**یافتههای جدید درباره تاریخچه جنوبگان و ابرقاره گوندوانا**
به گزارش خبردونی و بر اساس اطلاعات زومیت، قاره جنوبگان در حال حاضر پوشیده از یخ و یکی از سردترین نقاط کره زمین است، اما این منطقه در طول تاریخ خود دستخوش تغییرات عمدهای بوده است. بررسیهای زمینشناسی نشان میدهد که این ناحیه زمانی بخش قابل توجهی از ساختارهای زمینشناسی را تشکیل میداده است.
حدود 500 میلیون سال پیش، ابرقارهای به نام «گوندوانا» در نیمکره جنوبی ایجاد شد که شامل سرزمینهایی است که امروزه به قارههای آفریقا، آمریکای جنوبی، جنوبگان، استرالیا و هند مربوط میشوند. در زمان شکلگیری این ابرقاره، رشتهکوههای بزرگی نیز به وجود آمدند که با برخی از رشتهکوههای امروزی مانند هیمالیا مقایسه میشوند.
**رد پای کوهها در دل تاریخ**
یافتن آثار این کوهها پس از گذشت 500 میلیون سال کار چندان سادهای نیست، زیرا بسیاری از آنها در طول زمان با فرسایش و تغییرات زمینشناسی از بین رفتهاند. به همین دلیل، دانشمندان به مطالعه کانیها پرداختند که میتوانند اطلاعاتی از زمان و شرایط شکلگیری خود را حفظ کنند.
یکی از کانیهای کلیدی در این پژوهش «زیرکن» است. این بلور کوچک حاوی مقادیر کمی اورانیوم و توریم است که با بررسی این عناصر میتوان عمر و منبع تشکیل آن را تعیین کرد.
**مسیر انتقال زیرکنها به جنوبگان**
تحقیقات بر روی زیرکنهای موجود در رسوبات اقیانوسی نشان میدهد که این رسوبات به مرور زمان از خشکیها فرسایش یافته و وارد اقیانوسها شدهاند. نتایج نشان میدهند که بخش زیادی از این کانیها ریشه در دوره شکلگیری گوندوانا دارند و اکنون در زیر یخهای جنوبگان قرار دارند. تقریباً 46 درصد از زیرکنهای بررسی شده که به دوره کامبرین مربوط میشوند، به این منطقه مربوطند. همچنین، بیش از نیمی از زیرکنهایی که نشانههای فشار بالا را نشان میدهند نیز به جنوبگان نسبت داده شدهاند.
**ارتباط انفجار کامبرین با این کشف**
این یافتههای جدید فقط به تاریخچه زمینشناسی جنوبگان مربوط نمیشود، بلکه رابطه نزدیکی با «انفجار کامبرین» که حدود 540 میلیون سال پیش آغاز شد، دارد. در این دوره، تنوع جانداران در اقیانوسها به طرز چشمگیری افزایش یافت. دانشمندان پیش از این نیز تحقیقاتی درباره عواملی که بر این تنوع زیستی تأثیر دارند انجام داده بودند. یافتههای اخیر نشان میدهند که جنوبگان در آن زمان بخشی از یک سیستم زمینشناسی فعال بوده است.
**جنوبگان: چیزی جز یخهای کنونی**
این تحقیق به این معنا نیست که جنوبگان در 500 میلیون سال پیش مانند یک قاره سبز و گرمسیری بوده است، بلکه بیشتر به تاریخ زمینشناسی آن مربوط میشود. شواهد کانیشناسی نشان میدهند که این سرزمین در فرآیندهای عظیم کوهزایی و تغییرات پوستهای نقش داشته است. پژوهشگران بر این باورند که مطالعه این بقایا میتواند به درک بهتری از تغییرات زمین و شرایط محیطی در دورهای که تنوع حیات در حال افزایش بود، کمک کند.
این نتایج در مجله علمی «Earth and Planetary Science Letters» منتشر شده است.
