به گزارش خبرگزاریهای داخلی، گزارشهای جدید حاکی از آن است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین آمریکا، در روز چهارشنبه از طریق شبکه اجتماعی تروث سوشال، عزم خود را برای اجرای “کوبندهترین عملیات اقتصادی” علیه ایران اعلام کرده است. این تهدید جدید در شرایطی بیان شده که ترامپ قبل از این نتوانسته بود از راه نظامی جمهوری اسلامی را به تسلیم وادار کند و تلاشهای وی برای جذب ایران به مذاکرات هستهای از طریق مشوقها نتیجهای نداشته است.
ریاستجمهوری ترامپ به نظر میرسد با این تغییر مسیر، در پی حفظ اعتبار سیاسی خود بعد از ناکامیهای اخیر باشد. اکنون وی گفتوگوها با ایران را متوقف کرده و تیم او اعلام کرده است که آماده یک جنگ اقتصادی طولانی مدت است که به ادعای او میتواند به فروپاشی اقتصاد ایران منجر شود.
ترامپ در جمعبندی خود از اوضاع کنونی اظهار داشت که شرایط برای او پربار است. او همچنین در پیامهای دیگری گردنکلفتانی که به ایران کمکهای مالی میکنند را تهدید کرد و تأکید کرد که تمامی اقدامات اقتصادی علیه ایران باید به سرعت متوقف شوند.
تحلیلگران اقتصادی در این میان درباره موفقیت فشارهای اقتصادی بر ایران تردید دارند. به عقیده آنها، جمهوری اسلامی با وجود تحریمهای شدید سابق، نمیتواند به راحتی تسلیم شود. دانیل سیترینوویچ، مقام سابق اطلاعات نظامی اسرائیل، نیز بر این باور است که تصور فروپاشی ایران به سبب فشارهای اقتصادی اشتباه است و ایران به هیچ وجه از روشهای خود در برابر فشارها عقبنشینی نخواهد کرد.
او در گفتگو با CNN International اظهار داشت که هیچ نشانی از تغییر استراتژی ایران وجود ندارد و فشارهای اقتصادی به هزینههای سنگینی برای این کشور منجر خواهد شد اما تأثیری در سیاستهای کلان آن نخواهد داشت.
به گفته سیانان، اگر ترامپ واقعاً در نظر دارد اقتصادی ایران را ضعیف کند، نیاز به تغییر در رویکرد خود دارد. این پروژه، زمانبر و نیازمند صبر و استقامت خواهد بود، ویژگیهایی که در تاریخ سیاست خارجی ترامپ کمتر دیده شده است.
ایران نیز میتواند بر این موضوع حساب کند که ترامپ ممکن است قبل از آنکه آثار واقعی فشارها نمایان شود، از این سیاست خسته شود و یا به دلیل افزایش هزینههای سیاسی، رویکرد خود را تغییر دهد. به علاوه، موفقیت این راهبرد جدید ممکن است به تغییرات دیپلماتیک آمریکا نیز وابسته باشد. کاخ سفید به شدت به قدرت نظامی خود برای اجرای محاصره دریایی علیه ایران اتکا دارد، که این موضوع در اظهارات ترامپ درباره تنگه هرمز نیز نمایان است.
اگر هدف اصلی تصمیمگیریهای اینچنینی، منزوی کردن ایران باشد، به اذعان کارشناسان، این راهکارها نیاز به تدابیر جدیتری خواهند داشت تا به دستاوردهای واقعی برسند.**زنجیره تلاشهای اقتصادی گسترده برای فشار بر ایران**
تحلیلها نشان میدهد که اجرای فشارهای اقتصادی جدی بر ایران نیازمند همکاری گستردهای میان خلیج فارس، اروپا و آسیا است. به گزارش شبکه خبری سیانان، دولت ترامپ در این راستا اقدامات مختلفی را در نظر دارد.
**برنامههای تحت بررسی**
لودویک هود، پژوهشگر مؤسسه هادسون، در یادداشتی اعلام کرده که هدف قرار دادن درآمدهای سپاه پاسداران در سطح بینالمللی میتواند به ایجاد فشار بیشتر بر شبکههای وابسته به ایران کمک کند. او همچنین بر لزوم تقویت روابط آمریکا با دولتهای عراق و لبنان تأکید کرده تا نفوذ ایران در منطقه به چالش کشیده شود. علاوه بر این، هود پیشنهاد داده که فشارهای اقتصادی علیه چین، یکی از خریداران عمده نفت ایران، افزایش یابد.
