به گزارش خبرگزاریها، بررسی دادههای لرزهای از سایت آزمایش هستهای پونگگیهری در کره شمالی نشان میدهد که پس از آخرین آزمایش هستهای این کشور در سال ۲۰۱۷، فعالیتهای لرزهای بهطور قابلتوجهی افزایش یافته است. مطالعه جدید حاکی از آن است که اثرات انفجارهای زیرزمینی ممکن است برخلاف انتظارات، سالها ادامه داشته باشد و برخی گسلهای قدیمی را دوباره فعال کند.
### ثبت ۱۳۹۹ زمینلرزه از سال ۲۰۱۷
کره شمالی از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۷ شش آزمایش هستهای در سایت پونگگیهری انجام داد که آخرین آن، قویترین آزمایش این کشور با برآورد قدرت انفجار حدود ۱۶۰ کیلوتن بود. این انفجار با یک زمینلرزه به بزرگی ۶.۳ همراه بود که احتمال دارد منجر به فروریختن بخشی از ساختار زیرزمینی سایت شود.
در مطالعهای که در مجله Science منتشر شده، پژوهشگران دادههای لرزهای بین سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۵ را مورد بررسی قرار دادند و ۱۳۹۹ زمینلرزه را شناسایی کردند. یافتهها نشان میدهند که تعداد و شدت این زمینلرزهها در طول زمان افزایش داشته است که با الگوی متعارف فعالیتهای لرزهای پس از انفجارهای زیرزمینی مغایرت دارد.
### زمینلرزههای کوچک اما مداوم
اکثریت زمینلرزههای شناساییشده کوچک و عمدتاً در مقیاس ۲ تا ۳ بودهاند. این زمینلرزهها در عمق نسبتاً کمی رخ دادهاند و اولین آنها در سال ۲۰۱۳، پس از سومین آزمایش هستهای کره شمالی مشاهده شد. اما پس از ششمین آزمایش در سال ۲۰۱۷، شاهد افزایش معناداری در فعالیت لرزهای بودهایم.
کوانگهی کیم، پژوهشگر دانشگاه ملی پوسان و نویسنده اصلی این تحقیق، تأکید کرد که روند افزایش فعالیت لرزهای بسیار واضح و شگفتانگیز بوده است.
### دلیل طولانی اثر آزمایشهای هستهای بر زمین
آزمایشهای هستهای زیرزمینی بهعنوان عاملی شناخته میشوند که میتوانند زمینلرزههای کوچک ایجاد کنند، اما معمولاً تصور بر این بوده که این فعالیتها در هفتههای پس از انفجار کاهش مییابند. یافتههای جدید نشان میدهند که در شرایط خاص، اثر انفجار ممکن است بهطور قابلتوجهی طولانیتر باقی بماند.
پژوهشگران بر این باورند که انفجارهای هستهای میتوانند نواحی وسیعی از سنگهای زیرزمینی را شکسته و مسیرهای جدیدی ایجاد کنند. یکی از فرضیات این است که آبهای زیرزمینی ممکن است از طریق این شکستگیها حرکت کرده و فشار را درون سنگها افزایش داده و مجدداً شرایط را برای لغزش گسلهای قدیمی فراهم کنند.
### فعال شدن گسلهای قدیمی
یکی از یافتههای مهم این مطالعه شناسایی گسلهای درونصفحهای در منطقه است که برخلاف گسلهای فعال در مرز صفحات تکتونیکی، در بخشهای نسبتاً پایدار پوسته زمین قرار دارند. شبهجزیره کره بهعنوان منطقهای نسبتاً پایدار شناخته میشود و سوابق تاریخی زمینلرزه در این ناحیه محدود بوده است.
تحقیقات نشان میدهند که انفجار سال ۲۰۱۷ ممکن است باعث فعال شدن دو گسل قدیمی در این منطقه شده باشد. جغرافیای خاص کوه مانتاپ نیز ممکن است به نزدیکی این گسلها به وضعیت لغزش کمک کرده باشد.
آیا آزمایش هستهای جدیدی انجام شده است؟
سوالاتی درباره افزایش فعالیت لرزهای در پونگگیهری مطرح شده است که آیا آزمایش هستهای دیگری پس از سال ۲۰۱۷ صورت گرفته است یا خیر. به گفته پژوهشگران، هیچ مدرکی مبنی بر انجام آزمایش هستهای جدید در این سایت وجود ندارد. همچنین، آنان به اطلاعات لرزهای داخلی کره شمالی دسترسی نداشتهاند.
علیرغم این، گزارشهایی درباره وضعیت این سایت در سالهای اخیر منتشر شده است. آژانس بینالمللی انرژی اتمی در سال ۲۰۲۲ از نشانههای بازسازی تونلها در پونگگیهری خبر داد. همچنین، سازمان اطلاعات دفاعی آمریکا در گزارشی در سال ۲۰۲۵ تایید کرد که کره شمالی در حال بازسازی سایت آزمایش هستهای خود است.
چالش در تشخیص زمینلرزه طبیعی و آزمایش هستهای
یک پیامد مهم این یافتهها در حوزه پایش آزمایشهای هستهای زیرزمینی است. در معمول، شبکههای لرزهنگاری با استفاده از ویژگیهای امواج لرزهای قادر به تشخیص انفجارهای زیرزمینی هستند. با این حال، اگر یک انفجار هستهای بعداً گسلهای طبیعی را فعال کند، تفاوت میان فعالیتهای لرزهای ناشی از انفجار و زمینلرزههای تکتونیکی پیچیدهتر خواهد شد.
پژوهشگران شفافسازی میکنند که فعالیت لرزهای طولانیمدت ناشی از آزمایشهای زیرزمینی میتواند تفسیر دادههای لرزهنگاری را دشوار کند. این پدیده در تاریخ نمونههایی از فعالیتهای انسانی در نقاط دیگر جهان، مانند استخراج گاز در هلند و تزریق پساب نفت و گاز در اوکلاهما، مشاهده شده است.
پوسته زمین حافظه طولانی دارد
سانیونگ پارک، پژوهشگر دانشگاه شیکاگو که در این مطالعه شرکت نداشته است، بیان میکند که یافتههای جدید نشان میدهد که اختلالات کوتاهمدت در پوسته زمین میتوانند عواقبی داشته باشند که سالها یا حتی دههها ادامه مییابد. با این وجود، دانشمندان هنوز نمیتوانند بهطور قطعی بگویند که آیا آزمایش هستهای ۲۰۱۷ تنها دلیل افزایش فعالیت لرزهای در منطقه بوده است یا خیر. عدم دسترسی مستقیم به سایت و دادههای لرزهای داخلی نیز از محدودیتهای این پژوهش به شمار میآید.
مطالعه جدید نشان میدهد که اثرات فیزیکی یک انفجار زیرزمینی ممکن است بعد از وقوع آن نیز ادامه یابد؛ بهویژه در مناطقی که دارای گسلهای قدیمی و مستعد لغزش هستند.
۲۲۷۲۷
