**پژوهش دانشگاه کالج لندن: ریشه تولید فولاد کرومیوم به ایران در قرن یازدهم میلادی بازمیگردد**
به گزارش خبرآنلاین به نقل از دیجیاتو، نتایج تحقیقات محققان دانشگاه کالج لندن نشان میدهد که تولید فولاد کرومیوم، مشابه نوعی که امروزه به عنوان فولاد ابزاری شناخته میشود، نخستینبار در ایران و در حدود قرن یازدهم میلادی انجام شده است. این کشف تاریخچه فولاد کرومیوم را به دورانهای گذشته بازمیگرداند و اهمیت ایران را در تاریخ فناوری فلزات برجستهتر میکند.
بر اساس اعلام ساینس دیلی، این تحقیق که در نشریه Journal of Archaeological Science منتشر شده، به تجزیه و تحلیل متون فارسی قرون وسطی و یافتههای باستانشناسی در منطقه چاهک در جنوب ایران پرداخته است. پژوهشگران نشان دادند که صنعتگران ایرانی در این محوطه، فولاد کرومیوم را به وسیله کورههای بوتهای تولید میکردند.
فولاد کرومیوم تا به امروز به عنوان یک نوآوری متأخر شناخته میشد و بسیاری از متخصصان آن را محصول دوران صنعتی میدانستند. یافتههای جدید این نظریه را به چالش میکشد و نشان میدهد که ریشه این فناوری به ایران و به حداقل قرن یازدهم میلادی برمیگردد.
راحیل علیپور، محقق باستانشناسی دانشگاه کالج لندن و یکی از نویسندگان این مطالعه، اعلام کرد: «تحقیقات ما، شواهدی از افزودن عمدی کانی حاوی کروم به فرایند تولید فولاد را ارائه میدهد که احتمالاً این فناوری از ایران سرچشمه گرفته است.» او افزود که این کشف، علاوه بر بازنویسی تاریخ تولید فولاد کرومیوم، ابزاری شیمیایی برای شناسایی منشأ آثار فولاد بوتهای در موزهها نیز فراهم میکند.
چاهک در متون تاریخی از قرن دوازدهم تا نوزدهم میلادی به عنوان مرکز مشهور تولید فولاد معرفی شده است. هرچند با توجه به وجود چندین روستای مشابه در ایران، مکان دقیق این صنعت همچنان نامشخص بود.
متن «الجماهر فی معرفه الجواهر» نوشته ابوریحان بیرونی، که از قرون دهم تا یازدهم میلادی به جا مانده، نقش مهمی در این تحقیق ایفا کرده و به توصیف تنها دستور ساخت فولاد بوتهای پرداخته است.
محققان با تحلیل متن بیرونی دریافتند که ماده نامشخص در این دستور، همان کانی کرومیت است که در تولید فولاد کرومیوم به کار رفته است. این یافته، ارتباطی بین توصیفهای متنی و شواهد آزمایشگاهی ایجاد کرده و امکان بازسازی فرایند تولید فولاد کرومیوم را فراهم نموده است.
تیلو رِرن، استاد باستانشناسی دانشگاه کالج لندن، در این زمینه گفت: «در متون فارسی قرن سیزدهم، فولاد چاهک به خاطر نقشونگار زیبای خود شناخته میشد، اما شکنندگی شمشیرهای آن باعث کاهش ارزش بازارشان شده بود.» او افزود که امروز چاهک یک روستای کوچک و کشاورزی است که پیش از کشف اهمیت باستانشناسی آن، تنها به دلیل زمینهای زراعی شناخته میشد.
نتایج این تحقیق گویای این واقعیت است که در چاهک، روشی متمایز از تولید فولاد کرومیوم متداول در آسیای میانه شکل گرفته بود و صنعتگران منطقه، فولاد بوتهای با کروم کم را تولید میکردند و بدین ترتیب، یک سنت مستقل ایرانی در این حوزه را به وجود آوردند.
