**اقدامات ناکافی در مدیریت بحرانها با وجود پیشرفتهای فناوری**
به گزارش خبرگزاریها، با وجود دسترسی به پیشرفتهترین ابزارهای مدیریتی، هنوز کشورها در مهار بحرانهای عادی با چالشهای جدی روبهرو هستند. شهناز حاجیقشلاقی، متخصص سیستمهای پیچیده، دلیل این مسئله را در عبارت زیر بیان میکند: «ما با فناوریهای قرن بیستم در حال حکومت بر قرن بیست و یکم هستیم.» او پس از یک دهه تحقیق، قوانین ریاضی جدیدی را معرفی کرده که توانایی پیشبینی فشارها و ظرفیتهای هر سیستم را قبل از وقوع بحران دارد. این یافتهها میتواند فرصتی باشد برای تبدیل دادههای سرد به «اراده تغییر» و پیشرفت از مدیریت سنتی به حکمرانی هوشمند.
حاجیقشلاقی به تناقض عجیبی در دنیای امروز اشاره دارد؛ از یک سو، دادهها به فراوانی وجود دارند و از سوی دیگر، تصمیمگیریها به طرز عجیبی ناکارآمد باقی ماندهاند. در حالی که دولتها غرق در اطلاعات هستند، بحرانها بهطور ناگهانی آنها را متعجب میکنند. شرکتها نیز با ارائه داشبوردهایی پر از داده، همچنان با شکستهای مکرر مواجهند. در این میان، خانوادهها به تمام اطلاعات دسترسی دارند، اما از «تصویری شفاف از خود» بیبهرهاند.
به باور حاجیقشلاقی، این چالشها به کمبود زبان دقیق برای تجزیه و تحلیل سیستمهای زنده برمیگردد. او از دو قانون بنیادی که بهتازگی شناسایی کرده، به عنوان کلیدهای فهم سیستمهای پیچیده یاد میکند. این موارد، شامل قانون تعادل سیستماتیک و قانون سلامت سیستماتیک است.
حاجیقشلاقی در پاسخ به این سؤال که از کجا کشف این قوانین را آغاز کرد، به سابقه جستجوی خود اشاره کرده و توضیح میدهد که با وجود ابزارهای مدرن، سیستمها همچنان شکننده و آسیبپذیر هستند. او توضیح میدهد: «زبان مشترکی برای ترجمه دادهها به بینش وجود ندارد.» این کشف او را به سمت شناسایی قوانین بنیادی راهنمایی کرده است.
این محقق تأکید میکند که کشف او نه یک مدل مشاورهای، بلکه روابط ریاضی است و میتواند در تمامی سطوح، از خانواده تا تمدن، کارایی داشته باشد.
وی در پایان، این قوانین را به جامعه علمی و ملت ایران معرفی کرده و میگوید: «آنها را آزمایش و نقد کنید، زیرا اینگونه علم پیشرفت میکند.»### رهبر ملی: تحلیل تحریمها و تنشهای ژئوپلیتیک
حاجی قشلاقی در یک نشست، به بررسی تأثیر تحریمها و تنشهای ژئوپلیتیک بر تصمیمگیری در زمینه مدیریت کشور پرداخت و به یکی از سوالات کلیدی درباره ارتباط چهار سیستماتیک اشاره کرد که در آثار خود از آنها نام میبرد. وی بیان کرد که این چهار سیستماتیک، زبان مشترکی هستند که به فهم دو قانون مرتبط با اتکای هر سیستم کمک میکند.
به نقل از او، سیستمهای زیر به تحلیل وضعیت کنونی پرداخته و در نهایت به تصمیمگیری صحیح کمک میکنند:
– **تنش سیستماتیک**: این عنصر چگونگی وجود مشکلات را بررسی میکند و شکاف میان فشار و ظرفیت سیستم را مشخص میسازد.
– **تعادل سیستماتیک**: این سیستم وضعیت فوری مشکلات را ارزیابی کرده و میسنجد که آیا نیاز به اقدام فوری وجود دارد یا میتوان تا چند روز دیگر تصمیمگیری کرد.
– **هماهنگی سیستماتیک**: به هماهنگی میان اجزاء مختلف سیستم و همکاری آنها اشاره دارد.
– **سلامت سیستماتیک**: این عامل تأثیرات بلندمدت و پایداری سیستم را بررسی کرده و چگونگی شکوفایی پایدار را ترسیم میکند.
این چهار عامل، به مثابه علائم حیاتی در یک بدن عمل کرده و با ترکیب شدن در کنار یکدیگر، تصویر جامعتری از وضعیت سیستم ارائه میدهند.
حاجی قشلاقی ادامه داد که این چهار سیستماتیک، چهار بینش کلیدی برای تصمیمگیرندگان فراهم میآورند؛ از جمله شناسایی تنش قبل از وقوع بحران، شبیهسازی سناریوهای آینده، پیشگیری از بحران و بهینهسازی منابع.
وی همچنین به این پرسش پاسخ داد که چگونه میتوان این تصویر کامل را در اختیار مدیران قرار داد و توضیح داد که یک **سیستم شناختی یکپارچه** که این چهار سیستماتیک را عملیاتی میکند، قادر به تبدیل دادهها به آگاهی و سپس به اراده تصمیمگیری خواهد بود. به گفته او، این فناوری بهواسطه تحریمها توسعه یافته است و از آن به عنوان فرصتی برای ابتکار عمل نام برد.
حاجی قشلاقی همچنین پیام خود به مدیران را بیان کرد: «عصر حس و حدس به پایان رسیده است». او تأکید کرد که دیگر نباید بر اساس احساسات یا تجربیات صرف، درباره آینده یک سازمان یا کشور تصمیمگیری کرد و بر اهمیت ابزارهای جدید تأکید کرد.
در پایان، او به کشفیات علمی بزرگان تاریخ اشاره کرده و گفت که قوانین حاکم بر سیستمهای زنده پیش از او وجود داشتهاند و اکنون این خوانشها میتوانند به مدیران کمک کنند تا از نقش «آتشنشان» به «خلبان آگاه سیستم» تبدیل شوند.
وی تأکید کرد: «حال این سؤال مطرح است: آیا آمادهایم که در قرن بیست و یکم به یادگیری این دیدگاه بپردازیم و آن را به کار گیریم؟»
