در سالهای اخیر، احیا و استفاده مجدد از خانههای تاریخی در شهر شوشتر و دیگر نقاط خوزستان به یک رویکرد جدی در صنعت گردشگری تبدیل شده است. این خانهها که عمدتاً متعلق به دورههای صفوی و قاجار هستند، پس از سالها فرسودگی و بیاستفاده بودن، با مرمت اصولی و ایجاد کاربریهای جدید، دوباره به چرخه زندگی شهری بازمیگردند.
فعالان حوزه میراث فرهنگی اعلام کردهاند که فرآیند تبدیل این بناها به مراکز اقامتی و گردشگری با شناسایی ارزش تاریخی ساختمانها آغاز میشود. پس از دریافت مجوزهای لازم، مراحل مرمت با رعایت عناصر اصلی معماری مانند حیاط مرکزی، شوادانها، طاقها و تزئینات بومی انجام میگیرد و در این مرحله سعی میشود تا مداخلات جدید به حداقل برسد تا هویت تاریخی بنا حفظ شود.
پس از عملیات مرمت، این خانههای تاریخی به اقامتگاههای سنتی، کافهها و رستورانهای محلی یا فضاهای فرهنگی و گردشگری تبدیل میشوند. تجهیز این بناها با امکانات لازم برای گردشگران، بدون آسیب به ساختار تاریخی آنها، بخش مهمی از این فرآیند را تشکیل میدهد. در این راستا، بخش خصوصی و سرمایهگذاران محلی نقشی کلیدی ایفا میکنند و اغلب تحت نظارت نهادهای میراث فرهنگی فعالیت میکنند.
نمونههایی از این تحولات در شوشتر، به ویژه تبدیل برخی خانههای قاجاری به اقامتگاههای سنتی، نشاندهنده این است که چنین رویکردی نهتنها به حفظ بناهای تاریخی کمک میکند، بلکه موجب افزایش ماندگاری گردشگران در شهر و تقویت اقتصاد محلی نیز میشود. گردشگران با اقامت در این خانهها، تجربهای نزدیک به سبک زندگی بومی و معماری تاریخی منطقه را پیدا میکنند.
تبدیل خانههای تاریخی به مراکز گردشگری، راهکاری مؤثر برای جلوگیری از تخریب تدریجی این بناها به شمار میرود؛ زیرا بهرهبرداری اقتصادی پایدار، انگیزه لازم برای نگهداری و مراقبت از این ساختمانها را فراهم میآورد. همچنین این روند فرصتهای شغلی جدیدی را در حوزههای مرمت، خدمات گردشگری، صنایعدستی و پذیرایی ایجاد میکند.
با توجه به ظرفیتهای تاریخی شوشتر و ثبت جهانی سازههای آبی این شهر، توسعه اقامتگاههای سنتی در بافت تاریخی میتواند جایگاه این شهر را به عنوان مقصدی فرهنگی در گردشگری تقویت کند. اگر حمایتهای تخصصی و سرمایهگذاری هدفمند ادامه یابد، این رویکرد میتواند به الگویی موفق برای دیگر شهرهای تاریخی خوزستان تبدیل شود.
