به نقل از خبرگزاری مهر، مرکز ملی فضای مجازی گزارشی جامع درباره فعالیتهای کاربران در پنج پلتفرم داخلی شامل ایتا، بله، ویراستی، روبیکا و سروش منتشر کرده است. این گزارش که به عنوان بخشی از سلسله گزارشهای «رادار فضای مجازی» ارائه شده، اطلاعات مربوط به بازه زمانی ۱ تا ۳۱ مرداد ۱۴۰۵ را تجزیه و تحلیل کرده است.
این گزارش شامل آمار فعالیت کاربران از سه پلتفرم ایتا، بله و ویراستی در سه ماه اخیر است که زمینهساز درک تغییرات وقایع و حجم محتوا برای مخاطبان میباشد. تجزیه و تحلیل محتوایی در چهار محور اصلی فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و نظامی-امنیتی انجام شده و روند شکلگیری ترندها نیز در این ماه مورد بررسی قرار گرفته است.
طی بررسی محتوای این سکوها، الگوی توزیع محتوا متنوع بود. در ایتا، محورهای فرهنگی-اجتماعی و نظامی-امنیتی هر یک ۳۴ درصد از محتوا را تشکیل دادند. در حالی که محور اقتصادی ۱۵ درصد و سیاسی-دیپلماتیک ۱۷ درصد بود. در بله، محور اقتصادی با ۳۰ درصد پیشرو بود و محور فرهنگی-اجتماعی ۲۶ درصد را به خود اختصاص داده بود. سکو ویراستی نیز با سهم ۲۸ درصدی در زمینههای سیاسی-دیپلماتیک و نظامی-امنیتی، بر محتوای فرهنگی و اقتصادی متمرکز شد.
روبیکا با ۴۷ درصد محتوای سرگرمی و دیجیتال، و سروش با ۴۵ درصد اخبار فوری، در وضعیتی متمایز قرار دارند. همچنین، سروش نیز ۳۰ درصد محتوای خود را به سرگرمی و طنز اختصاص داده است.
نرخ فعالیت کاربران در ایتا نشاندهنده کاهشی محسوس در حجم محتوای منتشرشده از ۶۲.۹ میلیون در خرداد به ۴۴.۳ میلیون در مرداد است. بازدید محتوا نیز از ۳۵.۹ میلیارد در تیرماه به ۲۴.۳ میلیارد در مرداد کاهش یافته است، که نشاندهنده نوسانات قابل توجه در این پلتفرم است.طی سه ماه اخیر، پلتفرم ایتا موفق به انتشار ۱۶۲.۹ میلیون محتوا شده که از این تعداد، ۱۱.۲ میلیون محتوا بهعنوان دستاول محسوب میشوند. همچنین، در این بازه زمانی، ۲۴۲.۴ هزار کانال فعال نیز به ثبت رسیده است.
در مورد پیامرسان بله، بررسیها نشان میدهد که حجم محتوا در این پلتفرم نیز کاهش یافته است، به طوری که از ۲۷.۲ میلیون در خرداد به ۲۱.۶ میلیون در تیر و ۲۰.۹ میلیون در مرداد رسیده است. تعداد کانالهای فعال نیز از ۱۴۰.۶ هزار به ۱۱۳.۲ هزار و در نهایت به ۱۰۷.۳ هزار کاهش یافته است. با این حال، بله در مجموع این سه ماه، با ثبت ۶۹.۷ میلیون محتوا و جذب ۹۱.۶ میلیارد بازدید، بیشترین بازدید را در میان این سه پلتفرم به خود اختصاص داده است.
شبکه اجتماعی ویراستی نیز کوچکترین فعالیت را در میان این سه پلتفرم دارد. میزان محتوا در این پلتفرم از ۸۳۴.۹ هزار در خرداد به ۶۸۳ هزار و سپس ۵۹۴.۳ هزار در مرداد کاهش یافته است. تعداد صفحات فعال نیز از ۴۲.۴ هزار به ۳۳.۲ هزار و سپس به ۲۵.۶ هزار رسیده است.
در مجموع، این سه پلتفرم، با کاهش چشمگیر تولید محتوا و تعداد کانالها و صفحات فعال روبرو بودهاند. اما بله بهدلیل بالاتر بودن میانگین بازدید هر محتوا نسبت به ایتا، بیشترین بازدید سهماهه را ثبت کرده است.
