به گزارش خبرآنلاین، ایالات متحده آمریکا در حال تلاش برای مسدود کردن مسیرهای هوایی ایران و اعمال تحریمهای ثانویه علیه کشورهایی است که با این کشور همکاری میکنند. این اقدامات که با هدف محاصره دریایی بنادر و سواحل ایران انجام میشود، به عنوان نمونهای از تجاوز نظامی به تمامیت ارضی و حاکمیت ملی ایران تلقی میشود.
در واکنش به این تهدیدات، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، به کشورهای همسایه هشدار داد که در صورت همراهی با واشنگتن، پیامدهای جدی در انتظار آنها خواهد بود. او به رسانههای دولتی اعلام کرد که فرودگاههای کشورهایی که به این ماجراجویی بپیوندند توانایی ادامه فعالیت را نخواهند داشت.
نگار مرتضوی، پژوهشگر ارشد مرکز سیاست بینالملل، هدف ایران از این هشدار را ایجاد بازدارندگی قهری ارزیابی کرده و تصریح کرد که تهران، اقدام به تحریمهای هوانوردی از سوی همسایگان را به عنوان مشارکت مستقیم در تجاوز نظامی آمریکا میداند.
آمریکا در خصیصه محاصره اقتصادی ایران به اعتراف مقامهای این کشور، خود را موظف کرده که اقتصاد غیرنظامی ایران را تضعیف کرده و تهران را به انزوا سوق دهد. وزارت خزانهداری آمریکا نیز تهدید کرده که کشورهایی که به خطوط هوایی ایران اجازه پرواز یا خدمات زمینی دهند، از نظام مالی دلاری کنار گذاشته خواهند شد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در اظهارات اخیرش گفت که فشار روی ایران بدون سابقه بوده و بهدنبال تنگتر کردن فضا برای این کشور است. همچنین، تامی پیگوت، سخنگوی وزارت خارجه، تأکید کرده که اقتصاد ایران در حال افول بوده و واشنگتن در حال قطع آخرین شریانهای مالی این کشور است.
از نظر حقوق بینالملل، فشار به میلیونها شهروند بدون تحقق اهداف مشخص نظامی به وضوح نقض منشور ملل متحد و استفاده غیرقانونی از زور محسوب میشود.
اقدامات واشنگتن در اعمال محاصره از نظر حقوق بینالمللی قابل توجیه نیست، زیرا این کشور نه مجوزی از شورای امنیت دارد و نه حق دفاع مشروع برای اقدام نظامی خود. در نتیجه، محاصره دریایی و هوایی ایران بهوضوح مصداق تجاوز نظامی است.
گوا جیاکون، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، این اقدامات را تحریمهای غیرقانونی خوانده و تأکید کرد که پکن با هر اقدامی که فاقد زیرساختهای قانونی باشد، به شدت مخالفت خواهد کرد. به نظر میرسد این محاصرهها فقط به لحاظ اقتصادی نیستند و پیامهای سیاسی و نظامی عمیقتری را نیز در بر دارند.**ادامه تجاوز نظامی؛ آغازی جدید در نقض حقوق بشر**
تجاوز نظامی به ایران که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز گردید، حالا در آستانه ورود به هشتمین ماه خود قرار دارد و با ادامه تحمیل محدودیتها، تاثیرات آن بر غیرنظامیان کاملاً مشهود است.
**استراتژی «خفگی اقتصادی» بهعنوان جنایت جنگی**
محاصره یک کشور زمانی به عنوان جنایت بینالمللی شناخته میشود که حقوق بنیادین بشردوستانه نقض شود و جان غیرنظامیان تحت تهدید قرار گیرد. منع دسترسی به اقلام ضروری و ایجاد شرایط غیرقابل تحمل از جمله معیارهای قانونی برای نشان دادن غیرقانونی بودن این اقدامات محسوب میشوند.
مطابق ماده ۸ اساسنامه رم، اقداماتی که موجب گرسنگی غیرنظامیان یا محرومیت از نیازهای اولیه میشود، تحت عنوان جنایات جنگی طبقهبندی شده و میتواند به عنوان جنایت علیه بشریت نیز پیگرد قانونی داشته باشد.
دستورالعملهای بینالمللی و قواعد کمیته بینالمللی صلیب سرخ صراحتاً محاصرهای که به محرومیت سیستماتیک غیرنظامیان منجر شود را غیرقانونی اعلام میکنند. همچنین، کنوانسیون چهارم ژنو و پروتکل های الحاقی آن، چنین اقداماتی را بهروشنی رد میکنند.
اقدامات ایالات متحده در اعمال محاصره دریایی علیه بنادر و سواحل ایران، بهویژه تلاش برای مسدود کردن حریم هوایی این کشور، نقض حقوق غیرنظامیان بهحساب میآید.
