**کشف بقایای دو زن از دوران نوسنگی در لیبی**
به تازگی، محققان بقایای دو زن از دوران نوسنگی را در پناهگاه صخرهای «تاکارکوری» در جنوب غربی لیبی شناسایی کردهاند. این یافتهها نشان میدهد که این افراد به گروهی با نیای ژنتیکی ناشناخته تعلق داشته و هیچ شباهت مستقیمی با انسانهای مدرن ساکن در این ناحیه ندارند. این افراد در دورهای موسوم به «دوره مرطوب آفریقایی» زندگی میکردند، زمانی که صحرای امروزی به سرزمینی سبز و سرشار از منابع آبی تبدیل شده بود.
تیم تحقیقاتی به رهبری «نادا سالم»، باستانژنتیکشناس مؤسسه انسانشناسی تکاملی ماکس پلانک، با وجود چالشهای مربوط به استخراج DNA در اقلیمهای بیابانی، موفق به تجزیه و تحلیل ژنهای این مومیاییها شدند. نتایج این تحقیق که در نشریه «نیچر» منتشر شده است، نشان میدهد که این افراد به یک زیرشاخه ژنتیکی ناشناخته در شمال آفریقا تعلق دارند که بهطور قابل توجهی از جمعیتهای زیرصحرایی جدا شده و اغلب در انزوا زندگی کردهاند.
این گروه با شکارچیان یادشده در غار «تافورالت» مراکش، که ۱۵ هزار سال پیش زندگی میکردند، ارتباط نزدیکی دارند و هر دو گروه فاصله ژنتیکی مشابهی با جمعیتهای جنوب صحرا دارند؛ این موضوع نشاندهنده کمبود تبادل ژنتیکی میان شمال و جنوب صحرا در آن دوران است.
در این پژوهش، میزان DNA نئاندرتالها در این مومیاییها جالب توجه است. نسبت به جمعیتهای غیرآفریقایی، مومیاییهای تاکارکوری دارای DNA نئاندرتال کمتری هستند، اما شگفتانگیز است که میزان DNA نئاندرتال در آنها نسبت به دیگر گروههای زیرصحرایی همعصر خود افزایش یافته است. همچنین برخی شواهد از تبادل ژنتیکی با کشاورزان منطقه «لوانت» مشاهده شده است، اما بهطور کلی، این افراد در مقایسه با سایر جمعیتهای جنوبی، از نظر ژنتیکی متمایز به شمار میروند.
یافتههای این تحقیق فرضیهای را که کشاورزی و گلهداری از طریق مهاجرتهای انسانی گسترش یافته، به چالش میکشد. محققان بر این باورند که گلهداری بهجای مهاجرت، به کمک نفوذ فرهنگی و تبادل دانشی گسترش یافته است.
به نظر میرسد اجداد تاکارکوری پیش از اهلی کردن حیوانات، در ساخت سفال و ابزارهای مختلف پیشرفتهای چشمگیری داشتهاند و برخلاف تصور رایج، برای مدتهای طولانی در یک مکان ساکن میشدند.
عوامل زیستمحیطی، نظیر دریاچهها و جنگلها، احتمالاً باعث انزوای این گروه شده و مانع تعامل آنها با سایر جمعیتها گردیده است. با دفن شدن این تمدنها زیر شنها، دانشمندان امیدوارند با یافتن آثار بیشتر، رازهای زندگی در دورانی که صحرای آفریقا هنوز به بیابانی بیآب و علف تبدیل نشده بود را کشف کنند.
