به گزارش خبردونی، طبق آخرین دادهها از زیستبوم شرکتهای دانشبنیان، تا پایان سال ۱۴۰۳، حداقل ۱۲,۶۹۲ شرکت موفق به کسب تائیدیه دانشبنیان شدهاند. بررسیها نشان میدهد که نرخ رشد این شرکتها به ۷ درصد در انتهای سال مزبور رسیده است. در صورت استمرار این نرخ، پیشبینی میشود که تعداد کل شرکتهای دانشبنیان تا پایان برنامه هفتم توسعه به حدود ۱۶,۶۰۰ شرکت برسد. در سال جاری، با تأیید صلاحیت ۷۸۹ شرکت جدید و حذف ۳۹۹ شرکت، جمعآوری کل شرکتهای دانشبنیان به ۱۰,۱۰۸ شرکت رسید.
طبق آییننامه احراز صلاحیت، شرکتها به سه دسته نوپا، فناور و نوآور بر اساس سطح تکنولوژی و فروش محصولات تقسیمبندی میشوند. در پایان سال ۱۴۰۳، حدود ۶۶ درصد این شرکتها در گروه نوپا قرار گرفتند. انتظار میرود در طی پنج سال آتی، این شرکتها یا به گروههای نوآور و فناور منتقل شوند یا به دلایل مختلف، از جمله عدم توجیه سرمایهگذاری، فعالیت خود را متوقف کنند.
گزارش اخیر نشان میدهد که صادرات شرکتهای دانشبنیان ایران در چهار سال اخیر از ۲۹۶ میلیون دلار به ۲,۶۹۰ میلیون دلار در سال ۱۴۰۳ رشد چشمگیری داشته است، بهطوری که این افزایش بیش از ۹ برابر بوده است. در مقابل، واردات این شرکتها ۴,۴۳۶ میلیون دلار بوده که نشاندهنده بهبود تراز تجاری در این زمینه است. این آمار از ۴۸۹ شرکت صادرکننده و ۱,۵۱۳ شرکت واردکننده به دست آمده است.
روند صادرات نشان میدهد که ارزش کل صادرات از ۶۰۶ میلیون دلار در سال ۱۴۰۰ به ۲,۶۹۰ میلیون دلار در سال ۱۴۰۳ افزایش یافته که بیش از چهار برابر شده است. بخش عمدهای از این رشد ناشی از دانشبنیان شدن برخی از شرکتهای بزرگ صادراتی در سال ۱۴۰۲ میباشد. جالب است که ۸۴ درصد از کل صادرات توسط فقط ۳۶ شرکت با صادرات بالای ۱۰ میلیون دلار انجام میشود.
در عرصه شرکای تجاری، چین با ۶,۶۵۸ میلیون دلار (۳۷.۸ درصد) بزرگترین شریک تجاری ایران در حوزه فناوری شناخته شده است. در ردههای بعدی، امارات با ۳,۰۶۰ میلیون دلار (۱۷.۴ درصد) و ترکیه با ۱,۸۱۷ میلیون دلار (۱۰.۳ درصد) قرار دارند. همچنین، عراق با تجارت ۲,۷۶۵ میلیون دلار مقصد مهمی برای صادرات ایران و شرکتهای دانشبنیان به شمار میآید.در سال ۱۴۰۲، صادرات شرکتهای دانشبنیان به اوج خود رسید و بیش از نیمی از کل صادرات را به خود اختصاص دادند. اما در سال ۱۴۰۳، تعداد شرکتهای تازه وارد در عرصه صادرات کاهش یافته و به ۶۵ شرکت رسید. در عین حال، افزایش تعداد شرکتهایی که سابقه صادرات دارند اما در این سال صادراتی نداشتهاند، مشاهده میشود. رشد کلی صادرات در این سال نسبت به سال قبل تقریباً ۷ درصد بوده و برنامههای حمایتی برای شرکتهای صادراتاولی و حل مشکلات صادراتی میتواند به تقویت سهم صادرات دانشبنیان کشور کمک کند.
آمارها نشان میدهد که ۸۴ درصد از صادرات دانشبنیانها توسط ۳۶ شرکت با صادرات بالای ۱۰ میلیون دلار انجام میشود. در حالی که ۷۰ درصد از این شرکتها تنها ۳ درصد از کل صادرات را به خود اختصاص دادهاند. اطلاعات گمرکی اعلام میکند که این آمار فقط شامل صادرات و واردات رسمی است و صادرات یا واردات غیررسمی را در بر نمیگیرد.
در زمینه واردات، ۶۷ درصد از کل واردات دانشبنیانها توسط ۱۱۹ شرکت انجام میشود و ۶۵ درصد دیگر تنها ۶ درصد از کل واردات را شامل میشوند. بخش قابل توجهی از واردات ۴.۵ میلیارد دلاری این شرکتها به مواد اولیه اختصاص دارد که در زنجیره تولید محصولات به کار میرود. این موضوع به ایجاد ارزش افزوده و کاهش نیاز به واردات محصول نهایی کمک کرده است.
تحلیل شاخص پیچیدگی محصولات نشان میدهد که بخش عمدهای از صادرات شرکتهای دانشبنیان دارای پیچیدگی کمتری است، در حالی که عمده واردات از کالاهای پیچیدهتر تشکیل شده است. بر اساس این تحلیل، صادرات محصولات با امتیاز بالای ۰.۵ به عنوان محصولات دانشبنیان، حدود ۵۴۴ میلیون دلار برآورد شده که نشاندهنده ۲۱ درصد از کل صادرات شرکتها است.
تجارت خارجی شرکتهای دانشبنیان عمدتاً با کشورهای آسیایی انجام میشود و ۸۰ درصد از این تجارت شامل کشورهایی مانند امارات و چین است. تجارت با چین به ۶,۶۵۸ میلیون دلار رسیده که ۳۷.۸ درصد از کل تجارت ایران را شامل میشود. صادرات ایران به چین معادل ۲,۶۹۶ میلیون دلار و واردات از این کشور ۳,۹۶۲ میلیون دلار است.
امارات متحده عربی با ۳,۰۶۰ میلیون دلار و ترکیه با ۱,۸۱۷ میلیون دلار به ترتیب در رتبههای دوم و سوم قرار دارند. عمده صادرات به امارات شامل صادرات مجدد محصولات است و صادرات به چین عمدتاً مربوط به دو شرکت بزرگ شیمیایی میباشد. عراق نیز با ۲,۷۶۵ میلیون دلار در جایگاه چهارم قرار دارد و تقریباً تمام صادرات ایران به این کشور بدون واردات مواجه است.
