به گزارش سایت خبری خبرآنلاین، روزنامه اعتماد به بررسی تحولات اخیر در زمینه ژئوپولیتیک ایران و خاورمیانه پرداخته است. این تحلیل بر این نکته تأکید دارد که واقعیتهای جاری نه تنها تحت تأثیر اخبار پیرامون ایران، بلکه بر اساس نظم جدید و پنهانی در حال شکلگیری در منطقه میباشد. اگر این تغییرات به درستی درک نشوند، ممکن است ایران از یک بازیگر کلیدی به موضوعی قابل کنترل برای دیگر کشورها تبدیل شود.
به گفته این گزارش، آینده ژئوپلیتیک خاورمیانه حول دو ائتلاف نوظهور، یعنی ائتلاف ابراهیمی و ائتلاف اسلامی، شکل خواهد گرفت. از طرفی، بلوک ابراهیمی به رهبری اسرائیل و امارات متحده عربی در حال تثبیت است که تلاش میکند با بهرهگیری از برتری نظامی و اقتصادی، نظم منطقهای را به گونهای بازطراحی کند که مسئله فلسطین در آن به حاشیه رانده شود. این محور همچنین به دنبال ایجاد معماری امنیتی از مدیترانه به سمت هند-اقیانوس آرام است که خطر جدی برای نفوذ ایران محسوب میشود.
در سوی دیگر، ائتلاف اسلامی با محوریت عربستان سعودی و همراهی کشورهای دیگر مانند ترکیه و قطر در حال شکلگیری است. این محور خود را حامی ثبات میداند و بر این باور است که ائتلاف اسرائیل و امارات به بیثباتی منطقه منجر خواهد شد.
با این حال، این ائتلاف اسلامی نیز لزوماً همسو با منافع ایران نیست و ممکن است به محدودیت تهران در نظم جدید منجر شود. یکی از نکات قابل توجه در این تحولات، شکاف میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی است که نه تنها ناشی از اختلافات شخصی است، بلکه به رقابتهای منطقهای برمیگردد. این شکاف میتواند هم فرصت و هم تهدیدی برای ایران ایجاد کند.
نقش ایالات متحده در این تحولات تا کنون کمرنگ بوده و اگر این کشور بخواهد به صورت فعالتری در نظم جدید خاورمیانه دخالت کند، ناچار به انتخاب میان منافع متضاد خواهد بود. ادامه سیاستهای دوگانه ممکن است ایران را از فرآیند تصمیمسازی حذف کند، که به ضرر آن خواهد بود.
در نهایت، عربستان سعودی به عنوان بازیگر اصلی در خاورمیانه باقی خواهد ماند و نه تنها امارات و ترکیه، بلکه حتی اسرائیل نیز به تنهایی نمیتوانند نظم منطقه را تغییر دهند. بنابراین، برای ایران، جلوگیری از قرار گرفتن کامل عربستان در مدار نظم ابراهیمی مسئلهای کلیدی است. در این راستا، دیپلماسی فعال و واقعگرایانه راهکار منطقی خواهد بود تا تهران بتواند جایگاه خود را در تحولات آینده تثبیت کند.
