آموزش مجازی در نظام آموزشی کشور ایران از سال ۱۳۹۸ و با ورود ویروس کرونا بهعنوان یک راهکار اضطراری آغاز شد. این روش به سرعت از یک اقدام موقتی به بخشی پایدار در سیاستهای آموزشی تبدیل شد. تعطیلی مدارس در دوران همهگیری، سبب شد تا نظام آموزشی به استفاده از بسترهای دیجیتال روی آورد و تجربیات جدیدی برای دانشآموزان و معلمان ایجاد کند. در حالی که انتظار میرفت پس از کاهش بحران کرونا به آموزش حضوری بازگردیم، عوامل مختلفی، از جمله آلودگی هوا و ناترازی انرژی، استمرار آموزش مجازی را به انتخابی مناسب تبدیل کرده است.
آلودگی هوا، بهخصوص در شهرهای بزرگ، از جمله دلایل اصلی تعطیلی مدارس و ادامه مداوم آموزش غیرحضوری است. همچنین، ناترازی انرژی و لزوم مدیریت مصرف منابع در فصول مختلف، موجب شده است که آموزش مجازی به عنوان گزینهای کمهزینهتر برای مسئولان به شمار آید. برخی اعتراضات اجتماعی نیز بر تصمیم به ادامه آموزش مجازی تاثیر داشته است. بررسیها نشان میدهد که این نوع آموزش بیشتر به عنوان پاسخی به چالشهای اجتماعی و اقتصادی مطرح شده تا یک انتخاب فناورانه.
اما کارشناسان نسبت به کیفیت آموزش و رشد اجتماعی دانشآموزان در دوره مجازی ابراز نگرانی کردهاند. مدیران مدارس خاطرنشان کردهاند که بخش زیادی از سال تحصیلی به آموزش آنلاین اختصاص یافته و دانشآموزان برای مدت زیادی از آموزش حضوری محروم ماندهاند. به اعتقاد متخصصان، آموزش مجازی نهتنها افت تحصیلی را در پی داشته، بلکه تاثیر منفی بر اجتماعی شدن دانشآموزان گذاشته و به کاهش «بلوغ اجتماعی» آنها منجر شده است.
آمارها از وزارت آموزشوپرورش نشان میدهد که نمرات امتحانات نهایی در اکثر رشتهها در دوران آموزش مجازی کاهش یافته است. هرچند در سال ۱۴۰۳ بهبود نسبی در برخی نمرات مشاهده میشود، اما کارشناسان این بهبود را مشروط به فشاری برای قبولی دانسته و میگویند در مقطع ابتدایی وضعیت نگرانکنندهتر است؛ بهطوریکه نزدیک به ۴۰ درصد دانشآموزان نتوانستهاند مهارتهای پایهای خواندن و نوشتن را به استانداردهای لازم برسانند.
بهمنظور رویارویی با ادامه آموزش غیرحضوری، برخی صاحبنظران معتقدند که لازم است تا تغییرات اساسی در قوانین و روشهای آموزشی اعمال شود. آنان بر این باورند که مدلهای سنتی و کتابمحور دیگر کارآیی ندارند و پیشنهاداتی چون تعریف چارچوبهای یادگیری، افزایش اختیار معلمان و بهرهبرداری هوشمندانه از فناوری و هوش مصنوعی برای بهبود نظام آموزشی مطرح شده است.
