### چرا برخی اوقات قبل از زنگ ساعت از خواب بیدار میشویم؟
به گزارش الهه جعفرزاده، بسیاری از افراد تجربه کردهاند که قبل از به صدا درآمدن زنگ ساعت بیدار میشوند. این پدیده به نظر تصادفی نمیرسد و ناشی از عملکرد ساعت زیستی بدن است که به تنظیم زمان خواب و بیداری کمک میکند.
### نقش ساعت زیستی و تأثیر هورمونها
در عمق مغز، هستهای به نام «SCN» یا هسته فوقکیاسماتیک وجود دارد که به عنوان «ساعت اصلی بدن» شناخته میشود. این دسته از نورونها ریتم شبانهروزی بدن را تنظیم کرده و بر جنبههایی نظیر خواب، دمای بدن و احساس گرسنگی تاثیر میگذارند.
این واقعیت که برخی افراد صبحگاهی و برخی دیگر شبزندهدار هستند، به تفاوت در ریتم شبانهروزی مرتبط میشود. هنگامی که الگوی خواب، غذا و ورزش منظم باشد، ساعت زیستی بدن میآموزد که چه زمان هورمونهای خاص را آزاد کند.
### واکنش هورمونی به بیداری
هنگام بیدار شدن، بدن افزایش ناگهانی هورمون کورتیزول را تجربه میکند که انرژی لازم برای شروع روز را فراهم میآورد. عادت به بیدار شدن در ساعات مشخص و دریافت نور صبحگاهی به ساعت زیستی بدن کمک میکند تا مجدداً آمادگیهای لازم را برای بیدار شدن فراهم کند.
پیش از صدای زنگ ساعت:
– دمای بدن افزایش مییابد.
– سطح ملاتونین کاهش پیدا میکند.
– سطح کورتیزول افزایش مییابد.
این فرآیند به بدن کمک میکند که زودتر از زنگ ساعت به حالت بیداری برسد.
### نشانههای هماهنگی با خواب
اگر قبل از زنگ ساعت بیدار میشوید و احساس خوبی دارید، نشانهای از هماهنگی خوب ریتم شبانهروزی شماست. ولی اگر زود بیدار میشوید و احساس خوابآلودگی میکنید، احتمالاً کیفیت خواب شما پایین بوده است. داشتن یک الگوی خواب منظم و هماهنگ با نشانههای محیطی به بدن کمک میکند که راحتتر بخوابد و بهتر بیدار شود.
### دلایل سختی در خواب
استرس و اضطراب میتواند سطح کورتیزول را افزایش دهد؛ این هورمون در صبحها برای بیداری افزایش مییابد و ممکن است خواب را مختل کند. هیجان برای رویدادهای مهم نیز میتواند باعث بیداری زودهنگام شود. اگر این موارد مکرراً اتفاق بیفتد، ممکن است به مشکلات خواب طولانیمدت منجر شود.
### بیدار شدن بدون زنگ ساعت
در گذشته، بیداری بر اساس طلوع و غروب خورشید تنظیم میشد، اما امروز امکان بیداری طبیعی پیچیدهتر شده است. با این حال، میتوان بدن را آموزش داد تا بدون نیاز به زنگ ساعت بیدار شود. برای این کار میتوان:
– برنامه خواب ثابتی را دنبال کرد.
– از کافئین و الکل قبل از خواب پرهیز کرد.
– محیطی تاریک و بدون صفحهنمایش ایجاد کرد.
– نور طبیعی صبحگاهی را دریافت کرد.
با رعایت این عادات، بدن به تدریج یاد میگیرد که چه زمانی باید بیدار شود و دیگر نیاز به زنگ ساعت ندارد.
منبع: sciencealert
