پهپاد نسل جدیدی که به دلیل ایراد فنی و تحولات در حوزه ماهواره‌ها از بین رفت.

به گزارش خبرآنلاین و نقل از گجت‌نیوز، سقوط هواپیمای U-2 آمریکایی در سال ۱۹۶۰ بر فراز شوروی، منجر به افزایش نیاز به فناوری‌های شناسایی بدون سرنشین و سریع در میان مقامات آمریکایی شد. این وضعیت بستر مناسبی برای توسعه برنامه‌های سری از جمله **پهپاد شناسایی** D-21 ایجاد کرد تا بتواند خلاء اطلاعاتی ناشی از دوران **جنگ سرد** را پر کند.

### شکل‌گیری ایده‌ای سری: از U-2 به D-21

پس از سقوط U-2 و دستگیری خلبان آن، فرانسیس گری پاورز، دولت آمریکا فعالیت‌های شناسایی سرنشین‌دار را در مناطق متخاصم متوقف کرد؛ این تصمیم شکاف اطلاعاتی جدی ایجاد کرد و سازمان سیا را بر آن داشت که به دنبال راهکاری برای نفوذ به حریم هوایی دشمن بدون به خطر انداختن خلبانان باشد.

پروژه **D-21**، یک پهپاد شناسایی مافوق صوت اوج‌گیری بود که در دهه ۱۹۶۰ توسط بخش **اسکانک ورکس** (Skunk Works) شرکت لاکهید مارتین طراحی شد. این پهپاد با قابلیت پرواز در ارتفاع بالا و سرعت‌های بسیار سریع، برای جمع‌آوری اطلاعات تصویری در نظر گرفته شده بود. در آغاز به نام پروژه تگ‌بورد (Project Tagboard) و پس از آن به عنوان پروژه سنیر بول (Project Senior Bowl) شناخته می‌شد.

### ویژگی‌های فنی D-21: سرعت و موتور رم‌جت

توسعه D-21 از اکتبر ۱۹۶۲ آغاز شد. این پهپاد که در ابتدا Q-12 نامگذاری شده بود، هدفی برای پرواز با سرعت ۳.۳ ماخ در ارتفاع تقریباً ۲۹ هزار متری داشت. نیروی محرکه آن توسط یک موتور رم‌جت تامین می‌شد و همچنین از یک سیستم ناوبری پیشرفته استفاده می‌کرد. D-21 به‌دلیل استفاده از فناوری‌های مشابه با هواپیماهای پرسرعت A-12، YF-12 و SR-71 **بلک‌برد** از ویژگی‌های خاص برخوردار بود.

### چالش پرتاب: از M-21 مادرشیپ تا سانحه ۱۹۶۶

یک از چالش‌های محوری در طراحی D-21، نحوه تسهیل دستیابی به سرعت‌های بالا بود، چرا که موتورهای رم‌جت در سرعت‌های پایین کارایی نداشتند. مهندسان لاکهید تصمیم به ایجاد یک سیستم پرتاب هوایی ویژه گرفتند که شامل تبدیل هواپیمای A-12 به **M-21** به عنوان «کشتی مادر» بود. D-21 پس از رسیدن به سرعت مافوق صوت از M-21 جدا می‌شد.

نخستین پرواز ترکیبی M-21 و D-21 در تاریخ ۲۲ دسامبر ۱۹۶۴ با موفقیت انجام شد. اما در ژوئیه ۱۹۶۶، برنامه دچار سانحه‌ای فاجعه‌بار شد. در این سانحه، پس از جدا شدن D-21 از M-21 در سرعت بالا، ورودی موتور دچار اختلال شد که به برخورد دو هواپیما منجر گردید. هر دو خدمه توانستند با استفاده از چتر نجات از هواپیما خارج شوند، اما یکی از آن‌ها در حین فرود جان خود را از دست داد و این حادثه به لغو کامل مفهوم پرتاب از **M-21** انجامید.

### رویکرد جدید: پرتاب از B-52H و تلاش‌های ناموفق

با تغییر رویکرد، برنامه‌ریزان به سمت پرتاب D-21 از B-52H حرکت کردند، اما در نهایت تلاش‌ها به نتیجه مطلوب نرسید و پروژه با چالش‌های جدیدی مواجه شد.پس از حادثه‌ای مرگبار مربوط به مدل M-21، طراحی پهپاد D-21 اصلاح شد و به نسخه D-21B تبدیل گردید. این نسخه به منظور پرتاب از بمب‌افکن‌های بوئینگ B-52H Stratofortress توسعه یافت. این بمب‌افکن‌ها با نصب پایلون‌هایی بر زیر بال‌های خود آماده حمل و پرتاب پهپادها شدند. D-21B به موتورها و تقویت‌کننده‌های موشکی سوخت جامد بزرگ مجهز شد تا پس از رها شدن از بمب‌افکن، بتواند به سرعت کافی برای روشن شدن موتور رم‌جت دست یابد.

عملیات‌های این پروژه تحت عنوان سنیر بول و توسط اسکادران پشتیبانی ۴۲۰۰ نیروی هوایی ایالات متحده از پایگاه هوایی بیل در کالیفرنیا انجام می‌شد. نخستین پرتاب عملیاتی در تاریخ ۹ نوامبر ۱۹۶۹ انجام شد که هدف آن منطقه آزمایش‌های هسته‌ای لوپ نور در چین بود. بین نوامبر ۱۹۶۹ تا مارس ۱۹۷۱، حداقل چهار پرواز D-21B برای جمع‌آوری اطلاعات صورت گرفت که همگی با مشکلاتی از جمله خطاهای ناوبری و از دست رفتن کپسول‌های بازیابی مواجه شدند و نتوانستند اطلاعات ارزشمندی به دست آورند. آخرین ماموریت این پروژه در ۲۰ مارس ۱۹۷۱ به وقوع پیوست.

این پروژه در ژوئیه ۱۹۷۱ به دلیل عدم موفقیت‌های مکرر و ظهور تجهیزات مدرن‌تر در حوزه شناسایی، که قادر به ارائه تصاویر باکیفیت‌تری بودند، به پایان رسید. نیروی هوایی آمریکا تصمیم به متوقف کردن عملیات‌های مربوط به D-21 گرفت و پهپادهای باقی‌مانده به انبار منتقل شدند. این برنامه به عنوان یکی از پروژه‌های فوق‌سری دوران جنگ سرد به صورت محرمانه باقی ماند.