**خبرنگار: فاطمه کازرونی – اصفهان**
مسجد سید اصفهان، یکی از آثار با ارزش تاریخی متعلق به دوره قاجار، در شرایطی نامناسب و با بیتوجهی روزافزون مسئولان، در حال تخریب است. این مسجد که زیبایی معماریاش زبانزد است، نیازمند توجه فوری و جدی است. حیاط زیبای آن با صفههایی که در حال ویرانیاند، خستگی و غم گردشگران را از زیباییهایش پنهان نخواهد کرد.
کاشیهای زینتی این مسجد، که از نظر رنگ و طرح میتواند با زیباترین آبیهای دنیا مقایسه شود، در حال فرو ریختن و ناپدید شدن هستند. در و پنجرههای چوبی معرق آن نیز، با وجود اینکه برخی جزئیاتش از بین رفته، همچنان زیبایی خود را حفظ کرده است.
پس از چندین سال بیتوجهی، به ویژه بعد از از دست رفتن فریدون الله یاری، مدیرکل سابق میراث فرهنگی اصفهان، وضعیت این بنا هر روز بحرانیتر میشود. در آبان 1402، شورای فنی استانداری اصفهان برای بازدید از مسجد سید تشکیل جلسه داد و مسئولان وعدههایی برای برطرف کردن مشکلات این بنا دادند، اما تاکنون اقدامی اجرایی مشاهده نشده است.
بررسیهای اخیر نشان داده که این مکان تاریخی به انباری برای زباله و وسایل اضافی تبدیل شده است. با وجود وعدههای مسئولان در چندین بازدید، امید به بهبود وضعیت مسجد کمرنگ شده است.
سابقه این معضلات به سالها قبل برمیگردد، و رسانهها همواره در این مورد گزارشهایی منتشر کردهاند. علیرضا جعفری زند، کارشناس میراث فرهنگی، معتقد است که مسجد سید به عنوان یکی از بناهای مذهبی برجسته دوره قاجار، نیازمند توجه ویژهای است. به عقیده او، این مسجد پل ارتباطی میان معماری صفوی و قاجار است و از نظر تاریخی اهمیت بالایی دارد.### ضعف در ثبت ملی آثار میراث فرهنگی
شواهد نشان میدهد که میراث فرهنگی در زمینه ثبت ملی آثار ارزشمند، با ضعفهای جدی مواجه است. در این زمینه، کارشناسان بر این نکته تأکید دارند که مساجدی با تاریخچه کمتر از مسجد سید، موفق به ثبت ملی شدهاند، اما این مسجد هنوز در این فهرست قرار نگرفته است.
این موضوع به وضوح نشاندهنده کمکاری در پیگیری ثبت آثار ملی است. باستانشناسان همچنین مسئولیت این عدم ثبت را متوجه سازمان میراث فرهنگی دانسته و تأکید کردند که ثبت آثار ملی ارتباطی به یونسکو ندارد و کاملاً تحت اختیارات این سازمان است. آنها تصریح کردند که ادعای عدم توانایی میراث فرهنگی به دلیل تحت نظر بودن مسجد توسط اوقاف نادرست است؛ زیرا مطابق قانون، میراث فرهنگی موظف به جلوگیری از دخل و تصرف در آثار تاریخی میباشد.
در پی بازدید اخیر اعضای شورای اسلامی شهر اصفهان از مسجد سید، موضوع تشکیل کارگروه مشترک میان اوقاف، میراث فرهنگی و شهرداری برای حل مشکلات این بنا مطرح شد. اما برخی کارشناسان نسبت به تجربههای مشابه انتقاد کرده و نسبت به «بیثمر» بودن این کارگروهها هشدار دادند.
تجربه قبلی نشان میدهد که چنین کارگروههایی عمدتاً به صورت کاغذی باقی میمانند. کارشناس میراث فرهنگی تاکید کرد که اعضای این کارگروهها باید از تخصص واقعی در حوزه میراث تاریخی برخوردار باشند و اگر اعضا تنها به خاطر عنوان خود دعوت شوند، خروجی مثبتی حاصل نخواهد شد.
مسجد کازرونی اصفهان به خوبی نشاندهنده تضاد در رفتار مسئولان است. در حالی که این مسجد به دلیل کمسن بودن در ابتدا ارزش نگهداری نداشت، اما با حمایت رسانهها و مردم محلی، موفق به ثبت ملی شد. این در حالی است که مسجد تاریخی سید هنوز موفق به کسب این عنوان نشده است، با توجه به قابلیتهای آن برای ثبت در یونسکو.
تجربههای اخیر در مدیریت میراث فرهنگی اصفهان پس از فوت مدیر پیشین، دلالت بر عدم تأثیرگذاری مدیران و کمتجربگی آنها دارد. این وضعیت باعث شده تا روند حفاظت از آثار تاریخی استان رو به افول برود.### نقش مردم و رسانهها در حفاظت از مسجد سید اصفهان
سرنوشت مسجد کازرونی اصفهان نشاندهنده اهمیت نقش مردم محلی و رسانهها در حفظ میراث فرهنگی است. با این حال، در گفتوگو با ساکنان محلی، مشخص میشود که علیرغم نارضایتی از وضعیت موجود، اعتراضی به امور مربوط به مسجد سید صورت نگرفته است. این در حالیست که تولیت مسجد در حفظ و نگهداری این بنا تأثیرگذار است.
برخی از ساکنان بر این باورند که بخشی از مشکلات موجود به دلیل مخالفتهای مدیریتی است. آنها بر این نکته تأکید دارند که امکان رایزنی و تعامل بیشتر مردم میتواند به رفع مشکلات مسجد کمک کند. این موضوع به ویژه در شرایطی که روند حفاظت از بناهای تاریخی به طور جدی مورد بحث قرار دارد، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
تصاویر زیر مربوط به مسجد کازرونی است که به ثبت ملی رسیده است، در حالی که مسجد سید هنوز در مراحل اولیه حفاظت باقی مانده است و خطر تخریب آن را تهدید میکند.
