به گزارش خبرآنلاین، روزنامه جوان به تازگی اعلام کرد که شهردار تبریز، در آستانه سال نو و تعطیلات نوروزی، از شروع طرح جمعآوری فوری متکدیان در سطح شهر خبر داده است. این اقدام، پرسشهایی را درباره توانایی واقعی این طرح در حل ریشهای مشکل متکدیگری برانگیخته است.
تبریز، در حافظه جمعی ایرانیها، به عنوان شهری با سابقه تاریخی غنی و با لقب «شهر بدون گدا» شناخته میشود. مسافران و گردشگران در گذشته از غیاب متکدیان در خیابانهای این شهر شگفتزده میشدند؛ آن زمان، نیازمندان بیشتر از طریق نهادهای خیریه و سازمانهای رسمی حمایت میشدند و کسی در خیابان دست به گدایی نمیزد.
با این حال، فعالان اجتماعی تأکید دارند که کمکهای مستقیم در خیابانها، مشکلات را حل نمیکند و در واقع چندان قابل قبول نیست. به همین دلیل، گروههای محلی و خیریهها در تبریز، پیش از آنکه نیازمندان به خیابان بیایند، اقدام به یاریرسانی میکردند و به این ترتیب، متکدیگری به یک پدیده آشکار تبدیل نمیشد.
فرهنگ کار و تلاش نیز در این امر دخیل بود، به طوری که در تبریز، انتظار بر این بود که افراد برای تأمین معیشت، دست به درخواست کمک نزنند. این تصویر تغییر کرده و اکنون متکدیان جدیدی در خیابانهای تبریز دیده میشوند، که برخی از آنها غیربومی هستند و به امید پیدا کردن کار به مرکز استان آمدهاند.
مهاجرت و فشارهای اقتصادی، افزایش هزینههای زندگی و ناپایداری شغلها باعث شدهاند که تعدادی از طبقات کمدرآمد، در معرض آسیب قرار بگیرند. اکنون آنچه در خیابانها نمایان است، نشاندهنده «آشکار شدن فقر پنهان» میباشد که قبلاً در چارچوبهای حمایتی محدود بود.
سوال اینجاست که آیا این تغییر، موقتی است یا نشانهای از عمیقتر شدن مشکلهای اجتماعی در شهر است؟ اگرچه تبریز هنوز به عنوان یک شهر با تاریخ و تلاش شناخته میشود، اما حال و هوای معابر آن به گونهای تغییر کرده است که میتواند مایه نگرانی باشد.
با نزدیک شدن به تعطیلات، حال و هوای تبریز همزمان با جلب توجه گردشگران، امکان دارد بر حضور متکدیان نیز تأثیرگذار باشد. در این شرایط، طرح جمعآوری متکدیان، آیا راهحلی پایدار است یا صرفاً سرپوشی بر واقعیتهای اجتماعی؟در راستای ساماندهی وضعیت متکدیان در تبریز، یعقوب هوشیار، شهردار این شهر، به تازگی اعلام کرد که طرح ضربتی جمعآوری متکدیان از معابر شهری آغاز شده است. او در گفتوگو با خبرنگاران تأکید کرد که این اقدام به مناسب سال نو و تعطیلات نوروزی صورت میگیرد.
هوشیار بیان داشت که تبریز به طور سالانه در ایام تعطیلات عید، پذیرای گردشگران و مسافران از نقاط مختلف است و اجرای این طرح برای حفظ وجهه این شهر ضروری است. او با اشاره به افتخار تبریز در عنوان “شهر بدون گدا” تأکید کرد که این موفقیت به همکاری شهروندان، مؤسسات خیریه و مدیریت مؤثر بر تکدیگری مربوط میشود.
به گفته شهردار، برخی از متکدیان غیرمقیم شناسایی شده و با بهرهگیری از ابزارهای مدرن، اقدامات لازم برای جمعآوری آنها انجام خواهد شد. هوشیار همچنین به نقش کلیدی شهروندان در این زمینه اشاره کرد و خواستار آن شد که اهالی شهر کمکهای نقدی خود را به راههای رسمی سوق دهند و از پرداخت به متکدیان خودداری کنند. او افزود که سامانه ۱۳۷ نیز جهت گزارش فوری مسائل آماده است.
با این حال، کارشناسان شهری هشدار دادهاند که پاکسازی متکدیان از معابر، به تنهایی مشکلات تکدیگری را حل نخواهد کرد و این معضل به عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی برمیگردد که سالها انباشته شده است. آنان بر این باورند که راهحلهای پایدار باید شامل توانمندسازی اقتصادی و تقویت نهادهای حمایتی باشد.
بنابراین، تبریز در این مرحله دو گزینه پیش رو دارد: یا با اجرای طرحهای ضربتی به صورت موقت خیابانهایی بدون متکدی تجربه کند و یا با رویکردی ساختاری، فرصتهای اقتصادی را افزایش دهد و مهارتهای حرفهای را تقویت کند تا این معضل به صورت ریشهای حل شود.
مسیر دوم که شامل تحولات طولانیمدت است، به مراتب دشوارتر است، اما برای دستیابی به موفقیتهای پایدار اجتماعی، لازم است که تبریز فراتر از پاکسازیهای ظاهری عمل کند. اکنون زمان آن فرارسیده که مدیریت شهر از جنبههای ظاهری به مدیریت اجتماعی تغییر کند و نیاز به برنامهریزیهای علمی و مشارکت همهجانبه شهروندان دارد.
