**قطعی اینترنت؛ چالشی جدی برای اقتصاد دیجیتال ایران**
به گزارش خبرآنلاین و طبق گفتههای ایسنا، محدودیت و قطع اینترنت در ایران به یک مسأله ساختاری تبدیل شده است که فراتر از افت دسترسی کنونی کاربران، تأثیر منفی بر روی کسبوکارها، پروژههای فناورانه و توسعه فناوریهای نوین همچون هوش مصنوعی میگذارد. در سالهای اخیر، اقتصاد دیجیتال کشور متکی به اینترنت بینالمللی، با کاهش شدید فروش، افت تراکنشهای مالی و اختلال در زنجیره تأمین مواجه شده است.
برآوردهای رسمی و غیررسمی نشان میدهد که روزانه قطعی اینترنت میلیاردها تومان خسارت به اقتصاد کشور وارد میکند. این آسیبها تنها به کسبوکارهای آنلاین محدود نمیشود و تمامی صنایع وابسته به فناوری و استارتاپها را نیز در برگرفته است. در این میان، کسبوکارهای کوچک و متوسط به دلیل کمبود منابع مالی، بیشتر در معرض خطر قرار دارند و در برخی موارد ناچار به تعلیق فعالیت یا کاهش نیروی کار شدهاند.
به بیان کارشناسان، مشکلات ناشی از قطع اینترنت تنها به خسارات مالی محدود نمیشود. پروژههای فناورانه در حوزههای هوش مصنوعی و دادهکاوی به اتصال پایدار و دسترسی به دادههای روز نیاز دارند. اختلال در این ارتباط، کمپینهای آموزشی و بهروزرسانی را مختل کرده و هزینههای توسعه فناوری را به طور چشمگیری افزایش داده است. این مسئله میتواند مانع از رقابتپذیری ایران در عرصههای فناوری بینالمللی شود.
از این رو، قطع اینترنت بیش از یک مشکل ارتباطی به شمار میرود و میتواند تأثیرات عمیقتری بر آینده اقتصاد دیجیتال و نوآوری در کشور داشته باشد. این وضعیت ممکن است فاصله میان تواناییهای نیروی کار متخصص و کاربرد عملی آن در داخل کشور را افزایش دهد.
رامین عابدی اصل، تحلیلگر فناوری اطلاعات در گفتگو با ایسنا به این نکته اشاره کرد که تصمیمات کلان کنونی در زمینه فناوری، بدون درک درست از زیرساختها ممکن است به فروپاشی سیستمها منجر شود. وی افزود که به دلیل تحریمها و محدودیتها، اکوسیستم دیجیتال ایران وابسته به سرویسها و زیرساختهای خارجی است و این قطع ارتباط به معنای آسیب جدی به این اکوسیستم خواهد بود.
عابدی ضمن تأکید بر اهمیت ارتباط پایدار، زنجیرههای مختلف فناوری را تحت تأثیر قرار داده و بر لزوم پاسخگویی در برابر خسارات ناشی از این وضعیت تأکید کرد.### تاثیرات خاموشی اینترنت بر زیرساختهای فناوری و هوش مصنوعی
با خاموشی کامل اینترنت، زیرساختهای ابری مانند AWS، Azure، GitHub و Docker Hub به طور کامل از دسترس کاربران ایرانی خارج شده و سرویسهای اصلی این بسترها غیرقابل استفاده میشود. این موضوع به معنای قطع ارتباط بسیاری از سایتهای ایرانی با موتورهای جستوجوی بینالمللی است که موجب کاهش قابل توجه سئو و حذف تدریجی این سایتها از نتایج جستوجو خواهد شد. همچنین، هرگونه ارتباط موثر با منابع خارجی با اختلال جدی مواجه میگردد.
تحلیلگران در این زمینه به این نتیجه رسیدند که این خاموشی به طور خاص بر عملکرد زیرساختهای هوش مصنوعی کشور تاثیر منفی خواهد گذاشت. تحقیقات نشان میدهد که بسیاری از سرویسهای هوش مصنوعی که به عنوان «بومی» شناخته میشدند، در واقع وابسته به APIهای خارجی بودند و در نتیجه، با قطع اینترنت، این خدمات به حالت تعلیق درآمدند. بسیاری از نسخههای رایگان این سرویسها نیز به طور ناگهانی ناپدید شدند.
در این شرایط، تفاوت اساسی بین اختلال جزئی اینترنت و خاموشی کامل آن مشخص میشود. اختلالات جزئی ممکن است کسبوکارها را آسیبپذیر کند اما به بقای آنها کمک میکند. در مقابل، خاموشی کامل به معنای از بین رفتن ناگهانی بسیاری از سیستمها و رویکردها است.
محققان بر این باورند که فقدان دسترسی به دیتاستهای جهانی موجب میشود که تمام فرآیندهای آموزشی و بهروزرسانی در زمینه هوش مصنوعی متوقف شود. به علاوه، هر مدل داخلی که قابل آموزش باشد، نیز دچار اختلال خواهد شد و نسخههای موجود عملاً بدون کارایی خواهند شد.
از نگاه عابدی، خاموشی اینترنت پیامدهای ویرانگری بر همکاریهای علمی و پروژههای بینالمللی خواهد داشت. این وضعیت میتواند منجر به لغو پروژههای مشترک، قطع ارتباط پژوهشگران با مجلات علمی و کنفرانسها، و بیکاری بسیاری از متخصصان شود.
عابدی همچنین به شرایط دشوار کسبوکارها در این زمینه اشاره کرد و گفت که اگر یک استارتاپ به سرورهای خارجی وابسته باشد، با مرگ آن کسبوکار مواجه خواهد شد. وی وضعیت کنونی را همانند اتاق مراقبتهای ویژه بدون اکسیژن توصیف کرد و بر ضرورت وجود زیرساختهای پایدار و توانایی تطبیق در شرایط بحرانی تاکید کرد.
در نهایت، این تحلیلگر بیان کرد که بسیاری از متخصصان به فکر فرار از بیثباتی و عدم اعتماد هستند و معتقد است که با محدودیت اینترنت نمیتوان انتظار رشد در زمینه هوش مصنوعی را داشت. او قطع اینترنت را به عنوان مانعی برای پیشرفت هوش مصنوعی در ایران توصیف کرد و بر اثرات غیرقابل بازگشت این خاموشی بر اعتماد و اعتبار جامعه تأکید کرد.
