نشستی با محوریت آموزش از راه دور و بررسی تجربیات این نوع آموزش در ایران از سال 1398، به میزبانی سید جواد موسوی و با حضور مستوره نصیری، دبیر گروه اجتماعی، مظاهر گودرزی، خبرنگار حوزه آموزش و فهمیه نظری، دبیر گروه تاریخ برگزار شد. این نشست در قالب برنامه «وسط تحریریه» و به منظور بررسی موضوعات مهم و روز برگزار شد.
در این گفتوگو، تأثیرات مثبت و منفی تعطیلیهای پیدرپی مدارس و شیوع آموزش مجازی، به ویژه در دوران کرونا، مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نگرانکنندهای از کاهش کیفیت آموزش، افت مهارتهای پایه و ریشهدار شدن مشکلات اجتماعی میان دانشآموزان مطرح شد. روزنامهنگاران حاضر به مشکلات آموزش مجازی و تأثیرات منفی آن بر آینده تحصیلی و اجتماعی کودکان و نوجوانان ایرانی پرداختند.
**کاهش نگرانکننده نمرات دانشآموزان**
مستوره نصیری در این نشست تأکید کرد: «تأثیرات عدم حضور دانشآموزان در مدرسه بلافاصله مشخص نمیشود، اما آمارها از خطر جدی حکایت دارند». وی به مقایسه معدل دانشآموزان در سالهای اخیر اشاره کرد و گفت که معدل رشتههای تحصیلی مختلف دچار افت نسبتاً شدید شده است.
وی همچنین خاطرنشان کرد که تعطیلی مدارس به دلایل مختلفی نظیر آلودگی هوا و شیوع آنفلوآنزا همچنان ادامه دارد و این وضعیت به یک «عادیسازی» تبدیل شده است.
**تجربه جهانی از مشکلات آموزش در خانه**
مظاهر گودرزی در ادامه به تجارب جهانی از آسیبهای ناشی از آموزش در خانه اشاره کرد و گفت: «کشورهایی مانند آلمان و آمریکا با کاهش قابل توجه مهارتهای خواندن و نوشتن مواجه شدند». او افزود که آموزش صرفاً به انتقال محتوا محدود نمیشود و ابعاد اجتماعی و پرورشی دانشآموزان در این نوع آموزش به شدت نادیده گرفته شده است.
**کمبود جدی زمان کلاسها**
همچنین، گودرزی خبر داد که بر اساس گفتههای مدیران مدارس، در هر چهار ماه تحصیلی، دانشآموزان یک ماه کامل آموزش را از دست میدهند. وی به مشکلات فنی پلتفرم «شاد» و محدودیتهای اینترنتی نیز اشاره کرد که عامل اصلی محدودیت دسترسی بسیاری از دانشآموزان به آموزش شد.
**تبعات بیتوجهی به محیطزیست**
گودرزی وضعیت کنونی را ناشی از سالها بیتوجهی به مسایل محیطزیستی و سیاستهای نادرست دانست و گفت: «بیتوجهی به آلودگیها و مشکلات زیستمحیطی به تدریج آموزش را دچار اختلال کرده است».
**آسیب به تعاملات اجتماعی کودکان**
فهیمه نظری هم با اشاره به تعطیلیهای اخیر دانشگاهها، تأکید کرد که این وضعیت به آسیب جدی به فرآیند اجتماعیشدن کودکان منجر شده و خواستار توجه مسئولان به این موضوع شد.در گزارشی جدید، افزایش تعداد اساتید به ۹ هزار نفر اعلام شد. برخی از کارشناسان در این زمینه تأکید دارند که چالشهای اصلی فراتر از آموزش خواندن و نوشتن است. به گفته یکی از پژوهشگران، مدرسه به عنوان نهاد اصلی اجتماعی شدن کودکان عمل میکند و این فرآیند در خانواده بهطور کامل انجام نمیشود.
آمار در مقایسه با دهه ۶۰ جالب توجه است. در آن زمان، حتی در شرایط نامساعد مانند برف سنگین یا شیوع بیماریها، مدارس تعطیل نمیشدند. در حال حاضر، آموزش مجازی به گزینهای شبیه بازی تبدیل شده و این امر به انزوا و کمبود مهارتهای ارتباطی در کودکان منجر شده است.
در ادامه، مظاهر گودرزی به دادههای مرکز آمار ایران اشاره کرد که نشان میدهد بخش قابل توجهی از ترککنندگان تحصیل، نوجوانان ۱۵ تا ۱۷ ساله هستند. این سنین معمولاً به دلیل اولویت قائل شدن برای کمک مالی به خانواده، آموزش را کنار میگذارند.
مستوره نصیری نیز با تأکید بر شکاف طبقاتی در نظام آموزشی، اشاره کرد که برخی خانوادههای متمول تر به آموزش در خانه و استخدام معلم خصوصی تمایل دارند. در سالهای ۹۸ و ۹۹، حدود ۱۵ درصد دانشآموزان از دسترسی به اینترنت و گوشی هوشمند محروم بودند که این موضوع نشانهای از عمق فقر آموزشی در کشور است.