در ادامه، از ترندهای جاری در این سه پلتفرم میتوان به مباحث دینی، نظامی و اقتصادی اشاره کرد. در ایتا، موضوعات مذهبی متناسب با مناسبتهای مختلف مانند اربعین و آموزههای قرآنی در مردادماه مورد توجه بوده است. همچنین، مسائل مربوط به جنگ و ابعاد آن نیز در این پلتفرم بهویژه در ارتباط با خونخواهی و آمادگی نظامی بررسی شده است.
تنگه هرمز بهعنوان یک محور اصلی در بحثهای نظامی، در نیمه دوم مرداد ماه اهمیت بیشتری به خود گرفت و بررسیهای مرتبط با آن در محتوای ایتا رونق یافت. در حوزه اقتصادی، موضوعات مالی و تأمین نیازهای مرتبط با اربعین در ابتدای ماه نمایان بود اما به سرعت به مسائلی چون طلا و ارز تغییر یافت.
در نهایت، موضوعات خانوادگی و سبک زندگی نیز در محتوای ایتا بهشدت مورد توجه کاربران قرار داشتهاند و در حاشیه نماندهاند.با افزایش محتوای مرتبط با اربعین و مناسبتهای مذهبی، موضوعات دیگر به تدریج کاهش سهم پیدا کردند. اما این موضوعات به طور کامل از جریان محتوایی حذف نشدند و در نهایت، مواردی همچون ازدواج، تربیت فرزند، زیبایی، آشپزی و خانهداری دوباره در کانون توجه قرار گرفتند.
در پیامرسان بله، سرمایهگذاری در طلا و ارز به یکی از دغدغههای اصلی کاربران تبدیل شده است. طلا، ارز و دلار بهویژه در طول مردادماه در محتوای این پیامرسان نمود قابل توجهی داشت و در هفتههای مختلف به طور مکرر در صدر فهرست موضوعات اقتصادی قرار گرفت. در آغاز ماه، این موضوعات ۶۳ درصد از محتواهای اقتصادی بله را تشکیل میدادند، ولی در انتهای ماه این رقم به ۷۱ درصد رسید.
در زمینه راهکارهای اقتصادی، کاربران به موضوعاتی فراتر از گرانی و تورم مانند خرید اقساطی، وام و مشاغل جانبی در چندین هفته اخیر توجه نشان دادند. این نشاندهنده تمایل کاربران بله به یافتن راهکارهای عملی برای مقابله با فشارهای معیشتی است.
با شروع مردادماه، تنگه هرمز به یکی از موضوعات کلیدی سیاسی و امنیتی تبدیل شد و در پایان این ماه، مناقشه هرمز و عبور نفتکشها ۷۲ درصد از محور سیاسی بله را به خود اختصاص داد.
در نیمه اول ماه، ترامپ بیشتر در ارتباط با تهدیدات جنگی مطرح بود، اما در انتهای ماه، محتوای مرتبط با آمریکا بیشتر به تجارت و تحریمها پیوند خورد، به طوری که تهدیدات نظامی به زمینههای اقتصادی و تجاری تسری پیدا کرد.
موضوعات فرهنگی نیز با برگرداندن تمرکز به مسائل خانواده و تربیت نوجوانان در هدایت محتوای بله پس از مناسبتهای مذهبی تداوم یافت. در پایان ماه، این موضوعات ۵۰ درصد از محتواهای فرهنگی را تشکیل دادند.
محتوای زیبایی و سلامت نیز همچنان در بله جایگاه ثابتی دارد. موضوعاتی مانند جراحی زیبایی و رژیم غذایی در طول چند هفته اخیر به طور مرتب مورد توجه قرار گرفتند و در هفته منتهی به اربعین، این موضوعات با اهمیت ویژهای حضور داشتند.
در بحث بنزین، توجه به مباحثی از جمله سهمیهبندی، هزینه سوخت و آثار آن بر بودجه خانوار افزایش پیدا کرد و این مسائل در نیمه دوم ماه به یکی از اجزای اصلی محتوای اقتصادی بله تبدیل شدند.