او معتقد است که ادامه این فشارها میتواند به افزایش تورم و فرار سرمایه از ایران منجر شود که در نهایت ممکن است بحران بانکی را به وجود آورد و کنترل اقتصادی دولت را به چالش بکشد.
**چالشهای دیپلماتیک**
در عین حال، اگر دولت ترامپ موفق به جلب همکاری متحدان خود برای مقابله با معاملات پنهانی ایران شود، تحریمها میتوانند تأثیرات بیشتری داشته باشند. اما این همکاری به سادگی حاصل نخواهد شد. دیپلماسی دولت آمریکا نشاندهنده خطمشیهای گاه سادهانگارانه در برابر ایران است. جدالهای سیاسی و نظامی ترامپ همچنین باعث دور شدن برخی از متحدان شده که خود موجب انتقاد او از آنها بوجود آمده است.
در هفته جاری، ترامپ عمان را به دلیل مواضعش در مذاکرات با ایران تهدید کرد که این مورد دیگری از فشارهاست.
**فشار بر بانکهای چینی**
برای اعمال فشار شایان بر اقتصاد ایران، تحریم بانکهای چینی، که در معاملات نفتی نقش دارند، میتواند تأثیرگذار باشد. با این حال، این حرکت با یک چالش بزرگ روبروست؛ ترامپ در حال برگزاری ملاقات با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، است و اعمال فشار بر بانکهای چینی ممکن است به روابط دو کشور آسیب بزند.
**واکنش محتمل ایران**
در آخر، حتی اگر ترامپ بخواهد به جنگ اقتصادی خود ادامه دهد، واکنش جمهوری اسلامی ایران یک متغیر مهم است که نمیتوان آن را نادیده گرفت. تهران به خوبی از نزدیکی انتخابات میاندورهای آمریکا آگاه است و میداند که ترامپ تحت فشار سیاسی قرار دارد.به گزارش سیانان، تهران به نظر میرسد که مصمم است همانند رئیسجمهور سابق، جیمی کارتر، در زمان بحران گروگانگیری در سال 1980، فشارهایی را بر دونالد ترامپ اعمال کند. این اقدام ایران بهویژه در راستای تضعیف تلاشهای ترامپ برای کاهش تنشها در آستانه کارزار انتخاباتی پاییز صورت میگیرد.
ایران نه تنها از انگیزه سیاسی برخوردار است، بلکه تمایل به حفظ دستاوردهای خود در زمینه اختلال در عبور کشتیها از تنگه هرمز نیز دارد. افزایش حملات موشکی و پهپادی به کشتیهای تجاری میتواند به هزینههای اقتصادی جنگ افزوده و بار دیگر نگرانی رأیدهندگان آمریکایی در خصوص آثار جنگ را به نمایش بگذارد.
در این شرایط، ترامپ با یک چالش دشوار مواجه است؛ پاسخ به حملات ایران ممکن است به تشدید بحران منجر شود و در عین حال، عدم واکنش او میتواند تصور ضعف را تداعی کند.
از منظر داخلی آمریکا، ادامه جنگ میتواند به دموکراتها موقعیتهای جدیدی بدهد. جیمز واکینشاو، نماینده دموکرات، در مصاحبهای با CNN ابراز کرده که علاقهای به جنگ اقتصادی با ایران ندارد؛ جنگی که بار آن بر دوش مردم آمریکا میافتد.
این نگرانیها به دلیل ارتباط مستقیم افزایش قیمت انرژی و کالاها با زندگی روزمره رأیدهندگان، حائز اهمیت است و ممکن است هزینههای سیاسی ادامه جنگ را برای دولت ترامپ افزایش دهد.
با وجود تهدیدات اخیر ترامپ، هنوز نشانهای از پایان جنگ مشاهده نمیشود. او از یک راهبرد جدید برای فشار بر ایران صحبت کرده است که موفقیت آن به متغیرهای مختلفی نظیر همکاری با متحدان، واکنش ایران و تحمل افکار عمومی آمریکایی بستگی دارد.
در نهایت، پرسش مهمی که ترامپ با آن روبهرو است این است که آیا مردم آمریکا قبل از اینکه توان رژیم ایران به پایان برسد، دیگر قادر به تحمل پیامدهای جنگ نخواهند بود؟
