**تحلیل رسانهها و تأثیرات آن بر افکار عمومی**
به نقل از خبردونی، دکتر مهدیه کرمی، استادیار موسسه آموزش عالی علوم شناختی و زبانشناس، در یادداشتی خاطرنشان کرد که زندگی در دنیای امروزی با انبوهی از اطلاعات از سوی رسانههای مختلف همراه است. رسانهها با به کارگیری ابزارها و تکنیکهای مختلف، بر تفکر و دیدگاههای مخاطبان تأثیر میگذارند. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که رسانهها لزوماً واقعیتها را بازتاب نمیدهند و این تکنیکها به گونهای طراحی شدهاند که ذهن مخاطب را دستکاری کنند.
دکتر کرمی توضیح داد که واژگان و ساختارهای زبانی رسانهها به طور خاص انتخاب میشوند تا تأثیرگذار باشند. یکی از ابزارهای مهم در تحلیل این تکنیکها، تحلیل گفتمان انتقادی است که میتواند به بررسی روابط قدرت در جامعه و رسانه بپردازد. هدف این تحلیلها کشف ارتباطات سیستماتیک بین گفتار، رویدادها و ساختارهای فرهنگی و اجتماعی است.
از جمله روشهای غالب در این تحلیل، رویکرد سهبعدی نورمن فرکلاف است که شامل سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین میباشد. این سطوح به مخاطبان کمک میکند تا به درک بهتری از گفتمان برسند. به عنوان مثال، یکی از تکنیکهای ساده اما مؤثر، ایجاد دو قطبی «ما» و «آنها» است که حس همبستگی را تقویت میکند.
رسانهها با بهرهگیری از دانش روانشناسی و علوم شناختی، توجه مخاطب را هدایت میکنند. علاوه بر این، با ارائه مضامین به شیوهای خاص، برخی جنبهها را برجسته و برخی دیگر را نادیده میگیرند. این تکنیک به نام “اثر حقیقت خیالی” شناخته میشود که بیان میکند تکرار عبارات، آنها را باورپذیرتر میکند، هرچند که ممکن است از نظر واقعی نادرست باشند.
فرایندهای حذف انتخابی، از دیگر ابزارهای قدرتمند رسانهها به شمار میآید. این روش به جای ارائه اطلاعات کامل، با حذف برخی واقعیتها، تصویری تحریف شده در ذهن مخاطب ایجاد میکند. همچنین، رسانهها با استفاده از تکنیکهایی احساسات را هدف قرار میدهند و موجب میشوند که تفکر انتقادی به حاشیه برود.
شخصیسازی و اتصال باورها به هویت اجتماعی نیز از تکنیکهای مؤثر دیگر است که موجب میشود انتقادات از سیاستها به عنوان حمله به هویت فرد تلقی شود. این روش، جامعه را به دو گروه تقسیم کرده و گفتگوی عقلانی را دشوار میسازد.
آگاهی از این تکنیکهای رسانهای میتواند به عنوان حفاظی برای ذهن فرد عمل کند و به ما کمک کند تا قبل از پذیرش اخبار، به تحلیل آنها بپردازیم و تصمیمگیری فعالتری داشته باشیم.