در شبکه اجتماعی ویراستی، نقد عملکرد دولت یک محور ثابت سیاسی بود که به تدریج تغییرات آن متناسب با رخدادهای روز انجام میگرفت. از موضوعاتی مانند حجاب و فضای مجازی تا تمامی مسائل سیاسی جاری، نقد دولت در این بستر ۴۸ درصد از محتواهای سیاسی را در بر میگرفت.
نقد نسبت به توافق با آمریکا نیز در بین کاربران ویراستی در حال افزایش بود. این نگرش انتقادی در ماه از مخالفت با ادامه آتشبس به تردید جدی در مورد مذاکرات رسید. در انتهای دوره، موضوع مذاکره با آمریکا با سهم ۵۵ درصدی به مهمترین موضوع سیاسی تبدیل شده بود.
در حوزه مسائل نظامی، محورهای مرتبط با امنیت به ثبات خود ادامه دادند. این محورها شامل تاکتیکهای نظامی و ضرورت پاسخ به تهدیدات بود. همانطور که در ماه، موضوع تنگه هرمز با مسائلی مانند حق کنترل و بازدارندگی گره خورده بود و سهم عمدهتری در محتواهای مربوط به مسائل نظامی پیدا کرد.### حجاب؛ پیوند انتقادات فرهنگی و عملکرد دولت
در نیمه اول ماه، موضوع حجاب بهعنوان یکی از محورهای اصلی گفتگوهای کاربران تبدیل نشد. اما به تدریج این موضوع با انتقادات از دولت، اجرای قوانین مربوط به حجاب، بیحجابی و مسئولیت دستگاهها ترکیب شد. در پایان این دوره، مباحث مرتبط با حجاب و مسئولیت نهادها در پیادهسازی مقررات پوشش به ۴۲ درصد از مجموع محتوای فرهنگی و اجتماعی مربوط به ویراستی تبدیل شد.
### نگرانکنندهترین مسائل اقتصادی
نگرانیهای اقتصادی در فضای ویراستی عمدتاً بهصورت انتقاد از سیاستهای اقتصادی دولت مطرح گردید. کاهش قدرت خرید، تورم، نوسانات ارزی و طلا، عملکرد بانک مرکزی و بهویژه افزایش قیمت بنزین در نیمه دوم ماه بهطور خاص مورد توجه قرار گرفت. همچنین، در بازه زمانی ۲۱ تا ۲۷ مرداد، مخالفت با قیمت ۸۷ هزار تومانی بنزین ۴۹ درصد از مباحث اقتصادی را به خود اختصاص داد.
### از مناسک مذهبی به چالشهای اجتماعی
در آغاز مردادماه، محتوای فرهنگی ویراستی بیشتر حول محور اربعین، زیارت، شهدا و مناسک مذهبی گردآوری شد. اما با پایان ماه صفر، بهخصوص در کنار موضوع مهدویت، مساله حجاب بهسرعت به یکی از مباحث اصلی تبدیل شد و در پایان دوره به سطح تقریبی محتواهای مذهبی رسید.
### ۵ ترند مشترک در سه پلتفرم ایرانی
با وجود تفاوتهای محتوایی میان سه پلتفرم، پنج موضوع اصلی در طول مردادماه بهطور مشترک در همه آنها مطرح شد:
۱. تنگه هرمز به موضوعی چند بعدی شامل مسائل نظامی، سیاسی و اقتصادی تبدیل شد.
۲. در نیمه دوم مرداد، توجه کاربران بیشتر به حفظ ارزش دارایی و استراتژیهای سرمایهگذاری معطوف شد تا صرف افزایش قیمت طلا و ارز.
۳. بحث درباره بنزین نیز از قیمت و ناترازی فراتر رفت و به هزینه خانوار و عملکرد دولت وابسته شد.
۴. محتوای مرتبط با ترامپ و آمریکا از احتمال حمله نظامی فراتر رفته و به موضوعاتی مانند جنگ، مذاکرات، تحریمها و فشار اقتصادی گسترش یافت.
۵. علیرغم مباحث جاری مانند جنگ و مذاکرات، موضوعات مرتبط با زندگی روزمره، خانواده، سلامت، آشپزی، زیبایی و مناسبتهای مذهبی همچنان در کنار موضوعات کلان حفظ شدند.