**دیدگاه حقوقی مریم جمشیدی**
مریم جمشیدی، استاد حقوق در دانشگاه کلرادو، این نوع محاصره را غیرقانونی و ادامه تجاوزات قبلی واشنگتن میداند. او معتقد است که هدف اصلی واشنگتن برخلاف دستاوردهای نظامی، تمرکز بر فشار سیاسی در روند مذاکرات است و محاصره به منظور آسیب زدن به غیرنظامیان و تخریب اقتصادی طراحی شده است.
**بدعتهای حقوقی و صلاحیت فرامرزی**
دکترین عملیاتی واشنگتن در این منازعه بر پایه پنج نوع محاصره مخصوص بنا شده که هر یک پیامدهای حقوقی متفاوتی دارند. مارک نویت، تحلیلگر مسائل حقوقی، این روند را نگرانکننده دانسته و اعلام کرده است که اعمال محاصره بر اساس لیست تحریمهای خزانهداری آمریکا از لحاظ قانونی توجیهی ندارد.
این رویکرد واشنگتن عملاً به معنای ترویج یکجانبه قوانین داخلی در آبهای بینالمللی و حریم هوایی کشورهای دیگر است. تحلیلگران بر این باورند که این اقدام میتواند نظم حقوقی دریاها و تجارت بینالمللی را به خطر اندازد.
**پیامدهای ویرانگر برای هوانوردی غیرنظامی**
در حیطه هوانوردی، تحریمهای اخیر به ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی آسیب زده و پیش از این نیز ایرلاینهایی مانند ماهان، ایرانایر و قشمایر تحت فشار بودهاند. بر اساس دادهها، ظرفیت پروازهای بینالمللی ایران در ماه آگوست سال جاری نسبت به سال قبل به شدت کاهش یافته است. طاهرحسینی، مدیرعامل یکی از این ایرلاینها، ضمن تایید این اطلاعات، به عواقب ویرانگر این تحریمها برای صنعت هوانوردی اشاره کرد.### فشار تحریمها بر بخش هوانوردی ایران
ایرانایر تأکید کرده که فشارهای اقتصادی ناشی از تحریمها بر صنعت هوانوردی کشور به نوعی بیماری پیشرونده مشابه سرطان تبدیل شده است. عبدالحمید عبدالحی، مدیرعامل این شرکت، در گفتوگویی بیان کرد که این مشکلات بهتدریج افزایش یافته و در سالهای اخیر همپوشانیهایی را به وجود آوردهاند که درمان آنها را دشوار کرده است. وی همچنین اشاره کرد که به جز تحریمها، تعدادی از هواپیماهای ناوگان غیرنظامی نیز در نتیجه حملات نظامی آسیب دیدهاند.
به گفته عبدالحمید، واقعیتهای موجود نشان میدهد که تحریمها هیچ گونه مزیت نظامی برای ایالات متحده در جنگ ایجاد نمیکند و هدف اصلی این اقدامات، آسیب رساندن به بخشهای غیرنظامی اقتصاد و مردم عادی است. وی تاکید کرد که آنچه آمریکا تحت عناوینی چون «عملیات خشم اقتصادی» و «عملیات طرد اقتصادی» مطرح میکند، در واقع ادامه عملیات نظامی به منظور آسیب زدن به مردم ایران است.
### تأثیرات بر معیشت شهروندان
توقف ناگهانی خطوط پروازی، بار مالی و روانی قابل توجهی را بر مسافران و شهروندان عادی تحمیل کرده است. نادر حبیبی، اقتصاددان، در مصاحبهای با الجزیره، ابعاد این تحریمها را ناگوار توصیف کرده و افزوده که این تحریمها به دلیل تهدید تمامی فرودگاهها، عواقب جدی دارد. او همچنین به افزایش ۱۰۰ درصدی قیمت بلیتها اشاره کرد و گفت که این امر در کنار کاهش ۳۰ درصدی درآمد خانوارها، فشار زیادی را بر روی مردم به وجود آورده است.
مازن سماک، مشاور هوانوردی، نیز در صحبتهای خود با الجزیره تاکید کرد که با توقف پروازهای مستقیم، مسافران ناچار خواهند بود از مسیرهای پرهزینه زمینی به کشورهای همسایه استفاده کنند. کارشناسان معتقدند که محدودیتهای مالی و حذف گزینههای مسافرتی به شکلگیری یک انزوای تحمیلی و فرساینده منجر شده است.
تقییم این محدودیتها به برنامههای اقتصادی، نشاندهنده تغییر ماهیت تحریمها به ابزارهای کشتار خاموش است. ادامه این روند میتواند نه تنها صلح بینالمللی را تهدید کند، بلکه عاملان آن و همچنین کشورهایی که به آنها کمک کنند، در معرض اتهام جنایت جنگی قرار خواهند گرفت.
