشترک و راهحلهای جامع تبدیل میکند.
**بحرانهای سیاسی دهه ۱۹۹۰ در ترکیه**
برای درک موفقیت حزب عدالت و توسعه، باید به اوضاع سیاسی ترکیه در دهه ۱۹۹۰ نگاه کرد. این دوران، که با بیثباتی و فروپاشی سیاسی همراه بود، چالشهای فراوانی را برای دولت به همراه داشت. ائتلافهای سیاسی آن زمان ناپایدار بودند و بحرانهای مکرر، ثبات را به خطر انداختند.
قتلها و افزایش تروریسم نیز جان شهروندان را تهدید میکرد و فشارهای سیاسی بر وفاق ملی، اراده مردم را تضعیف میکرد. به رغم بالاترین میزان مشارکت در انتخابات، به دلیل نبود یک حزب قوی، حکومتی پایدار شکل نگرفت.
انحلال احزاب رفاه و فضیلت، بحران نمایندگی سیاسی را برای بسیاری از گروهها به وجود آورد. سال ۲۰۰۱، علاوه بر ورشکستگی اقتصادی، به نقطه عطف سیاسی تبدیل شد که نشاندهنده چالشهای سیستمهای سیاسی و حقوقی در کشور بود.
**تحول در نگاه به دولت**
تغییرات بنیادین در رویکرد دولت به شهروندان نیز در کانون سیاستهای حزب عدالت و توسعه قرار دارد. این حزب تأکید دارد به جای «دولت فرمانروا»، باید بر اساس اصل «دولت خدمتگزار ملت» عمل کند. با این دیدگاه، حزب عدالت و توسعه سعی در اصلاح و بهبود نحوه اجرای سیاستهای خود دارد و به دنبال ایجاد ارتباط نزدیکتری میان دولت و مردم است.میان دولت و ملت در ترکیه، دیوار جدایی فرو ریخته است و دولتمردان در پی همگامسازی خطوط قرمز ملت با خواستههای دولت هستند. اکثریت خاموش، که در گذشته خود را «مستأجر» کشور میدانستند، اکنون با اعتماد به نفس دست به عمل زده و به «صاحبان واقعی» سرزمین خود تبدیل شدهاند.
حزب عدالت و توسعه، با بیش از ۱۲ میلیون عضو، به عنوان یکی از بزرگترین مدارس سیاسی جهان به شمار میرود. این حزب سیاست را از پشت صفحه تلویزیون و با سخنرانیهای مقامات پیش نمیبرد، بلکه با حضور فعال در میان مردم و مشارکت در بحرانهای آنان به دنبال حل مشکلات است.
این موفقیتها ناشی از سازمانهای وفاداری است که رضایت ملت را در اولویت قرار دادهاند و تحت رهبری رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور و رهبر حزب، پیش میروند.
در ۲۵ سال حضور حزب عدالت و توسعه، وقایع نه به صورت ویرانگر و پرسر و صدا، بلکه از طریق «انقلابهای خاموش» به وقوع پیوسته است. برنامه تحول نظام سلامت و تولید جنگندهها و پهپادهای ملی از نشانههای این پیشرفت هستند. ترکیه علاوه بر پیشرفتهای فناوری، با دیدی جدید به این حوزه نگاه کرده و بر اهمیت ارزشها و اخلاق در دنیای فناوری تأکید دارد.
نمایشگاه تکنوفست، به عنوان سمبلی از اعتماد به نفس ملی، نشاندهنده قدرتی است که نسل جوان با آن روبروست؛ نسلی که در گذشته در معرض سوءاستفاده قرار میگرفت، اکنون در حال ساخت آیندهای مستقل و اخلاقی است.
عزم ترکیه برای رسیدن به استقلال کامل، به شکل تاریخی بر مبارزه با تروریسم متمرکز شده است. تلاشها برای حذف تروریسم در بطن خود و نیز شکستن کریدورهای ناامن در مرزهای این کشور، تجلی این اراده محسوب میشود. یک ترکیه عاری از تروریسم میتواند مانع جاهطلبیهای توسعهطلبانه اسرائیل باشد و بزرگترین امید برای آرمان فلسطین و مردم تحت فشار در غزه باشد.
حزب عدالت و توسعه دموکراسی را به عنوان یک ارزش ضروری و نه ابزاری برای اهداف دیگر میبیند. مردم در شب ۱۵ ژوئیه، با ایستادگی در برابر تانکها، به پایان دوره قیممآبی تاریخی رسیدند و این اقدام مقاومت دموکراتیک، ترکیه را به پیشتاز جنبش جهانی در دفاع از وجدان انسانی تبدیل کرده است.
چالش رجب طیب اردوغان با شورای امنیت سازمان ملل تحت عنوان «جهان بزرگتر از پنج است!» به دکترین اردوغان تبدیل شده است. این دکترین بر لزوم عدالت در برابر قدرتهای خودخوانده تأکید دارد و عزم ترکیه در دفاع از حقوق بیگناهان از قبیل کودکان در غزه و دیگر مناطق بحرانی هویداست. ترکیه امروز به عنوان یک بازیگر اثرگذار در دیپلماسی جهانی شناخته میشود.### تبدیل ترکیه به یک قدرت اثرگذار در سیاست جهانی
در تحولات اخیر، ترکیه از وضعیت یک بازیگر منفعل در عرصه بینالمللی عبور کرده و به کشوری تبدیل شده که در حال تلاش برای بازتعریف قواعد نظام جهانی است. این کشور به دنبال ارائه راهحلهایی برای بحرانهای ژئوپلیتیک بوده و به شکل فعالی در تحولات دیپلماتیک نقشآفرینی میکند.
### حزب عدالت و توسعه و قدرت در عصر چندقطبی
حزب عدالت و توسعه، پس از سالها غرق بودن در درگیریهای داخلی، به سمت بازتعریف سیاستهای خود پیش رفته است. قدرت واقعی این حزب در دنیای چندقطبی امروز، فراتر از ظرفیت اقتصادی و استراتژیک ترکیه است.
این قدرت همچنین ناشی از مشروعیت دموکراتیکی است که در پشت رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور و رهبر حزب، قرار دارد؛ او یکی از با تجربهترین رهبران سیاسی در عرصه جهانی به شمار میرود. افزون بر این، اعتماد عمیق ملتهای تحت ستم در مناطق مختلف جهان به ترکیه، به این قدرت افزوده است.
### چشمانداز «قرن ترکیه» برای آیندهای روشن
ترکیه با تجربه حکمرانی خود در ۱۵ سال اخیر، یکی از محکمترین پشتوانهها برای تحقق چشمانداز «قرن ترکیه» را داراست. این جنبش سیاسی همواره به آینده نگاه داشته و مصمم است بر پایه عدالت، شفقت و صلح پایدار جهانی حرکت کند و این اهداف را با پویاییهای درونی جامعه ترکیه پیوند دهد.
در دنیای جدید که با چالشها و بحرانهای بزرگ روبروست، ترکیه تحت رهبری رجب طیب اردوغان که با تجربه حکمرانی و نگاه بینالمللیاش بر سیاست جهانی تأثیر میگذارد، با قدمهای محکم به سمت اهداف جدید خود پیشرفت میکند.
ترکیه در این راستا، با حمایت ملت خود، به عنوان یک بازیگر اثرگذار، خود را برای ورود به یک ربع قرن جدید و آیندهای درخشان آماده مینماید.
